У мясцінах Кіпрыяна Кандратовіча

Панядзелак, Люты 19, 2018 0

10 лютага сябры Саюза беларускіх пісьменікаў і лідскага ТБМ Станіслаў Суднік і Леанід Лаўрэш здзейснілі краязнаўчую паездку ў вёску Пагародна ў Воранаўскім раёне — пераемніцу двара Гародна, які належаў міністру абароны БНР генералу Кіпрыяну Кандратовічу. Мэтай паездкі было азнаёміцца з экспазіцыяй, прысвечанай генералу Кандратовічу, у тутэйшым школьным музеі. Заадно пісьменнікі правялі літаратурна-краязнаўчую сустрэчу з вучнямі школы. Леанід Лаўрэш распавёў пра гісторыю Гародна, пра яго знакамітых уладальнікаў, пра Кіпрыяна Кандратовіча. Станіслаў Суднік прачытаў баладу пра Тодара Нарбута, чый маёнтак быў недалёка.

залак

У экспазіцыі школьнага музея не так шмат матэрыялаў, прысвечаных К. Кандратовічу, але яе добра дапаўняе электронны архіў. Так, у гэтым архіве ёсць відэазапіс размовы настаўніцы школы з Рулько Ганнай Антонаўнай, былой пакаёўкай Кандратовічаў, стэнаграму якога Л. Лаўрэш аператыўна падрыхтаваў да друку.

Наш кар.

Не маўчы! Не бяздзейнічай!

Серада, Люты 7, 2018 0

Напрыканцы 2017 года ў Менску накладам 5000 асобнікаў (большым, чым дзяржаўны “Родны край”) выйшаў насценны каляндар для дзяцей “Не маўчы па-беларуску”. Каляндар паспяхова разышоўся. Спроба знайсці яго ў студзені прывяла да таго, што ўдалося выявіць два асобнікі толькі ў кнігарні на К. Маркса па цане 8 рублёў з нечым.

не маўчык

Разышоўся каляндар не толькі па Менску. Сябар Ёдкаўскай суполкі Лідскай арганізацыі ТБМ Віталь Карабач за свае грошы купіў каля двух дзясяткаў асобнікаў календара і раздаў па дзіцячых і проста беларускіх  установах горада: у дзіцячую паліклініку, дзіцячаую бальніцу, школу мастацтваў, дом рамёслаў, музычную школу, кавярню «Тутака», Цэнтральную кавярню, школы горада.

Канкрэтны адказ на пытанне, што можа просты сябар ТБМ? Узяў ды падарыў беларускія календары. І хоць мо каму з “рускага свету” той падарунак не да губы, але час, калі беларусы маўчалі, сыходзіць. Няхай прывыкаюць да нашага голасу і да нашай мовы.

Наш кар.

На здымку: Віталь Карабач каля кавярні “Тутака”.

Паседжанне Рады ТБМ

Панядзелак, Студзень 29, 2018 0

21 студзеня ў Меску прайшло паседжанне Рады ТБМ. Рада разгледзела наступныя пытанні:

  1. Святкаванне 100-гадовага юбілею БНР.
  2. Справаздача старшыні ТБМ за 2017 г.
  3. Абмеркаванне і прыняцце плана дзейнасці ТБМ на 2018 г.
  4. Аб фінансавым становішчы арганізацыі.
  5. Прыняцце Пастановы аб памеры штогадовых складак.
  6. Прыняцце звароту да ўдзельнікаў мясцовых выбараў.
  7. Аб зменах у рэдкалегіі газеты «Наша слова».
  8. Рознае.

 

Рада разгледзела тактыку дзейнасці ТБМ падчас падрыхтоўкі і святкавання 100-годдзя БНР. У прыватнасці аргкамітэт начале з Радзімам Гарэцкім увайшоў у агульнанацыянальны аргкамітэт. Асобна ТБМ запланавала выдаць паштоўку да 100-годдзя БНР, выпусціць два сакавіцкія нумары “Нашага слова”, прысвечаныя БНР, мясцовым арганізацыям рэкамендована арганізаваць шэраг мерапрыемстваў па ўсёй Беларусі. Так ад спадара Навумчыка паступіла прапанова апублікаваць у “Нашым слове” сцэнар школьнага свята да 100-годдзя БНР.

