НАША СЛОВА № 2 (1413), 9 студзеня 2019 г.

Панядзелак, Студзень 14, 2019 0

Дарагія сябры “Нашага слова”!

У студзені зменшылася сацыяльная падпіска, якая мела месца ў канцы 2018 года, таму агульная колькасць падпісчыкаў упала, але пры гэтым павысілася колькасць чытачоў у многіх раёнах і ў цэлым у Віцебскай і Гомельскай абласцях. Пры тым  зусім невытлумачальнае падзенне адбылося ў Магілёскай вобла-сці, што тычыцца Берасцейшчыны, то тут усё прадказальна.

 

Кастрычнік Студзень

Берасцейская вобласць:

Баранавічы р.в.       15    14

Бяроза р.в.                7      7

Белаазёрск р.в.         —       —

Бярэсце гор.             7      6

Ганцавічы р.в.          —       1

Драгічын р.в.           —       —

Жабінка р.в.             —       —

Іванава р.в                1       1

Івацэвічы р. в.          4       3

Камянец р.в.             1       1

Кобрын гор.             2       2

Лунінец гор.             2       1

Ляхавічы р.в.            1       1

Маларыта р.в.          1       —

Пінск  гор.                7       6

Пружаны р.в.           4       5

Столін р.в.                —        —

Усяго:                     52      48

 

Віцебская вобласць:

Бешанковічы р.в.      —       —

Браслаў р.в.              1       1

Віцебск гор.            18     20

Віцебск РВПС           1      —

Верхнедзвінск р.в.    4      4

Глыбокае р.в.            7      6

Гарадок р.в.              —       3

Докшыцы р.в.           2      2

Дуброўна р.в.           —      1

Лёзна р.в.                  1      1

Лепель р. в.               1      1

Міёры р.в.                1      1

Наваполацк гор.     17     17

Орша гор.                 5      6

Полацк гор.              3       4

Паставы р.в.             6       5

Расоны р.в.               1       1

Сянно р.в.                 1       1

Талочын р.в.            1       1

Ушачы р.в.               2       3

Чашнікі р.в.              1       1

Шаркоўшчына р.в.  6       6

Шуміліна р.в.           —       —

Усяго:                    79      85

 

Менская вобласць:

Беразіно р.в.             4       2

Барысаў гор.            4       6

Вілейка гор.              2      2

Валожын гор.         23       5

Дзяржынск р.в.        6      6

Клецк р.в.                 4       —

Крупкі р.в.               2       2

Капыль р.в.             20      2

Лагойск                     4       5

Любань р.в.              1       2

Менск гор.           192    194

Менск РВПС          11     10

Маладзечна гор.      9     10

Мядзель р.в.            1      2

Пухавічы РВПС      4       4

Нясвіж р.в.             33     33

Смалявічы р.в.        2       2

Слуцк гор.               5       5

Салігорск гор.          4      3

Ст. Дарогі р.в.          —        —

Стоўбцы р.в.            4       3

Узда р.в.                   1       1

Чэрвень р.в.             1       2

Усяго:                   337    301

 

Гомельская вобласць:

Буда-Кашалёва          3      3

Брагін р.в.                 1       1

Ветка р.в.                  —       —

Гомель гор.             17     16

Добруш р.в.              2      2

Ельск р.в.                  1      1

Жыткавічы р.в.        6     13

Жлобін гор.               —      1

Калінкавічы гор.       1      1

Карма р.в.                  2      2

Лельчыцы р.в.           —       —

Лоеў р.в.                    —       —

Мазыр гор.               2       2

Акцябарскі р.в.        1       1

Нароўля р.в.             1       1

Петрыкаў р.в.           1       1

Рэчыца гор.               1       1

Рагачоў гор.              1       1

Светлагорск гор.      1       1

Хойнікі р.в.               —        —

Чачэрск р.в.              —       —

Усяго:                     41      48

 

Гарадзенская вобласць:

Бераставіца                1       3

Ваўкавыск гор.         4       4

Воранава р.в.          18     16

Гародня гор.           36     31

Гародня РВПС        14     14

Дзятлава р.в.           18       4

Зэльва р.в.                 1       1

Іўе р.в.                       2       2

Карэлічы р.в.          16       1

Масты р.в.                2       1

Наваградак гор.      21      4

Астравец р.в.            2       1

Ашмяны р.в.             4       4

Смаргонь гор.           6      8

Слонім гор.              29      9

Свіслач р.в.               3       4

Шчучын р.в.             3       2

Ліда                          51     49

Усяго:                    231   158

 

Магілёўская вобласць:

