«Энергія душы» ад Уладзіміра Васько

Серада, Студзень 2, 2019 0

Літаратурнае аб’яднанне «Суквецце», якое існуе пры рэдакцыі «Лідскай газеты» кожны месяц збірае сваіх аднадумцаў, прыхільнікаў мастацкага слова ў літаратурным аддзеле (доме Валянціна Таўлая) Лідскага гістарычна-мастацкага музея. А гэты раз мясцовыя літаратары сабраліся на прэзентацыю чарговай кнігі Уладзіміра Васько «Энергія душы», якая нядаўна выйшла ў друк з Лідскай друкарні і прысвечана малой радзіме аўтара — вёсцы Ліпічанка Шчучынскага раёна. Гэта ягоная шостая па ліку кніга. А першай — «Прасветленасць» —  было наканавана парадаваць чытачоў у 1981 годзе. Другая — «На схілах берагоў» — выйшла ў свет у 1997 годзе, потым — «Кругаварот жыцця» — у 2011 годзе, «Лясная рапсодыя» — 2013 год, «Зігзагі лёсу» — 2017 год.

 васькокнаталляк

У новай кнізе змешчаны вершы і проза аўтара. Выданне апавядае пра вёскі Наднямоння, родную прыроду, адносіны паэта да людзей і часу. Акрамя гэтага чытач знойдзе ў кнізе лірычныя, спавядальныя творы, вершы грамадзянскага гучання, цыкл вершаў для дзіцячай аўдыторыі і фантастычную аповесць для дзяцей «На залатой планеце». Знайшлося месца ў кнізе і для паэтычнай фантастыкі «Лідскія паэты ў космасе», «На Венеры», «Фантазія» і інш., а таксама прозы «Водпаведзь», «Завіток», «Ідзі, мой міленькі!», «Балэбка»,  «Знявераны».

За пля-чыма Уладзіміра Гаўрылавіча — Гарадзенскі педінстытут (цяпер дзяржаўны ўніверсітэт) імя Янкі Купалы, праца ў рэдакцыях Шчучынскай (1959 -1960), Дзятлаўскай (1967-1972) і Лідскай (1972-2000) раённых газет. Трэба зазначыць, што да 2003 года У. Васько кіраваў літаратурным аб’яднаннем «Суквецце», між іншым, назву  якому таксама даў ён. А ў 2007 годзе шаноўны лідскі пісьменнік быў прыняты ў Саюз беларускіх пісьменнікаў.

Выхад кнігі — гэта заўсёды радасць не толькі для яе аўтара, але і для чытача, тым больш, калі яго творы становяцца запатрабаванымі. У гэтым можна было ўпэўніцца падчас прэзентацыі, калі гучалі цёплыя водгукі чытачоў ад ранейшых прачытаных яго кніг. Было прыемна пачуць вершы з вуснаў самога аўтара і гісторыю іх узнікнення. Напрыканцы кожны ахвочы змог набыць чарговы асобнік з аўтографам Уладзіміра Васько. Вядома, напісанае застаецца ў гісторыі. А ў планах Уладзіміра Гаўрылавіча — папоўніць кніжную гісторыю. І гэта значыць, што наперадзе яшчэ не адна кніга лідскага пісьменніка.

Алесь Хітрун,

кіраўнік літаратурнага аб’яднання «Суквецце».

На лідскіх курсах «Мова нанова» глядзелі батлейку

Серада, Снежань 26, 2018 0

12 снежня ў Лідзе на курсах «Мова нанова» адбылася прэзентацыя прыватнай батлейкі. Ініцыятарам яе стварэння стаў мясцовы бізнесовец Віталь Карабач — гаспадар аграсядзібы «Гасьціна», які адразу атрымаў творчы псеўданім “Карабач-Барабач”. Па яго словах, ідэя стварэння беларускай батлейкі ўзнікла амаль тры гады таму. І вакол гэтай ідэі адразу ж з’явіўся гурток аднадумцаў — цесляры, якія стваралі сцэну міні-тэатра, мастакі, якія выраблялі лялькі і адзенне для персанажаў пастановак, самадзейныя акцёры, якія ўдзельнічаюць у прадстаўленнях. Усіх іх аб’яднала любоў да Беларусі, яе гісторыі і мастацтва.