Падчас абмеркавання Плана на 2018 год было разгледжаена пытанне аб узнагародзе ТБМ. Рада згадзілася з неабходнасцю ўвядзення такой узнагароды і даручыла Сакратарыяту прапрацаваць дэталі.

Рада павысіла з 1 ліпеня 2018 года памер штогадовых складак, які не мяняўся ўжо тры гады, і абавязала мясцовыя арганізацыі актывізаваць збор складак з усіх сяброў ТБМ.

Рада прыняла зварот да ўдзельнікаў мясцовых выбараў.

Рада ўвяла сябра Рады Людвіку Таўгень у склад рэдкалегіі газеты “Наша слова”.

У “Розным” увагі заслугоўвае спавешчанне Валянціны Раманцэвіч пра існаванне розных лінгвістычных канфігурацый у сённяшнім беларускім грамадстве:

— афіцыйная дзяржаўная лінгвістычная сістэма;

— лінгвістычная сістэма каталіцкага касцёла;

— лінгвістычная сістэма праваслаўнай царквы;

— ці то сістэма мовы ці сістэма слэнгаў, якая ўжываецца ў моладзевым асяроддзі, у т.л. на курсах “Мова нанова”.

А як быць школьніку? Як пісаць у сачыненні: Езус, Іісус ці Ісус? Калі настаўніца не выправіць памылку?

Спадарыня Валянціна прапанавала правесці на ўзро-ўні Акадэмі навук адпаведкую канферэнццыі па стандартызацыі лінгвістычных сістэм.

Наш кар.

Беларусам я завуся, родным краем ганаруся!

Панядзелак, Студзень 29, 2018 0

13 студзеня каманды вучняў СШ № 11 г. Ліды,  Крупаўскай сярэдняй школы і Бердаўскага дзіцячага садасярэдняй школы  Лідскага раёна  былі запрошаны на ўрачыстае ўзнагароджанне пераможцаў анлай-гульні «Беларусам я завуся,  родным краем ганаруся»  ў Казлоўшчынскую СШ Дзятлаўскага раёна.

З мэтай фарміравання грамадзянскасці і патрыятызму асобы, засваення агульначалавечых гуманістычных каштоўнасцей, культурных, духоўных традыцый беларускага народа з 27 лістапада па 3 студзеня ДУА «Казлоўшчынская сярэдняя школа» была арганізавана online-гульня «Беларусам я завуся, родным краем ганаруся». Удзельнікамі гульні сталі 32 каманды 5-7 класаў з трыццаці адной установы адукацыі Гарадзенскай вобласці, у тым ліку дванаццаць каманд з Лідскага раёна, і адна каманда з установы адукацыі Берасцейскай вобласці.

На працягу пяці тыдняў знаёмства ўдзельнікаў гульні было віртуальным. Каманды выконвалі заданні на пяці прапанаваных этапах: «За смугою стагоддзяў», «Беларусь у імёнах і падзеях», «Гонар сучаснай Беларусі», «Падарожжа па Беларусі», «Традыцыі, абрады і кухня Беларусі».

13 студзеня ў шосты школьны дзень Казлоўшчынская сярэдняя школа сабрала пераможцаў online-гульні «Беларусам я завуся, родным краем ганаруся» на Калядную сустрэчу. Гасцямі свята сталі  чатыры каманды пераможцы  Лідскага раёна: дзве каманды сярэдняй школы № 11 г. Ліды «Патрыёты краіны» і «Суквецце», Крупаўскай сярэдняй школы «Зорачкі», Бердаўскага дзіцячага сада-сярэдняй школы «Адмыслоўцы».

крупавакдранікік

Вучні і педагогі ўстановы адукацыі прывіталі гасцей па народных звычаях добрымі словамі, песняй «Запрашаем у госці да нас!» і хлебам-соллю. Зберагаючы традыцыі спадчыны, гасцям прапанавалі адну з самых вядомых і любімых страў беларускай кухні — дранікі.