Бабруйск гор.           1      1

Бялынічы р.в.           —        —

Быхаў р.в.                 1       1

Глуск р.в.                  2      —

Горкі гор.                  2      1

Дрыбін р.в.                —       —

Кіраўск р.в.               —       —

Клічаў р.в.                 2       2

Клімавічы р.в.           —       —

Касцюковічы р.в.      —       —

Краснаполле р.в.       —       —

Крычаў р.в.               —       —

Круглае р.в.              1       1

Мсціслаў р.в.            1       2

Магілёў гор.            20    14

Асіповічы гор.        11      7

Слаўгарад р.в.          1       2

Хоцімск р.в.               —       —

Чэрыкаў р.в.             3       1

Чавусы  р.в.              —       —

Шклоў р.в.                2       2

Усяго                       46     34

Усяго на краіне:  786   674

Калекцыянерка з Ліды сабрала больш за тры тысячы ёлачных цацак

Аўторак, Студзень 8, 2019 0

У калекцыі Марыны Яцко — савецкія ракеты, героі казкі “Руслан і Людміла”, цацка з партрэтамі Леніна і Сталіна і ўнікальная гірлянда, якая працуе з 60-х гадоў.

Разглядаць савецкія цацкі — гэта як заглыбіцца ў мінулае, асабліва для тых, хто памятае шкляныя шары і алюміневыя агуркі на ёлцы і яшчэ, як сам з’ядаў па начах павешаныя цукеркі, акуратна загортваючы потым пусты фанцік.

Марына Яцко жыве ў Лідзе і працуе на самай звычайнай працы — страхавым агентам. А вось хобі ў яе не самае звычайнае: яна калекцыянуе цацкі часоў Савецкага Саюза. Захапілася пяць гадоў назад, калі вырашыла ўпрыгожыць ёлку нечым арыгінальным:

— Убачыла ў інтэрнэце аб’яву пра продаж шкляных ружовых шароў. Хацела купіць адзін, а вярнулася дахаты з цэлай скрынкай, — распавядае лідзянка.

Марына села вывучаць, што яшчэ цікавенькага прадаюць на барахолках… і адкрыла для сябе новы свет. Многія цацкі даводзілася шукаць не на форумах, а ў вёсках. Адзін з рэдкіх набораў упрыгожванняў для ёлкі аддала бабуля мужа:

— У 1958 годзе яна купіла гэты набор, і потым не завешвала вокны — усе хадзілі і глядзелі на яе ёлку, — усміхаецца Марына.

Каб зразумець, чаму калекцыянеры вядуць паляванне за кожным асобнікам цацак з СССР, паспрабуйце ўспомніць, як вы пазбавіліся ад іх у дзяцінстве. Далікатныя ўпрыгожванні патрабуюць асцярожнага догляду: на многіх размалёўка змываецца нават вадой. Захоўваць іх трэба без трымальнікаў-вусікаў: яны шкодзяць шкло знутры.

Марына распавядае, што некаторыя цацкі з часам парэпаліся ці страцілі фарбу:

— Але рука не паднімаецца падфарбаваць ці заляпіць, баюся, зраблю горш, — кажа яна.

Цяпер яе калекцыя налічвае больш за тры тысячы цацак. Захоўваюцца гэтыя скарбы ў адмысловых цяжкіх скрынях тых жа часоў, асцярожна рассартаваныя па тэмах: садавіна і гародніна, жывёлы, казкі…

 

Дапамагаюць у нялёгкай справе дзве энцыклапедыі цацак — у іх апісаны ўсе калекцыі, які выходзілі,  і прыкладныя цэны на іх. Дастаць такую кнігу таксама нялёгка: кожную выпускалі ўсяго тысячай асобнікаў.

Хвілін праз дваццаць гутаркі пачынаю заўважаць у самых нечаканых месцах пары вачэй. Аказваецца, Дзяды Ма-розы так трывала мімікравалі пад светлы пакой, што іх проста амаль нерэальна знайсці. Коль-кі іх у кватэры, складана сказаць нават самой гаспадыні:

— Дзядуляў у мяне шмат, а вось са Снягуркамі заўсёды праблема. Унучку Дзеду Марозу прыдумалі толькі ў 1930-х, каб дзеці яго не баяліся, і выпускалі невялікімі партыямі, таму цяпер яны каштуюць нямала — па 200-300 рублёў і даражэй. У мяне ёсць адна Снягурка 1938 года. А гэты Дзед Мароз з рогам багацця — мой любімы! — калекцыянерка аб-дымае любімую цацку, як дзіця.

wx1080-3-550x366wx1080-16-550x366

Зацвердзіць дызайн цацкі ў часы СССР было вельмі складана:

— Каб цацка выйшла ў свет, на фабрыцы збіраўся кансіліум, які абмяркоўваў эскізы мастака. Кожная цацка павінна была несці ідэалагічную нагрузку, патрыятычна выхоўваць дзяцей. Мода таксама ўплывала на дызайн: Сталіну падабаўся фільм «Цырк» — выйшла цыркавая серыя, прыйшоў да ўлады Хрушчоў — з’явіліся катахі кукурузы. Пасля палёту ў космас выйшла серыя са спадарожнікамі і касманаўтамі… Выходзіла і абаронная серыя з танкаў, самалётаў і нават паравозаў з надпісам «Сталін”, — распавядае Марына.