батлейшчыкікізалакі

— Вясна была. Я прачнуўся і ўключыў тэлевізар. Пабачыў лялечны гарадзенскі тэатр. Паглядзеў. Мяне захапіла гэтая ідэя. Я тыдзень пражыў з гэтай ідэяй. Паехаў да мастака. Ён мне сказаў, так, лялечны тэатр, гэта файна, але трэба рабіць батлейку, бо гэта менавіта нашая гісторыя, гэта будзе больш цікава. З’явілася Алёна Ткачова. Гэта майстар, які захопены батлейкай. І тут супала ўсё. У яе была мара, каб батлейка заставалася ў Беларусі.

Падчас прэзентацыі прыватная батлейка паказала п’есу Сяргея Кавалёва «Чарнакніжнік». Пры гэтым, памяшканне арт-прасторы Ga11ery ледзьве змагло змясціць усіх гледачоў.

На прадстаўленні прысутнічала дырэктар Лідскага дома рамёстваў Алена Шчэліна, дзе таксама ёсць батлейка. Яна засталася вельмі задаволенай. Лідскія батлейкі адрозніваюцца адна ад другой, але выконваюць адну задачу, нясуць людзям беларускую культуру і беларускую мову.

Андрусь Панямонаў, Беларускае Радыё Рацыя.

Фота С. Судніка.

Лідскія літаратурныя зазімкі

Серада, Снежань 26, 2018 0

12 снежня ў Лідскай раённай бібліятэцы імя Янкі Купалы прайшлі Лідскія літаратурныя зазімкі, прысвечаныя 220-м угодкам з дня нараджэння Адама Міцкевіча.

У імпэзе брсалі ўдзел старшыня Лід скай гарадской арганізацыі ТБМ Станіслаў Суднік, намеснік старшыні, вядомы бард Сяржук Чарняк. Вяла імпрэзу бібліёграф Галіна Курбыка. Аўдыторыю складалі дзве групы Лідскага каледжа, работнікі бібліятэкі, прадстаўнікі СМІ.

галякічарняккідзецікі

Падчас імпрэзы прагучалі ўрыўкі з “Пана Тадэвуша” на беларускай і польскай мовах, “Песня жаўнера” ў перакладзе Станіслава Судніка. Сяржук чарняк выканаў некалькі песень, у тым ліку на словы наваградскага паэта Самсона Пярловіча.

Станіславу Судніку было даручана адказаць на пытанне, чаму Адам Міцкевіч, які так моцна любіў Беларусь, пісаў па-польску.

І, магчыма, нехта з прысутных зразумеў, чым такім была пратэстная самапаланізацыя, і дойдзе да пратэстнай самабеларусізацыі. Прынамсі аўдыторыя актыўна рэагавала на выступы, асабліва на песні.

Яраслаў Грынкевіч.

 

“Верасень” і высокая паэзія на Лідчыне

Серада, Снежань 12, 2018 0

У канцы лістапада на Лідчыне прайшлі чарговыя літаратурныя сустрэчы. Сюды завіталі паэт і бард, рэдактар літаратурнага часопіса для маладых “Верасень” Эдуард Акулін і паэт-песеннік, сталы аўтар часопіса “Верасень” Леанід Дранько-Майсюк.

Першая сустрэча адбылася ў Мінойтаўскай сярэдняй школе Лідскаага раёна. Гэтая школа слынная тым, што першая з навучальных устаноў Лідчыны ўключылася ў напісанне Агульнанацыянальных дыктовак.

дранькокізалакі

Дзіцячыя вершы і зусім сур’ёзныя песні не пакінулі абыякавымі нікога: ні вучняў, ні настаўнікаў.

Другая сустрэча прайшла ў Палацы культуры Лідскага політэхнічнага ліцэя. Да слова, і гэты ліцэй у сваёй “вагавай катэгорыі” таксама першым далучыўся да Агульнанацыянальнай дыктоўкі.