Падчас бліц-апытвання «Давайце пазнаёмімся!» кожная каманда расказала пра мясцовасць і школу, з якой прыехала, звярнуўшы асаблівую ўвагу на гістарычную спадчыну сваёй малой радзімы.

Выказваючы ўражанні ад online-гульні, удзельнікі каманд адзначылі, што самымі цікавымі былі заданні «Неафіцыйныя сімвалы гарадоў» і «Карта знакамітых аб’ектаў»; найбольш запомніўся этап «Традыцыі, абрады і кухня Беларусі»; на выкананне аднаго этапу гульні каманда затрачвала адзін тыдзень. Самым складаным для ўсіх каманд было заданне «Словы з вершаў».

Па дапамогу пры праходжанні этапаў гульні вучні звярталіся да сваіх настаўнікаў беларускай мовы і літаратуры, гісторыі, геаграфіі, музыкі, мастацтва і нават фізічнай культуры і здароўя.

Кіраўнікоў каманд гэтая гульня натхніла на стварэнне сваіх online-гульняў і праектаў.

Дыпломамі II ступені былі ўзнагароджаны каманды «Патрыёты краіны» сярэдняй школы № 11 г. Ліды (кіраўнікі К.В. Валынец, С.Л. Бяляўская), каманда «Зорачкі» Крупаўскай сярэдняй школы (кіраўнік С.С. Кашлей), каманда «Адмыслоўцы» Бер-даўскага дзіцячага сада-сярэдняй школы (кіраўнік Г.А. Альшэўская). Дыплом III ступені атрымала каманда «Суквецце» сярэдняй школы № 11 г. Ліды (кіраўнік Анашкевіч Н.М.).

Беларускія песні, гульні, танцы, падрыхтаваныя вучнямі, педагогамі школы і работнікамі мясцовага Дома культуры, стварылі непаўторную святочную атмасферу ў гэты дзень.

Напрыканцы свята, перадаючы па коле калядную зорку, удзельнікі мерапрыемства пажадалі адзін аднаму шчасця, здароўя, дабрабыту, міру, спакою і цудаў.

А ў адрас арганізатараў  online-гульні «Беларусам я завуся, родным краем ганаруся» і Каляднай сустрэчы вучні і настаўнікі Лідскага раёна выказваюць словы падзякі і захаплення, спадзяючыся на тое, што на наступны год у нас таксама з’явіцца магчасць прыняць удзел у наступным этапе гульні.

Наталля Анашкевіч, настаўніца СШ № 11 г. Ліды.

Абрад калядавання «Тры Каралі» правялі ў аграгарадку Ваверка

Аўторак, Студзень 23, 2018 0

Кароткі зімовы дзень 6 студзеня ўжо быў на схіле, але Ваверка і не думала сціхаць. У яе цэнтры кіпела жыццё: тут праводзілі  абрад калядавання на свята Трох каралёў, які бытаваў у гэтай мясцовасці шмат дзесяцігоддзяў таму.

 

«Сёння ў Бэтлеем,

сёння ў Бэтлеем

дзіўная навіна!

Марыя Панна,

Марыя Панна

нарадзіла сына!»

 

З гэтай  песняй калядоўшчыкі Ваверскага Дома культуры Лідскага раёна завіталі ў хаты аднавяскоўцаў. Яны былі жаданымі і доўгачаканымі гасцямі ў кожным доме. Гаспадары прымалі іх вельмі цёпла, запрашалі да стала, частавалі прысмакамі, не адпускалі без падарункаў.

дзецік

Вось ужо сапраўды, часы змяняюцца, але сутнасць калядных абрадаў застаецца ранейшай. Гэта шчырасць, добразычлівасць, пяшчота і павага ў адносінах да людзей. І як добра, што ў Лідскім раёне ёсць людзі, сапраўды апантаныя фальклорам, якія па крупінках збіраюць інфармацыю, стараюцца захаваць спадчыну нашых дзядоў.

Што тычыцца Ваверкі, традыцыю калядаваць на Тры Каралі тут будуць працягваць, знаёмячы з гэтым абрадам жыхароў навакольных вёсак.