цацкікwx1080-10-550x366

Самая дарагая цацка ў яе калекцыі — як раз блазан Вя-ткін з цыркавой серыі, у камплекце з якім ідзе сабачка Манюня. У адрозненне ад блазна, цэны на якога стартуюць ад 250 рублёў, Манюні выпусцілі куды больш, таму і каштуе сабачка ў 10 разоў танней.

Марына дастае скрынкі з асцярожна спакаванымі наборамі цацак і з бляскам у вачах распавядае пра кожную: вось Руслан і Людміла, вось Машанька і мачаха з «Марозка», а вось — адвакат Гарох і сабака Трымай-Хапай з «Чыпаліна»…

А вось самі ёлкі былі наогул забаронены да 1937 года, пакуль улада не распавяла народу, што гэта свята шчаслівага дзяцінства, пра якое клапоціцца асабіста таварыш Сталін. Так ёлкі і апынуліся ў хатах. А мініялінкі з маленькімі цацкамі пачалі выпускаць у 1960-я гады, калі многія жылі ў маленькіх камунальных кватэрах.

«Камсамольская праўда»,

lida.info.

 

НАША СЛОВА № 1 (1412), 2 студзеня 2019 г.

Аўторак, Студзень 8, 2019 0

З Калядамі, дарагія беларусы!

100 гадоў таму назад была абвешчана ССРБ

25 сакавіка 1918 года прадстаўнікі беларускага на-цыянальнага руху абвясцілі пра стварэнне незалежнай Бе-ларускай Народнай Рэспублікі (БНР). Пасля паразы Германіі ў Першай сусветнай вайне і эвакуацыі германскіх войскаў у снежні 1918 года вялікая частка тэрыторыі БНР была занята Чырвонай Арміяй РСФСР, урад БНР пераехаў у Гародню, пасля эміграваў. Але ідэя самастойнай беларускай дзяржавы нікуды не эмігра-вала.

У канцы 1918 года бе-ларускія палітычныя і грамад-скія структуры ўжо на тэрыто-рыі, падкантрольнай бальшаві-кам, звярнуліся да гэтай ідэі. Яны прытрымваліся розных поглядаў на пытанне беларус-кай дзяржаўнасці. Аблвыкан-кам Заходняй вобласці і фрон-ту (Аблвыканкамзах) і Паўноч-на-заходні абласны камітэт РКП(б) былі праціўнікамі яе стварэння, у той час як этніч-ныя беларусы-бежанцы ў Пет-раградзе, Маскве і іншых гара-дах стварылі ўласныя ўплыво-выя грамадска-палітычныя ар-ганізацыі і настойвалі на сама-вызначэнні.

Да снежня 1918 года савецкае партыйнае кіраўніц-тва не мела вызначанай пазіцыі па пытанні пра беларускую са-вецкую дзяржаўнасць. У снеж-ні ад Аблвыканкамзаху УЦВК РСФСР была накіравана тэле-грама, якая змяшчае такі тэкст: «будзіравалі вакол пытання пра так званую Беларусь, а таксама ў сувязі з актыўнай дзейнасцю Рады БНР у адносі-нах яе міжнароднага пры-знання». У сувязі са зменай ва-енна-палітычнага становішча рашэнне наспела. Адмысло-вую ўвагу ЦК РКП(б) пры-цягнулі рашэнні канферэнцыі беларускіх секцый РКП(б), у якіх пастанаўлялася стварыць часавы рабоча-сялянскі ўрад, склікаць Усебеларускі з’езд ка-муністаў і стварыць нацыяна-льны партыйны цэнтр. 24 сне-жня пытанне пра стварэнне беларускай савецкай дзяржаў-насці абмяркоўвалася на пасе-джанні ЦК РКП(б). 25 снежня наркам па справах нацыяналь-насцяў Іосіф Сталін правёў пе-рамовы са Зміцерам Жылуно-вічам і Аляксандрам Мясніко-вым і паведаміў ім пра рашэнне ЦК РКП(б) падтрымаць ства-рэнне ССРБ. Прычыны такога рашэння Сталін, аднак, не паве-даміў, сказаўшы толькі, што ЦК прыняў рашэнне «па мно-гіх меркаваннях, пра якія за-раз гаварыць не даводзіцца, пагадзіцца з беларускімі тава-рышамі на ўтварэнне Беларус-кай савецкай рэспублікі». 27 снежня на апошніх перамовах у Маскве з удзелам Сталіна бы-ла пазначана тэрыторыя буду-чай дзяржавы (Гарадзенская, Менская, Магілёўская, Смале-нская, Віцебская губерні).

30 снежня 1918 года ў Смаленску ў цяперашнім бу-дынку філармоніі пачала пра-цу VI канферэнцыя арганіза-цый РСДРП(б) Паўночна-за-ходняй вобласці. У адпаведна-сці з рашэннем ЦК РКП(б) у павестку дня было пастаўлена пытанне пра стварэнне Бела-рускай савецкай рэспублікі. Рэзалюцыя пра стварэнне Бе-ларускай савецкай рэспублікі на базе Заходняй камуны была прынята аднагалосна пры пяці ўстрымаўшыхся.

