НАША СЛОВА № 36 (1447), 4 верасня 2019 г.

Серада, Верасень 11, 2019 0

Кіраўніцтва ТБМ і ЗБС “Бацькаўшчына” атрымала медалі Рады БНР

У савецкія часы пра такое казалі: «Узнагарода зна-йшла герояў». Але знайшла яна іх раней, а вось уручыць меда-лі Рады БНР атрымалася толь-кі зараз, калі Менск наведаў Мікола Пачкаеў. І наведаў ён радзіму менавіта, каб уручыць медалі БНР кіраўніцтву Тава-рыства беларускай мовы — Але-не Анісім і Алегу Трусаву, а таксама іншым грамадскім дзеячам.

Як вядома, Рада БНР — гэта такі своеасаблівы беларус-кі дэмакратычны ўрад у вы-гнанні. Паводле статуту Рады, яе паўнамоцтвы трываюць да сумленных выбараў у Беларусі і, адпаведна, перадачы іх ураду дэмакратычнай Беларусі. У наш час Рада БНР можа лічыц-ца дзяржаўнай інстытуцыяй у выгнанні.

Раней, калі Беларусь была часткай СССР, Рада была органам, які даводзіў да між-народных структураў бела-рускае бачанне сітуацыі. Зараз жа і афіцыйны Менск можа ста-савацца праз дыпламатычныя місіі з усім сусветам, і беларус-кая апазіцыя таксама не мае праблемаў з міжнароднымі кантактамі. Але Рада БНР усё ж працягвае працаваць на ка-рысць Беларусі. Адна з такіх працаў — гэта заснаванне медаля да стагоддзя БНР.

Гэта, па словах Міколы Пачкаева, важная функцыя — публічнае адзначэнне выбіт-ных беларусаў.

— На апошняй сесіі Рады было пэўнае засмучэнне палі-тыкай узнагароджвання, што ажыццяўляецца ў Беларусі. Гэтае засмучэнне ў нас трывае ад 1994 года. Мы ведаем, што ў нас дзяржаўныя ўзнагароды атрымліваюць такія фігуры, як Кадыраў. Але гэта яшчэ не горшае. Па меркаванні Рады, горш тое, што не ўзнагародж-ваюцца тыя аб’ектыўна заслу-жаныя беларусы, якія ў любой іншай нацыянальнай дзяржаве павінны былі быць узнагаро-джаныя. Прычым, пытанне не толькі пра грамадскіх дзеячаў, але, напрыклад, і пра дзеячаў культуры, — сказаў прадстаўнік Рады БНР. — На наш погляд, бе-ларускія культурныя дзеячы, якія дэманструюць сваю гра-мадскую пазіцыю, не прызна-юцца дзяржавай так, як іх ка-легі, якія займаюць праўрада-выя пазіцыі. Таму, на наш по-гляд, існуе пэўная палітычная дыскрымінацыя, мы мяркуем, што гэтая дыскрымінацыя ме-навіта з прычынаў грамадскай пазіцыі.

Каб выправіць гэ-тую сітуацыю, Рада БНР і за-снавала медаль з нагоды 100-годдзя БНР. Узнага-рода надаецца на адзна-чэнне стогадовага юбілею БНР і асаблівых заслугаў на карысць увасаблення ідэалаў 25 сакавіка. На ду-мку Рады БНР, ідэалы 25 сакавіка — гэта ўсталяванне нацыянальнай беларус-кай дэмакратычнай дзяр-жавы, незалежнасць якой не была б у небяспецы.

Гэтым медалём ужо ўзнагароджаныя ро-зныя людзі — і тыя, хто пэў-ны час правёў за кратамі, і тыя, хто ўсё жыццё працаваў у сваёй прафесійнай якасці. Але агульнае, што іх яднае — пажыццёвыя альбо іншыя ве-льмі значныя заслугі ў нейкай галіне, якая ўвасабляе ідэалы БНР.

Кола ўзнагароджаных — вельмі шырокае. Гэта і ветэра-ны паваеннага антысавецкага падполля, і, напрыклад, дэпу-таты 12-га склікання, якія ак-тыўна працавалі над пытаннем прыняцця Дэк-ларацыі аб неза-лежнасці Бела-русі, і замежнікі, што спрыялі бе-ларускай спра-ве, і шмат хто яшчэ.

Напрыклад, Мікалай Пачкаеў 22 жніўня ў сядзібе Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына» ўручыў ме-далі да стагоддзя БНР старшыні Згуртавання Алене Макоўскай і старшыні Рады «Бацькаўш-чыны» Ніне Шыдлоўскай за заслугі ў папулярызацыі бе-ларускай мовы і культуры.

Поўны спіс узнагаро-джаных, па словах спадара Пачкаева, не агучваецца, бо не-каторыя з гэтых людзей жы-вуць у краінах (прытым, як ён адзначыў, гэта не толькі Бела-русь), у якіх падобная ўзнага-рода ўладамі «не вітаецца». Але пры гэтым ён сказаў, што чаты-ры пятых ад агульнай колькасці ўзнагарод уручаюцца тым, хто жыве ў Беларусі, і толькі пятая частка — тым, хто знаходзіцца за мяжой.