Наш кар.

 

Гарадзенскі краязнаўчы каляндар

Аўторак, Студзень 2, 2018 0

Пад Новы год пабачыў свет чарговы выпуск беларускамоўнага Гарадзенскага абласнога краязнаўчага календара. Гэта  — дзевяты выпуск

У календары пададзена каля паўтысячы важных і цікавых датаў з гісторыі Гарадзеншчыны, што яшчэ раз пацвярджае яе багацце і напоўненасць падзеямі і асобамі праз гады і стагоддзі.

Новы каляндар прысвечаны найгалоўнейшай падзеі ў гісторыі нашай краіны — 100-годдзю абвяшчэння Беларускай Народнай Рэспублікі.

Сённяшняя Гарадзеншчына, а тады гэта Гарадзеншчына плюс Віленшчына, унесла выключны ўклад у падрыхтоўку і сам акт абвяшчэння незалежнасці Беларусі.

Таму кожны месяц адзначаны партрэтам аднаго з дзеячаў БНР як непасрэдна 1918 года, так і пазнейшых часоў. Гэта:

Васіль Захарка (в. Дабрасельцы, Зэльвенскі р-н), сябар Сакратарыята БНР (1918), Прэзідэнт Рады БНР (1928 — 1943);

Тамаш Грыб (в. Паляны, Смаргонскі р-н), сябар Рады БНР і яе Выканкама (1918), міністр БНР (1918);

Кіпрыян Кандратовіч  (в. Зіневічы, Лідскі р-н), сябар Народнага сакратарыята БНР, міністр ваенных спраў БНР;

Макар Краўцоў (Касцевіч) (в. Баброўня, Гарадзенскі р-н), сябар Рады БНР (1918-1919);

Кс. Вінцэнт Гадлеўскі (в. Шурычы, Свіслацкі р-н), сябар Рады БНР (1918);

Ян Станкевіч (в. Арляняты, Смаргонскі р-н), сябар Рады БНР (1918);

Кс. Аляксандр Астрамовіч (Андрэй Зязюля) (в. Навасады, Ашмянскі р-н), сябар Рады БНР (1918);

Вацлаў Іваноўскі  (фальв. Лябёдка, Шчучынскі р-н), Міністр асветы ва ўрадзе БНР (1918);

Ларыса Геніюш (м. Жлобаўцы, Ваўкавыскі р-н), Генеральны сакратар Урада БНР у эміграцыі (1943);

Язэп Сажыч (в. Гарадзечна, Наваградскі р-н), старшыня Рады БНР (1982-1997);

Ала Орса-Рамана (г. Наваградак), сябар Прэзідыума Рады БНР (наш час);

Хведар Нюнька (в. Алешавічы, Мастоўскі р-н), сябар Прэзідыума Рады БНР (наш час).

Добра прадстаўлены ў календары і 155-я ўгодкі паўстання 1863 года. На Гарадзеншчыне паўстанне мела шырокі развой і суправаджалася шэрагам трагічных падзей.

Календары на 2010 -2017 гады мелі значны поспех і выклікалі вялікую зацікаўле-насць на Гарадзеншчыне, у Менску і ў іншых мясцінах, куды траплялі, што і з’явілася асноўным стымулам для выдання календара на 2018 год.

Укладальнік календара — старшыня Гарадзенскай гарадской арганізацыі ТБМ Аляксей Пяткевіч, рэдактар Станіслаў Суднік.

Каляндар з’яўляецца пэўным крокам у развіцці гродзенскага краязнаўства, паколькі нацэльвае краязнаўцаў з Гародні і рэгіёнаў на працу па пэўных датах і з пэўнымі людзьмі, якія адзначаны ў календары. Ужо на сёння календары перададзены ва ўстановы культуры Лідскага раёна, і там яны без справы ляжаць не будуць.

Наш кар.