эдуардкілеанідкізала ліцэйкі

На сустрэчу прыйшлі шэсць груп навучэнцаў, пад 200 чалавек, а ў зале стаяла мёртвая цішыня, на столькі ўсе былі захоплены выступамі гасцей. Толькі апладысменты час ад часу разрывалі тую цішыню. А новая песня Эдуарда Акуліна “Белае паліто”, якая яшчэ не трапіла ў ніякі альбом, была сутрэта з захапленнем.

Сустрэчы ішлі пад крылом лідскіх арганізацый ТБМ.

Яраслаў Грынкевіч.

З літаратурай і па-мастацку наведаў Віктар Шніп Крупаўскую сярэднюю школу

Серада, Снежань 12, 2018 0

Мая малая радзіма… Мой родны кут. Заўсёды пяшчотна і радасна ўзгадваю вёску (аграгарадок) Крупава, што на Лідчыне. Тут прайшло маё дзяцінства, тут я скончыў Крупаўскую сярэднюю школу. Заўсёды, калі я пераступаю яе парог, то хваляванням няма мяжы. Тым больш, калі сам запрашаю ў яе ўтульныя сцены знакамітых асоб Беларусі, а менавіта тых, хто сёння стварае сучасную беларускую літаратуру, тых, чые імёны вядомы хоць знешне ў школьнай праграме, чые кнігі змяшчаюцца на бібліятэчных паліцах. Тады тут пануе сапраўднае свята, якое не часта бывае ў вясковых школах. Так, памятаю, у 2007 годзе тут, у школьных сценах па маёй ініцыятыве была сустрэча з галоўным рэдактарам дзіцячага беларускага часопіса «Вясёлка» Уладзімірам Ліпскім. Памятаю тут сустрэчу з Леанідам Дранько-Майсюком і Эдуардам Акуліным. А на гэты раз я зноў зрабіў падарунак для роднай школы. Сюды завітаў вядомы пісьменнік, галоўны рэдактар выдавецтва «Мастацкая літаратура» Віктар Шніп. Сустрэча адбылася з вучнямі і настаўнікамі ў школьным гістарычна-краязнаўчым музеі «Час. Падзеі. Людзі», дзе асобна змяшчаецца экспазіцыя пра вядомага падарожніка, вучонага Ігнацыя Дамейку, які жыў у свой час непадалёку ад Крупава.

Затаіўшы дыханне вучні слухалі аповеды госця, баючыся ўпусціць цікавыя моманты з жыцця і творчасці пісьменніка. А паслухаць было што! Віктар Анатольевіч згадаў гісторыю напісання свайго першага верша, распавёў пра незабыўнае знаёмства з Вязынкай — малой радзімай Янкі Купалы, куды насіў вершы яшчэ хлапчуком з мэтай пазнаёміцца з вядомым класікам беларускай літаратуры, падзяліўся момантамі са сваіх прыгодніцкіх ўчынкаў, пра вучобу і працу ў выдавецтве. З задавальненнем адказаў на пытанні прысутных. І, безумоўна, зачытаў свае вершы. А найбольш актыўныя слухачы атрымалі на памяць кнігу «Пугачоўскі цырульнік» з аўтографам аўтара. Папоўніў фонды школьнага музея таксама асобнік гэтага выдання, а таксама памятны запіс у кнізе водгукаў. Напрыканцы, Віктар Анатольевіч завітаў у бібліятэку, што знаходзіцца ў будынку школы, пацікавіўся яе кніжным фондам. Вядома, значная частка кніг выходзіць у выдавецтве «Мастацкая літаратура».

Потым госць наведаў літаратурны аддзел (дом Валянціна Таўлая) Лідскага гістарычна-мастацкага музея. Пасля адбылася яшчэ адна сустрэча — у канферэнц-зале Лідскага замка.

Трэба нагадаць, што ў 2014 годзе паважаны пісьменнік быў таксама ў Лідскім замку, аб чым узгадаў у сваім дзённікавым рамане «Заўтра была адліга». Пазней стала вядома, што пра сёлетнюю сустрэчу паэт таксама збіраецца занатаваць у сваіх чарговых мемуарах.