Пастанова пра межы новай дзяржавы была прынята ў той жа дзень. Менская, Сма-ленская, Магілёўская, Віцеб-ская і Гарадзенская губерні, а таксама некалькі паветаў Су-валкаўскай, Чарнігаўскай, Ві-ленскай і Ковенскай губерняў за выключэннем некалькіх паветаў Смаленскай і Віцебскай губерняў былі прызнаны «ас-ноўным ядром Беларускай Рэспублікі».

30-31 снежня вялося стварэнне часавага ўрада. У гэтыя дні паміж Жылуновічам і Мясніковым адбыўся канф-лікт, звязаны з жаданнем Жы-луновіча займець большасць месцаў у часовым урадзе для прадстаўнікоў Белнацкама і Цэнтральнага бюро беларускіх камуністычных секцый, але канфлікт быў вычарпаны дзя-куючы ўмяшанню Сталіна. У выніку, Белнацкам і ЦБ бела-рускіх секцый атрымалі 7 мес-цаў у часовым урадзе, у той час як прадстаўнікі  Аблвыкан-камзаху і Паўночна-заходняга абкама — 9. Пры гэтым стар-шынём часовага ўрада быў прызначаны Жылуновіч.

Увечар 1 студзеня 1919 года па радыё быў зачытаны Маніфест Часавага рабоча-ся-лянскага савецкага ўрада Бе-ларусі (“Маніхвэст часовага работніча-селянскаго савец-кага правіцяльства Беларусі”). Маніфест быў складзены ў спешцы, і толькі пяццю чаль-цамі ўрада (Жылуновіч, Чар-вякоў, Мяснікоў, Іваноў, Рейн-гольд). Гэтая дата лічыцца да-тай абвяшчэння Савецкай Бе-ларусі.

3 студзеня 1919 года аблвыканкам Заходняй вобла-сці і фронта самараспусціўся, перадаўшы ўладу часоваму ўраду ССР Беларусі. 5 студзе-ня 1919 года ўрад ССРБ пера-ехаў са Смаленска ў Менск.

16 студзеня на пленуме ЦК РКП(б) было прынята ра-шэнне пра вылучэнне «з Бела-рускай Рэспублікі губерняў Віцебскай, Смаленскай і Магі-лёўскай, пакідаючы ў складзе Беларусі дзве губерні — Мен-скую і Гарадзенскую».

Пастанова ЦК РКП(б) было адмоўна сустрэта боль-шасцю ў ЦВК ССР Беларусі, аднак у сувязі з тэлеграмай старшыні УЦВК Я.М. Свярд-лова, дзе ўтрымоўвалася прад-пісанне «правесці праз мясцо-выя Саветы, а затым праз з’езд Беларусі» гэтае рашэнне, паста-нова была ўрэшце ўхвалена на губернскіх партканферэнцыях. У знак пратэсту супраць ды-рэктыўнай змены тэрыторыі рэспублікі тры наркамы выйш-лі са складу ўрада. Акрамя таго, падобныя дзеянні былі не-папулярнымі і на месцах — так, Невельская павятовая канфе-рэнцыя 21 галасамі супраць 2 прыняла рэзалюцыю супраць перадачы Віцебскай губерні ў непасрэднае падначаленне РСФСР.

31 студзеня 1919 года незалежнасць ССР Беларусі прызнаў УЦВК РСФСР. 2 лютага 1919 года ў Менску пачаткаў працу I Усебеларускі з’езд Саветаў рабочых, сялянс-кіх і чырвонаармейскіх дэпута-таў, які прыняў 3 лютага Кан-стытуцыю Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі.

Вікіпедыя.

Новы год і віншаванка ў Таўлая, што ля замка

Серада, Студзень 2, 2019 0

20 студзеня літаратурны аддзел Лідскага гістарычна-мастацкага музея сабраў сваіх калег-музейшчыкаў на навагоднюю забаўляльную праграму «Новы год і віншаванка ў Таўлая, што ля замка». Менавіта так гучыць і выстава, якая змешчана тут, у адным з памяшканняў дома паэта Валянціна Таўлая. Асноўным музейным прадметам тут з’яўляецца навагодняя паштоўка. Супрацоўнікі музея на працягу некалькі гадоў сабралі цэлую калекцыю гэтых цікавых экспанатаў. Асноўнымі іх здатчыкамі з’яўляюцца творчыя людзі — гэта былы супрацоўнік лідскай дзіцячай бібліятэкі Мі-лановіч Ніна Уладзіміраўна, ветэран вайны, паэтэса Ляцецкая Вера Рыгораўна, педагог, лідская паэтэса Бурак Алеся Аляксандраўна, краязнавец Лідчыны, пісьменнік Дзікевіч Мікалай Мікалаевіч, а таксама паэт Мельнік Міхась Іванавіч — педагог і былы кіраўнік літаратурнага аб’яднання «Суквецце». Ёсць паштоўкі і за 1913 — 1926 гады, якія перадала ў фонды музея жыхарка хутара Казляны (былога маёнтка Скабейкі), педагог Ярмантовіч Галіна Мікалаеўна. Знайшлі сваё месца ў экспазіцыі пісьмы, калісьці адрасаваныя лідскімі дзецьмі Дзеду Марозу. Тут знаходзіцца і паштовая скрынка для пісем галоўнаму навагодняму персанажу.