Навіны Германіі. Нямецкую вёску прадалі на аўкцыёне

Аўторак, Снежань 19, 2017 0

Невялікая нямецкая вёска Альвіне (Alwine), якая знаходзіцца ў федэральнай зямлі Брандэнбург, была прададзена ў суботу, 9 снежня, на аўкцыёне ананімнай асобе за 140 тысяч еўра. Пакупнік, які прапанаваў выніковую суму па тэлефоне, сваёй купляй «жадаў зрабіць штосьці добрае», заявіў Маціяс Кнаке (Matthias Knake), старшыня аўкцыённага дома, які займаўся продажам, паведамляе «Нямецкая хваля».

альвк

У Альвіне, якая знаходзіцца прыкладна за 140 кіламетраў ад нямецкай сталіцы, жыве каля 20 чалавек, пераважна пенсіянеры. Будынкі ў вёсцы часткова разбураны, часткова патрабуюць рамонту. Пра пакупніка вядома, што ён жыве ў Берліне. Па хуткім часе ён мае намер сустрэцца з бургамістрам Альвіне.

Як паведаміў Маціяс Кнаке, пошук пакупніка стаў складанай задачай для аўкцыённага дома. Шэраг патэнцыйных пакупнікоў пасля наведвання вёскі адмовіўся ад угоды, бо ў іх не было сродкаў на рамонт будынкаў. Ананімны бізнесмэн быў адзіным прэтэндэнтам на пакупку.

Да аб’яднання Германіі Альвіне адносілася да размешчанай па суседстве вугальнай фабрыкі. Аднак неўзабаве пасля аб’яднання краіны фабрыка закрылася, а моладзь пакінула вёску. У 2000 годзе вёску набылі два браты за сімвалічную цану ў адну марку, аднак разбурэнне вёскі працягнулася. Пасля смерці аднаго з братоў другі выставіў вёску на продаж. Стартавы кошт складаў 125 000 еўра.

DW.

У Бярозаўцы знайшлі ўнікальную кнігу з бібліятэкі Вандаліна Шукевіча

Аўторак, Снежань 19, 2017 0

У Бярозаўцы Лідскага раёна знойдзена кніга з бібліятэкі вядомага беларускага археолага і даследчыка, акадэміка Кракаўскай акадэміі навук Вандаліна Шукевіча. Пра тое, што кніга належала навукоўцу, а пасля яго дачцэ Галіне, сведчаць адпаведныя імянныя пячаткі на яе старонках. Паэтычны зборнік «Plejada polska», выдадзены ў Пецярбургу ў 1857 годзе. Яна выпадкова знайшлася сярод іншых кніг у звычайнай гарадской кватэры, уласнік якой нават і не здагадваўся пра тое, што мае.

экскгалінак

Пра ўнікальнасць і значнасць знаходкі кажа аўтар кнігі «Вандалін Шукевіч: беларускі ар-хеолаг і краязнаўца» з серыі «100 выдатных дзеячаў беларускай культуры» Лявон Лаўрэш:

— Гэта шараговая кніга з бібліятэкі Шукевіча. Вельмі цікава ведаць, што гэту кнігу чытаў Шукевіч. Невядома адкуль яна, які яе лёс быў пасля 1919 года, калі Шукевіч памёр. Яна магла пайсці па букіністах віленскіх, а магла трапіць у сялянскую хату і нейкім чынам не трапіць у печ. Тым не менш вельмі добра, што яна ўсплыла. Для Беларусі, якая вельмі бедная на такога роду рэчы, гэта кніга мае вельмі вялікую каштоўнасць.

Таксама ўнікальнасць знаходкі заключаецца ў тым, што знойдзеная кніга з’яўляецца прыжыццёвым выданнем таленавітага беларускага паэта Ўладзіслава Сыракомлі. Сярод іншых, на старонках зборніка надрукаваны і яго верш «Лірнік вясковы». Нагадаем, што кніга з бібліятэкі Вандаліна Шукевіча выдадзена ў 1857 годзе, а паэт пайшоў з жыцця ў 1862 г.

Андрусь Панямонаў,

Беларускае Радыё Рацыя.