Алесь Хітрун,

былы выпускнік Крупаўскай сярэдняй школы.

Павел Севярынец правёў сустрэчы на Гарадзеншчыне

Чацвер, Лістапад 29, 2018 0

17 лістапада Гарадзеншчыну наведаў беларускі грамадска-палітычны лідар Павел Севярынец. З ім быў рэжысёр Аляксей Туровіч, аўтар унікальнага фільма «Жоўты пясочак», знятага паводле твора Васіля Быкава.

Першая сустрэча прайшла на аграсядзібе “Гасьціна” ў в. Пескі пад Лідай. Ппачалася імпрэза з  прэзентацыі рамана “Беларусалім”, які быў сёлета ў шорт-лісце прэміі Гедройця. Аўтар адзначыў, што гэта толькі першая кніга трылогіі, дзве наступныя кнігі таксама напісаны, але яшчэ не выдадзены.

беларусалімк

Павел Севярынец спыніўся на пытаннях падрыхтоўкі да прэзідэнцкіх выбараў, выклаў свае погляды на ўмовы ўдзелу ў выбарчай какмпаніі.

У Гародні П. Севярынец  правёў сустрэчу з сябрамі сваёй партыі Беларуская Хрысціянская Дэмакратыя, а таксама з гарадзенцамі, якія цікавяцца дзейнасцю адроджанай БХД. Адкрылі спатканне П. Севярынец, А. Туровіч і гарадзенскі грамадскі актывіст Сяргей Верамеенка. На сустрэчу прыйшло каля 30 чалавек. Павел Севярынец расказаў прысутным асноўныя палажэнні партыйнай праграмы БХД, выклаў сваё пакрокавае бачанне рэфармавання дзяржавы пасля змены ўлады. Пасля гэтага палітык адказаў на пытанні, а таксама прадставіў кніжкі, якія падрыхтавала і выдала БХД за апошнія гады.

залак

Павел Севярынец — найбольш адэкватны палітык з маладога пакалення, ён здольны правесці нармальную прэзідэнцкую кампанію. З гэтай нагоды на Лідчыне ён атрымаў параду не імкнуцца аб’ядноўваць усе апазіцыйныя сілы. Найбольшае разуменне і перспектыву будзе мець аб’яднанне выключна нацыянальных сілаў.

Паводле Ладзіка Майніча,

Беларускае Радыё Рацыя.

З’явіцца ў дзённіку Віктара Шніпа і запіс аб сустрэчы з паэтамі Лідчыны

Чацвер, Лістапад 29, 2018 0

Днямі ў канферэнц-зале Лідскага замка, у рамках чарговага паседжэння літаратурнага аб’яднання «Суквецце» пры рэдакцыі «Лідскай газеты», адбылася сустрэча з беларускім паэтам, празаікам, галоўным рэдактарам выдавецтва «Мастацкая літаратура» Віктарам Шніпам.

Віктар Анатольевіч Шніп — лаўрэат спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у намінацыі «Мастацкая літаратура» (2008), з таго ж 2008 года з’яўляецца галоўным рэдактарам аднайменнага выдавецтва. Акрамя таго што выдае кнігі іншых пісьменнікаў, мае многа сваіх — больш за дваццаць кніг паэзіі, прозы, дзён-нікавых запісаў. Шмат вершаваных тэкстаў паэта пакладзена на музыку беларускімі рок-групамі.

Знаёмства Віктара Шніпа з будучым кіраўніком літаб’яднання «Суквецце» Алесем Хітруном адбылося яшчэ ў 2007 годзе ў Вязынцы, на малой радзіме Янкі Купалы, куды Алесь прыехаў у складзе дэлегацыі лідскіх паэтаў на ўрачыстасці з нагоды 125-годдзя з дня нараджэння Купалы. Другая сустрэча галоўнага рэдактара выдавецтва з Менска і кіраўніка літаб’яднання з Лідчыны мела месца ў 2014 годзе ў музеі Васіля Быкава ў Ждановічах. У верасні таго ж года Віктар Шніп па запрашэнні Алеся Хітруна наведаў Ліду. Тады ў Лідзе якраз было свята горада. Алесь правёў для госця экскурсію па Лідскім замку. Запісы аб тым прыездзе ў наш горад ёсць у дзённікавай прозе пісьменніка. Ліда тады стала адным з пунктаў яго маршруту Менск — Ліда — Мураванка — Жалудок, які быў працягам паездкі па Еўропе.