афиша

Трэба зазначыць, што цяпер у доме паэта Валянціна Таўлая гасцей сустракаць будзе Ахмістрыня — гаспадыня. На гэты раз яна таксама гасцінна сустрэла супрацоўнікаў музея, распавяла шмат цікавай інфармацыі пра тое, як святкавалі Новы год нашы продкі, адкуль з’явіліся Дзед Мароз і Снягурка, беларускі Зюзя Паазерскі, а таксама навагодняя паштоўка і ёлка.

Так, музейшчыкаў наведалі галоўныя навагоднія героі Дзед Мароз і Снягурка. Па ўстаноўленай традыцыі гучалі вершы Дзеду Марозу, які, між іншым, нікога не пакінуў без салодкага пачастунка. Зладзілі карагод, паўдзельнічалі ў віктарынах, адгадалі загадкі.

лістык

Падзякаваўшы за гасцінасць, утульнасць Дзед Мароз зазначыў:

— Ліда — гэта казачны, адметны горад. У гэтым я ўпэўніўся праязджаючы па яго велічных вуліцах. І вось вырашыў спыніцца тут часова на месяц, змяніць сваю прапіску і пасяліцца па вуліцы Замкавая, 7. Чаму тут? Бо люблю літаратуру. Ведаю, што тут жыў вядомы паэт Валянцін Таўлай. І я таксама люблю паэзію, але больш за ўсё — слухаць вершы ад дзяцей каля навагодняй ёлкі. Без пачастунку абяцаю не пакінуць нікога. Тут, у гэтым доме я спынюся з 20 снежня па 20 студзеня. Так што, запрашаю сямейнага наведвальніка ў дом паэта Валянціна Таўлая на маю навагоднюю праграму «Новы год і віншаванка ў Таўлая, што ля замка». Бачу, што супрацоўнікі Лідскага гістарычна-мастацкага музея падрыхтавалі для мяне і наведвальнікаў дома Таўлая цікавую экспазіцыю. Тут вельмі шмат навагодніх паштовак за розныя гады. Некаторым з іх больш за 100 год.  Дзеткі змогуць паглядзець мультфільмы, пачытаць добрыя казкі, а дарослыя — пазнаёміцца з гістарычнымі звесткамі пра Новы год. А яшчэ я чакаю пісем ад вас, мае сябры. Паштовую скрынку таксама ўстанавілі тут. Чакаю вас, чакаю, чакаю!

Алесь Хітрун.

 

PS: Запісвацца на сустрэчу з Дзедам Марозам і Снягуркай можна па тэлефо-нах:  +375 154 530552, +375 154 622494.

Навіны Германіі. Германія патрабуе ў Расіі вярнуць культурныя каштоўнасці. Якая пазіцыя Беларусі па сваёй спадчыне?

Серада, Студзень 2, 2019 0

Германія зноў заклікала Расію вярнуць культурныя каштоўнасці, вывезеныя з нямецкай тэрыторыі пасля Другой сусветнай вайны. Пра гэта расійскай газеце “Вести” заявілі ў нямецкім пасольстве ў Маскве, спаслаўшыся на бюро ўпаўнаважанага па пытаннях культуры ва ўрадзе ФРГ Монікі Грутэрс. Пры гэтым у дыпмісіі адзначылі, што Берлін, у сваю чаргу, гатовы працягваць перамовы па вяртанні расійскай спадчыны, размешчанай на тэрыторыі Германіі.

Нямецкі бок называе культурныя каштоўнасці, вывезеныя падчас вайны з тэрыторыі Трэцяга Рэйха, трафейнымі, расійскі — перамешчанымі. Самыя знакамітыя з іх — знаходкі Генрыха Шлімана і Эберсвальдскі скарб, а таксама тысячы ўнікальных залатых прадметаў і ўпрыгожванняў, якія адносяцца да IX стагоддзя да н.э.

Як заявілі “Вестям” у Бюро ўпаўнаважанага па пы-таннях культуры і СМІ Германіі, “культурныя аб’екты, якія ўвасабляюць выбітныя дасягненні нацыі і складнік яе гісторыі і самабытнасці, не павінны выкарыстоўвацца ў якасці кампенсацыі за ваенныя страты”.

Па меркаванні нямецкага боку, гэтая пазіцыя пац-вярджаецца міжнароднымі дамовамі, у прыватнасці Гаагскімі правіламі вядзення вайны ад 1907 года. Акрамя таго, у 2017-м годзе былі зарэгіст-раваны чатыры выпадкі, калі расійскія прадметы мастацтва добраахвотна вярталіся з Германіі (у тым ліку гаворка ідзе пра карціны, вывезеныя ў 1944 годзе з Гатчынскага палаца).