Навіны Германіі. У Германіі дзецям забаранілі насіць «разумныя» гадзіннікі: вядомыя прычыны

Панядзелак, Снежань 11, 2017 0

Федэральнае сеткавае агенцтва Германіі ўвяло забарону на выкарыстанне смарт-гадзіннікаў дзецьмі. Ведамства параіла бацькам выкінуць ці знішчыць «разумныя» гадзіннікі і не парушаць законы Германіі.

Прычынай для забароны «разумных» гадзіннікаў стала функцыя, якая дазваляе слухаць усё, што адбываецца ў карыстальніка. Такая тэхналогія была ўспрынята экспертамі, як сачэнне, якое супярэчыць законам Германіі.

Па словах прадстаўнікоў Федэральнага сеткавага агенцтва, бацькі часта выкарыстоўвалі «галасавы маніторынг», каб слухаць, што адбываецца на занятках у школе. Ні настаўнікі, ні самі вучні не падазравалі, што за імі сочаць бацькі. Вядома, што з дапамогай адмысловай праграмы тэлефона можна ўключыць мікрафон на смарт-гадзінніках. Таму менавіта такія прылады падпадаюць пад забарону.

Deutsche Welle.

Навіны Германіі. БЕЛАРУСКА-НЯМЕЦКІ НКА ФОРУМ

Панядзелак, Снежань 4, 2017 0

Беларуска-нямецкі форум «Сase Exchange Weekend», які пройдзе 9-10 снежня 2017 г. у Менску.

Да ўдзелу запрашаюцца прадстаўнікі і прадстаўніцы беларускіх некамерцыйных арганізацыяў ды ініцыятываў з Беларусі, а таксама валанцёры і маладыя спецыялісты.

Мэта форуму — абмяняцца лепшымі практыкамі паміж прадстаўнікамі і прадстаўніцамі нямецкіх і беларускіх арганізацыяў у наступных абласцях: рэгіянальныя праекты, нефармальная адукацыя і моладзь, правы чалавека, сацыяльная інклюзія, ахова навакольнага асяроддзя, культура.

Таксама ў беларускіх НДА будзе магчымасць наладзіць партнёрства з нямецкімі калегамі.

У праграме мерапрыемства — панэльная дыскусія, майстар-класы, прамы абмен досведам, выстава беларускіх НДА, вывучэнне найбольш удалых кейсаў, прэзентацыя магчымасцяў, якія прапануе Германія для Беларусі.

У першы дзень, 9 снежня 2017 г.,  вас чакаюць:

—  выстава-кірмаш праектаў і ініцыятыў грамадскіх арганізацый: вы даведаецеся, колькі карысці  можна прынесці грамадству ў вобласці аховы навакольнага асяроддзя, культуры, развіцці нефармальнай адукацыі, лічбавых свабод і не толькі;

— панэль з удзелам нямецкіх экспертаў і праца ў шасці секцыях па выбары, акрамя таго, у першы дзень форума мы прапануем вам паўдзельнічаць у крэатыўных майстар-класах і пазнаёміцца з калегамі з іншых арганізацый;

—    нефармальныя зносіны падчас фуршэта.

У другі дзень Форума, 10 снежня 2017 г., вашай увазе будуць прадстаўлены магчымасці нямецкіх праграм для беларускіх арганізацый і ад-мыслоўцаў, а таксама запатрабаваныя майстар-класы па выкарыстанні бізнэс-інструментаў у маркетынгу НКО, ролі PR-а для паспяховай працы арганізацый трэцяга сектара і інструментаў правядзення эфектыўнага збору сродкаў праз краўдфандынгавыя платформы.

Арганізатары форума: Некамерцыйная арганізацыя АДБ Брусель, праваабарончая ўстанова «Human Constanta» і нямецкая кансалтынгавая арганізацыя Каапфорум Інтэрнацыяналь (Германія).

Партнёры форума: Установа «Цэнтр экалагічных рашэнняў», Згуртаванне беларусаў свету «Бацькаўшчына», Галерэя сучаснага мастацтва «Ў», каледж Ліберал артс у Беларусі «ECLAB».

Форум арганізуецца ў рамках праграмы «Рэсурсавы цэнтр НКА» пры падтрымцы МЗС Германіі.

АДБ Брусель.