І вось, праз чатыры гады, Віктар Анатольевіч зноў прыехаў у наш горад, у канферэнц-зале Лідскага замка сустрэўся з сябрамі літаб’яднання «Суквецце», а таксама з вучнямі СШ № 11 (магчыма, і аб гэтай сустрэчы пісьменнік згадае ў сваім дзённіку).

Трэба адзначыць, што перад тым як наведаць замак, Віктар Шніп пабываў у Крупаве, на малой радзіме Алеся Хітруна, выступіў перад вучнямі мясцовай школы. Заглянуў ён і ў домік Таўлая каля замка.

— Гэта вельмі добра, што пры вашым музеі існуе літаратурны аддзел, — адзначыў пазней Віктар Анатольевіч, — што тут збіраюцца звесткі аб паэтах Лідчыны. Дзякуючы гэтай рабоце паэты застануцца ў гісторыі вашага краю, аб іх будуць ведаць нашчадкі.

Выступаючы ў канферэнц-зале Лідскага замка, пісьменнік многа і цікава расказваў аб сваім жыццёвым і творчым шляху, аб сваім станаўленні як літаратара, аб асаблівасцях працы ў выдавецтве, адказваў на пытанні.

паэтыкіусекі

Нарадзіўся Віктар Шніп у вёсцы Пугачы Валожынскага раёна, усяго за дзесяць кіламетраў ад Купалавай Вязынкі. Яшчэ ў маладыя гады меў шчасце сустрэцца з некаторымі класікамі беларускай літаратуры. Напрыклад, насіў свае вершы ў сшытках Рыгору Барадуліну; маладому Віктару Шніпу паціснуў руку Уладзімір Караткевіч; у Доме літаратара, у час святкавання юбілею часопіса «Мала-досць», малады паэт сустрэўся з Васілём Быкавым… У час вучобы на Вышэйшых літаратурных курсах у Маскве Віктар Шніп пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай Людмілай Рублеўскай, паэтэсай і празаікам.

Расказваючы аб сваёй творчасці, паэт адзначыў, што, акрамя іншага, яго пяру належыць вялікі цыкл балад (каля трохсот) аб знакамітых людзях Беларусі, пачынаючы з Ефрасінні Полацкай і заканчваючы сучаснікамі, і гэты цыкл працягваецца. На многія вершаваныя тэксты паэта напісаны песні. Гаворачы аб песнях, Віктар Анатольевіч згадаў аб сваёй сустрэчы з кампазітарам Ігарам Лучанком, які напісаў на словы паэта «Гімн работнікаў культуры».

Звяртаючыся да лідскіх паэтаў, Віктар Шніп падкрэсліў, што чалавеку, які піша, важна шмат чы-таць, пастаянна пашыраць сваю літаратурную дасведчанасць.

— Паэзія патрабуе да сябе сур’ёзных адносін, — казаў Віктар Анатольевіч. — Калі ты паэт — ты павінен даказваць, што ты паэт, штодзённа. Як кажуць, ні дня без радка. Паэты нясуць святло ўсім, хто чытае або слухае іх творы. Працягвайце несці святло паэзіі людзям і вы. Пішыце, чытайце, друкуйцеся — усё ў вас атрымаецца.

 

Напрыканцы сустрэчы кожны жадаючы мог набыць кнігу дзённікавай прозы Віктара Шніпа «Пугачоўскі цырульнік».

Аляксандр МАЦУЛЕВІЧ.

“Мова нанова” ў Лідзе

Чацвер, Лістапад 29, 2018 0

Прайшлі першыя месяцы працы курсаў “Мова нанова” ў Лідзе. Занепакоенасць, што ўсё закончыцца першымі заняткамі, не спраўдзілася. Людзі прыходзяць, выкладчыкі ёсць, госці ад удзелу не адмаўляюцца, гаспадары “Ga11ery” не выганяюць.