У каментары “Вестям” спецпрадстаўнік прэзідэнта Расіі Міхась Швыдкой заявіў, што пакуль з Берлінам няма палітычнага дыялогу, казаць пра абмен трафейнымі каштоўнасцямі не мае сэнсу.

Таксама ён нагадаў, што ў Расіі дзейнічае закон ад 1998 гада “Пра каштоўнасці, перамешчаныя ў РФ у выніку Другой сусветнай вайны і яе наступстваў”.

Паводле дакумента, пераважная большасць гэтых прадметаў мастацтва зараз лі-чацца культурнай спадчынай Расіі і не можа быць вывезена ці перададзена іншым краінам.

 

Якая пазіцыя Беларусі ў гэтым пытанні? Па інфармацыі “Камерсанта”, беларускі бок яшчэ ў 1990-я гады прадпрымаў спробы вярнуць у Беларусь некалькі слуцкіх паясоў. Тым больш, што ў Маскве толькі ў Дзяржаўным гістарычным музеі захоўваюцца 80 цэлых паясоў і 60 фрагментаў. Гэтыя спробы завяршыліся безвынікова.

Афіцыйную пазіцыю Масквы ў 2009 годзе сфармуляваў тагачасны міністр культуры Аляксандр Аўдзееў.

— Расійскі бок гатовы надаць Беларусі права экспанаваць без абмежаванняў слуцкія папясы са сваіх музеяў, — запэўніў ён падчас візіту ў Нацыянальны мастацкі музей.

Але пра вяртанне гаворкі не ідзе:

— Не варта адчыняць скрыню Пандоры, інакш будуць сустрэчныя просьбы.

У адрозненне ад Германіі, пазіцыя Беларусі ў гэтым пытанні меней катэгарычная. Пры Савеце міністраў працуе камісія па вяртанні культурных каштоўнасцяў. У студзені 2017 года яна была створана зноў (папярэдні склад камісіі працаваў з 2012 года).

Алесь Суша, намеснік дырэктара Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі, які працаваў у камісіі абодвух складаў, распавядаў TUT.BY, што ў 2016-м ён і яго калегі завяршылі працу па стварэнні базы дадзеных па культурных каштоўнасцях. У ёй прадстаўлены больш за тысячу пазіцый.

— Там ёсць індывідуальныя пазіцыі — як крыж Ефрасінні Полацкай ці Полацкае Евангелле. А ёсць комплексныя — напрыклад, бібліятэка Радзівілаў, у якой захоўваліся дзясяткі тысяч дакументаў, — тлумачыў Алесь Суша.

Частка базы дадзеных выкладзена на адмысловым інтэрнэт-партале.

— Будзем рэалістамі: вярнуць нешта з дзяржаўных збораў замежных краін амаль нерэальна, — казаў Алесь Суша. — Напрыклад, у свеце захавалася каля 520 кніг Францішка Скарыны (пераважная большасць у Расіі). Натуральна, нам бы вельмі хацелася іх вярнуць. Але амаль ніякай магчымасці няма. Або на працягу цэлых дзесяцігоддзяў мы вядзём перамовы пра вяртанне з Кіева бібліятэкі Храптовічаў. Перамовы пачаліся яшчэ ў 1920-х гадах і цягнуцца дагэтуль. Але захавальнікам з’яўляецца Нацыянальная бібліятэка Украіны імя У.І. Вяр-надскага. Як дзяржаўная структура, яна пярэчыць перадачы, хаця на тое ёсць юрыдычныя падставы.

Дзяніс Марціновіч,

TUT.BY.

Фота: Аляксандра

Васюковіча, TUT.BY.

Падведзены вынікі ІІІ Лідскага літаратурнага конкурсу імя Веры Навіцкай “Дарослыя — дзецям”

Серада, Студзень 2, 2019 0

20 снежня 2018 года ў Лідскай раённай бібліятэцы імя Янкі Купалы на ўрачыстай цырымоніі падводзілі вынікі і ўзнагароджвалі пераможцаў ІІІ раённага літаратурнага конкурсу імя Веры Навіцкай “Дарослыя — дзецям”.

Гэты конкурс з’яўляецца яшчэ адной лідскай культурнай традыцыяй, ладзіцца ён раз у два гады і ўпершыню прайшоў у 2014 годзе. Арганізуе конкурс дзяржаўная ўстанова культуры “Лідская раённая бібліятэка імя Янкі Купалы” пры падтрымцы лідскага ТБМ.

Мэтай конкурсу стала прапаганда творчай спадчыны Веры Сяргееўны Навіцкай сярод лідзян, выяўленне, падтрымка і заахвочванне лідскіх паэтаў і празаікаў да напісання твораў для дзяцей.

Вера Сяргееўна Навіцкая — пісьменніца канца ХIX — пачатку XX стагоддзя (з 1910 года яна ўзначальвала “Лідскую прыватную жаночую гімназію Ф.Л. і В.С. Навіцкіх”), аўтар некалькіх дзіцячых кніг прозы пра дзяўчынак — гімназістак. Для горада Ліды Вера Навіцкая на сёння — найбуйнейшы лідскі дзіцячы пісьменнік усіх часоў, таму конкурс і носіць яе імя.

 кнігікізалакі

Конкурс праходзіў з 15 чэрвеня па 10 снежня 2018 года ў дзвюх намінацыях: “Паэзія” і “Проза”. З мэтай дасягнення аб’ектыўнасці ацэнак усе творы былі перададзены журы. Пры падвядзенні вынікаў конкурсу ўлічваліся паўната раскрыцця тэмы, стыль выкладання, адлюстраванне асабістых адносін да тэмы і пісьменнасць.

Да ўдзелу ў конкурсе было прынята 16 заявак. Тры аўтары выступілі ў намінацыі “Проза”, астатнія — у намінацыі “Паэзія”. Сярод удзельнікаў былі як аматары, так і пісьменнікі, і паэты, якія маюць не толькі вялікі вопыт, а і ўзнагароды за свае творы.

Пераможцамі ІІІ раённага літаратурнага конкурсу імя Веры Навіцкай “Дарослыя — дзецям” сталі:

— I месца — Алесь Мацулевіч (намінацыя “Паэзія”);

— II месца — Ірэна Сліўко (намінацыя “Паэзія”);

— III месца — Ірына Бараздзіна (намінацыя “Проза”).

мацулевічк

Па-за конкурсам была прадстаўлена кніжачка дзіцячых вершаў Марыі Канапніцкай (23 траўня 1842 — 8 кастрычніка 1910) “Ад вясны да зімы”. Кніжачка ўтрымоўвае 19 дзіцячых вершаў у перакладзе з польскай мовы Станіслава Судніка і ў адным асобніку будзе знаходзіцца ў Лідскай бібліятэцы.

untitled

Напрыканцы мерапрыемства са шмтлікімі віншаваннямі і словамі падзякі, сябры журы запрасілі ўсіх да ўдзелу ў наступным IV Лідскім літаратурным конкурсе імя Веры Навіцкай “Дарослыя — дзецям”, які адбудзецца ў 2020 годзе.

Наш кар.

 

«Энергія душы» ад Уладзіміра Васько

Серада, Студзень 2, 2019 0

Літаратурнае аб’яднанне «Суквецце», якое існуе пры рэдакцыі «Лідскай газеты» кожны месяц збірае сваіх аднадумцаў, прыхільнікаў мастацкага слова ў літаратурным аддзеле (доме Валянціна Таўлая) Лідскага гістарычна-мастацкага музея. А гэты раз мясцовыя літаратары сабраліся на прэзентацыю чарговай кнігі Уладзіміра Васько «Энергія душы», якая нядаўна выйшла ў друк з Лідскай друкарні і прысвечана малой радзіме аўтара — вёсцы Ліпічанка Шчучынскага раёна. Гэта ягоная шостая па ліку кніга. А першай — «Прасветленасць» —  было наканавана парадаваць чытачоў у 1981 годзе. Другая — «На схілах берагоў» — выйшла ў свет у 1997 годзе, потым — «Кругаварот жыцця» — у 2011 годзе, «Лясная рапсодыя» — 2013 год, «Зігзагі лёсу» — 2017 год.

 васькокнаталляк

У новай кнізе змешчаны вершы і проза аўтара. Выданне апавядае пра вёскі Наднямоння, родную прыроду, адносіны паэта да людзей і часу. Акрамя гэтага чытач знойдзе ў кнізе лірычныя, спавядальныя творы, вершы грамадзянскага гучання, цыкл вершаў для дзіцячай аўдыторыі і фантастычную аповесць для дзяцей «На залатой планеце». Знайшлося месца ў кнізе і для паэтычнай фантастыкі «Лідскія паэты ў космасе», «На Венеры», «Фантазія» і інш., а таксама прозы «Водпаведзь», «Завіток», «Ідзі, мой міленькі!», «Балэбка»,  «Знявераны».

За пля-чыма Уладзіміра Гаўрылавіча — Гарадзенскі педінстытут (цяпер дзяржаўны ўніверсітэт) імя Янкі Купалы, праца ў рэдакцыях Шчучынскай (1959 -1960), Дзятлаўскай (1967-1972) і Лідскай (1972-2000) раённых газет. Трэба зазначыць, што да 2003 года У. Васько кіраваў літаратурным аб’яднаннем «Суквецце», між іншым, назву  якому таксама даў ён. А ў 2007 годзе шаноўны лідскі пісьменнік быў прыняты ў Саюз беларускіх пісьменнікаў.