Адбыліся некаторыя змены. Курсы змясціліся з чацвярга на сераду на тыя ж 18.30.

Тэмай заняткаў 14 лістапада была сама “Беларуская мова”. Асноўную тэму рыхтавалі маладыя лідскія філолагі, за што ім вялікі “Дзякуй”.

Ганаровым госцем быў рэдактар газеты “Наша слова” Станіслаў Суднік, які, не звязаны строгімі правіламі філалагічнай адукацыі, распавядаў пра мову ў папулярным ключы, спыняючыся на словах, якія ацалелі ў нашай мове з часоў неаліту, дайшлі з хецкай мовы і санскрыту, як і чаму тыя словы мяняліся з часоў Кірыла і Мяфодзія Салунскіх, Кірылы Тураўскага і Скарыны да нашага часу.

залакі

На жаль, лідскія курсы пакуль не маюць свайго праектара, але грамадства гэтай праблемай самаазадачылася. Трэба спадзявацца, праз нейкі час праектар будзе.

Наш кар.      

Пад крыжам Святой Ефрасінні

Чацвер, Лістапад 15, 2018 0

2 лістапада  з ініцыацівы гаспадара аграсядзібы «Гасьціна» Віталя Карабача і яго сяброў былі запалены знічы ў памяць святой асветніцы Беларусі і ўсіх нашых продкаў каля ўсіх ефрасіннеўскіх крыжоў на Лідчыне. У Лідзе іх — шэсць, і два — у раёне.

1 1чб2 2чб3 3к4 4к5 5к7 7к6 6кпескікі

Святая Ефрасіння, беражы Ліду і ўсю Беларусь!

Наш кар.

Старое пахаванне. Як захаваць памяць продкаў?

Чацвер, Лістапад 15, 2018 0

Аблічча старых гарадскіх могільнікаў — тэма трапяткая для насельніцтва. Лёс старых могілак (размешчаных па праспекце Перамогі ў Лідзе) складаны. Іх захаванасць і тэрытарыяльную цэласнасць трагічна парушалі падзеі і людзі 20 стагоддзя. «Гістарычны горад» у горадзе, заснаваны ў 1797 годзе, з мноствам магіл людзей розных саслоўяў і канфесій.

Сюды прывозілі хаваць не толькі гараджан, але і некаторых жыхароў Лідскага павета. Узрост могілак такі, што магіл, даўно не наведваных, вельмі шмат.

Тым не менш, яны — частка культурнай прасторы, якую неабходна вывучаць і правільна пра яе распавесці сучаснаму грамадству.

Наколькі аўтэнтычнасць гэтага гістарычнага некропаля можна зберагчы і захаваць? Ініцыятарамі такой задачы выступіла грамадскае аб’яднанне сяброў Лідчыны з г. Гданьска пры фінансавай падтрымцы праектаў аднаўлення помнікаў гісторыі і культуры Міністэрствам культуры Рэспублікі Польшча.

Гэтая ініцыятыва была падтрымана Лідскім раённым выканаўчым камітэтам, і праект ужо ў дзеянні. Супрацоўнікі гістарычна-мастацкага музея ў адзін з восеньскіх дзён наведалі гэтае «месца сну» ў суправаджэнні карэннай лідзянкі, прадстаўніцы адной з найстарых сем’яў горада Галіны Лаўрэш (з сям’і Хруль). Пачынаючы гутарку пра рэалізацыю дадзенага праекту, яна сказала:

— Гісторыя гэтага горада — гэта фактычна гісторыя і маёй сям’і з 1527 года.