Выхад кнігі — гэта заўсёды радасць не толькі для яе аўтара, але і для чытача, тым больш, калі яго творы становяцца запатрабаванымі. У гэтым можна было ўпэўніцца падчас прэзентацыі, калі гучалі цёплыя водгукі чытачоў ад ранейшых прачытаных яго кніг. Было прыемна пачуць вершы з вуснаў самога аўтара і гісторыю іх узнікнення. Напрыканцы кожны ахвочы змог набыць чарговы асобнік з аўтографам Уладзіміра Васько. Вядома, напісанае застаецца ў гісторыі. А ў планах Уладзіміра Гаўрылавіча — папоўніць кніжную гісторыю. І гэта значыць, што наперадзе яшчэ не адна кніга лідскага пісьменніка.

Алесь Хітрун,

кіраўнік літаратурнага аб’яднання «Суквецце».

НАША СЛОВА № 52 (1411), 26 снежня 2018 г.

Серада, Студзень 2, 2019 0

З Новым 2019 годам!

Прыгажуні з Бялыніцкага лясгасу зняліся для календара

На дванаццаці аркушах насценнага календара-2019 кожны месяц прэзентуе працаўніца прадпрыемства ад інжынера-леса-патолага да намесніцы дырэктара ў нацыянальным адзенні з дарункамі лясоў і палёў у руках і з беларускай мовай.

Каляндар прысвечаны году малой радзімы.

Як нам распавялі ў прыёмнай дырэктара Бялыніцкага лясгасу, дзяўчаты вынікам задаволены, але распаўсюджвацца ў якасці сувеніра каляндар будзе толькі паміж «сваімі».

 belsat.eu.

Навіны Германіі. Беларуска-нямецкія Каляды

Серада, Снежань 26, 2018 0

У сталічным Музеі гісторыі беларускай літаратуры пачаліся традыцыйныя беларуска-нямецкія Каляды. Гаворыць дырэктар музея Міхаіл Рыбакоў.

песняккарункік

— Культура — гэта тое, што яднае нашы народы. Не толькі беларускі, нямецкі, але розны народ, ён складаецца менавіта з культуры. А культура пачынаецца з самога чалавека, з саміх каранёў, з таго, з чаго ён пайшоў. І гэта можа быць не толькі нейкі выдатны мастацкі твор, не толькі музыка, спевы, літаратура, але і звычайныя танцы, гульні, якімі займаліся нашы дзядулі, бабулі альбо дзеці, якія і сёння гуляюць у нешта на дварэ.

Беларусы з немцамі не толькі ваявалі. Мы праз палякаў запазычылі ад народаў Германіі Магдэбургскае права, некаторыя прафесіі і назвы рыштунку для працы па метале і драўніне.

Максім Каўняровіч, Беларускае Радыё Рацыя, Менск.

Фота аўтара.

На лідскіх курсах «Мова нанова» глядзелі батлейку

Серада, Снежань 26, 2018 0

12 снежня ў Лідзе на курсах «Мова нанова» адбылася прэзентацыя прыватнай батлейкі. Ініцыятарам яе стварэння стаў мясцовы бізнесовец Віталь Карабач — гаспадар аграсядзібы «Гасьціна», які адразу атрымаў творчы псеўданім “Карабач-Барабач”. Па яго словах, ідэя стварэння беларускай батлейкі ўзнікла амаль тры гады таму. І вакол гэтай ідэі адразу ж з’явіўся гурток аднадумцаў — цесляры, якія стваралі сцэну міні-тэатра, мастакі, якія выраблялі лялькі і адзенне для персанажаў пастановак, самадзейныя акцёры, якія ўдзельнічаюць у прадстаўленнях. Усіх іх аб’яднала любоў да Беларусі, яе гісторыі і мастацтва.

батлейшчыкікізалакі

— Вясна была. Я прачнуўся і ўключыў тэлевізар. Пабачыў лялечны гарадзенскі тэатр. Паглядзеў. Мяне захапіла гэтая ідэя. Я тыдзень пражыў з гэтай ідэяй. Паехаў да мастака. Ён мне сказаў, так, лялечны тэатр, гэта файна, але трэба рабіць батлейку, бо гэта менавіта нашая гісторыя, гэта будзе больш цікава. З’явілася Алёна Ткачова. Гэта майстар, які захопены батлейкай. І тут супала ўсё. У яе была мара, каб батлейка заставалася ў Беларусі.

Падчас прэзентацыі прыватная батлейка паказала п’есу Сяргея Кавалёва «Чарнакніжнік». Пры гэтым, памяшканне арт-прасторы Ga11ery ледзьве змагло змясціць усіх гледачоў.

На прадстаўленні прысутнічала дырэктар Лідскага дома рамёстваў Алена Шчэліна, дзе таксама ёсць батлейка. Яна засталася вельмі задаволенай. Лідскія батлейкі адрозніваюцца адна ад другой, але выконваюць адну задачу, нясуць людзям беларускую культуру і беларускую мову.

Андрусь Панямонаў, Беларускае Радыё Рацыя.

Фота С. Судніка.