 да1к

Мы пазнаёміліся з цікавым падыходам, пакладзеным у аснову канцэпцыі аднаўлення, распрацаванай прафесарам архітэктуры і спецыялістам па паркавым дызайне Катажынай Размарыноўскай. Гэта так званая рамантычная рэстаўрацыя («арганізаваная занядбанасць»). Надмагіллі захоўваюцца ў існым выглядзе (закансерваваны, што вельмі важна!), але надпісы «адкрыты» для чытання (і вывучаны, што каштоўна!). Дазваляецца ачыстка і вываз смецця, але не фрагментаў надмагілляў і агародж, да якога б перыяду гісторыі могілак яны ні адносіліся. Высякаецца хмызняк, асобныя старыя дрэвы фрагментарна ўключаюцца ў агульную кампазіцыю або высаджваюцца новыя тых жа парод. Аднаўляецца гістарычная трасіроўка алей і дарожак. І што ў дадзеным выпадку важна — аднаўляецца фундатарская агароджа могілак 1903 года.

Менавіта надмагіллі — натуральная прыналежнасць і каштоўнасць любых могілак. Розных памераў, стыляў, вы-кананыя ў традыцыйных матэрыялах; наіўныя — самадзейных разбяроў, тыпавыя, аўтарскія, нарэшце, сапраўдныя шэдэўры сепулькральнага мастацтва. Надмагільныя помнікі — гэта дэманстрацыя сацыяльнага і фінансавага становішча, на гэтых могілках повятовая шляхта гэта паспяхова дэманстравала. Мы ўбачылі надмагіллі з граніту, пясчаніку, цэглы, дзікага каменю, шмат рэдкіх узораў чыгуннага ліцця і коўкі. Характэрна, што вельмі рэдка сустракаюцца паўторы вонкавага выгляду надмагілляў — знак таго, што грошай на гэтыя мэты не шкадавалі…

Тут жа можна разглядзець надмагільныя сімвалы і знакі. Выпадковаму чалавеку яны невядомыя: дэндралагічныя помнікі ў выглядзе ствалоў без галінак, часцей за ўсё падкажуць пра пахаванне чалавека, у якога няма спадчыннікаў; плюшч — знак вечнага жыцця; паходня — знак канца жыцця; зламаная ружа — знак сыходу чалавека ў росквіце гадоў; вянок з руж — знак дабрадзейнасці; галінка  лаўру — неўміручасць і чысціня; свечкі — хуткабежнасць жыцця…

Гэта так званыя, лапідарныя «лісты». Часам іх завуць (па форме помнікаў) «квадратнымі лістамі» будучым пакаленням. Вынікам працы на працягу года ў рамках дадзенага праекту стаў цэлы пласт «адкрытых» (расчышчаных) прачытаных і дадаткова вывучаных «каменных лістоў». На плітах чытаецца найкаштоўнейшая інфармацыя пра тое, хто пахаваны, з якой сям’і і род заняткаў памерлага. Бяры і чытай рэальную гісторыю жыцця людзей горада Ліды і Лідскага павета!

после1кпосле2к

Вельмі важна, што гэтае месца, нягледзячы на разбурэнні на яго тэрыторыі, захавала архітэктурную кампазіцыю. Размяшчэнне вонкавых і ўнутраных элементаў, усё яшчэ ўзгоднена паміж сабой і творыць адзінае цэлае, у якім вызначальнымі з’яўляецца глыбінная кропка капліцы ў гонар хрысціянскай вялікапакутніцы Святой Варвары. Заснавана капліца ў 1805 годзе; у яе сценах гучаў орган, яна спазнала пажар, зацягнутую рэстаўрацыю, доўгае запусценне і толькі на стыку стагоддзяў ХХ і ХХІ яе аднаўленне было завершана.

Назапасілася досыць аргументаў, каб надаць самаму старому з захаваных могільнікаў горада, рэгіянальны статус гістарычна — культурнай каштоўнасці. Гэта вельмі важна для гісторыі самога горада і генеалагічных (біяграфічных) даследаванняў пра людзей, якія яго засялялі… Дарэчы, падобныя аб’екты многія гарады ўключаюць у настальгічныя турыстычныя туры для невялікіх груп людзей.

Таццяна Нікіфарава,

г. Ліда.

 

Здымкі Лідскага гістарычна-мастацкага музея. На сярэднім здымку: Наталля Хацяновіч (музей), Галіна Лаўрэш, Таццяна Нікіфарава (музей).