Цікавае і пасведчанне, што выдаецца ўзнагароджа-ным, а дакладней — яго пячатка. Гэта тая самая пячатка, якой у 1943 годзе старшыня Рады БНР Васіль Захарка перадаў свае паўнамоцтвы Ларысе Геніюш і Міколе Абрамчыку. Гэтую са-мую пячатку мы бачылі і на пасведчанні Янкі Філіс-товіча.

Некаторыя звяртаюць увагу, што адбітак гэтай пячаткі атрымліваецца «размы-тым». Такі адбітак звя-заны не са «сталасцю» пячаткі. Рэч ў тым, што яна не была прызнача-ная для таго, каб яе ад-бітак ставіўся на паперу. Кажучы сучаснай мо-ваю, гэта 3D-пячатка, адбівацца яна павінна была на воску альбо су-ргучы. Аднак ані ў ар-хівах Рады, ані ў гісто-рыі БНР не зафіксавана ніводнага выпадку, калі яна ставілася на сургуч. І Рада БНР вырашыла не адыходзіць ад практыкі, якая склалася, — пасведчанні аб узнагароджван-ні замацаваны гэтай пячаткай.

А пасля непрацяглага экскурсу ў гісторыю ўзнагаро-ды былі прышпілены на лац-каны герояў.

Алег Трусаў адзначыў, што для яго гэта — другі ме-даль, ім атрыманы. Першы — гэта залаты медаль у школе. І таму яму вельмі прыемна пры-няць гэтую ўзнагароду.

А вось для Алены Ані-сім гэты медаль — трэці. Яна атрымала не толькі школьны медаль, але і нейкі медаль прафсаюзны.

Калі Беларусь урэшце стане дэмакратычнай дзяржа-вай, і Рада БНР перадасць свае паўнамоцтвы дэмакратычнай і нацыянальнай (па сутнасці, а не па форме) уладзе, то, па мер-каванні намесніка старшыні Рады БНР, адной з умоваў пера-дачы гэтых паўнамоцтваў будзе прызнанне ўзнагароды БНР на ўзроўні дзяржаўнай.

Сяргей Пульша,

“Новы час”.

НАША СЛОВА № 35 (1446), 28 жніўня 2019 г.

Серада, Верасень 4, 2019 0

ЗАПІШЫСЯ  БЕЛАРУСАМ!

У Беларусі з 4 па 30 кастрычніка про-йдзе перапіс насельніцтва.  Адным з пытан-няў анкеты будзе пытанне пра нацыяна-льнасць.

Асацыяцыя выдаўцоў рэгіянальнай прэсы «Аб’яднаныя МасМедыі» заклікае тых, каму неабыякавы лёс нашай краіны, запісвацца беларусамі.

Нацыянальнасць — не пытанне крыві, нацыянальнасць — твая самаідэнтыфікацыя. Можна не мець продкаў-беларусаў, можна быць мусульманінам, можна быць цемна-скурым, і адчуваць сябе беларусам. Калі ты ім пачуваешся, ты маеш права запісаць сябе ім.

Пра гэта зняты відэаролік, які можна знайсці на многіх сайтах, у тым ліку і на сайце nslowa.by. Вось што кажуць героі роліка.

Вікторыя Анохава-Жураўлёва, шматдзетная маці:

— Я выхоўваю 13 дзяцей і для мяне вельмі важна, каб мае дзеці ведалі, дзе іх карані, якую яны маюць спадчыну. Я раблю многа, каб яны разумелі, што яны — белару-сы. Асабліва важна гэта ва ўмовах, калі суседняя дзяржава вельмі актыўна спрабуе пераканаць нас, што мы не з’яўляемся асо-бным народам.

Марына Шукюрава (Руся), спява-чка:

— Я нарадзілася ў Беларусі, але ў мяне зусім няма беларускіх каранёў. Тым не менш я лічу сябе дзіцем менавіта гэтай куль-турнай калыскі, вывучаю беларускую мо-ву, беларускія песні. Менавіта таму я, намагаючыся адчуць сябе існую, вывучаю беларускую мову і карыстаюся дзвюма мовамі ў жыцці.

Андрусь Такінданг, мастак, музы-кант:

— Калі вы усведамляеце сябе бела-русамі, калі вы  хочаце даць шанец бела-рускай мове, то давайце яго: запісвайцеся беларусамі, кажыце, што вы размаўляеце па-беларуску. І, натуральна, размаўляйце па-беларуску!

Ібрагім Цынкевіч, вернік:

— Я мусульманін. З часоў Вялікага Княства Літоўскага іслам жыў поруч з ін-шымі канфесіямі. І сёння я шчаслівы быць беларусам і свабодна вызнаваць сваю рэ-лігію. Запісвайся ў беларусы!

Яўген Філенка, праграміст.

— Я нарадзіўся ў Расіі. Але кім я ёсць, калі мае дачка і жонка — беларускі, калі неба і мова любімая — беларускія. Кім я ёсць, калі ўсё, што я люблю — гэта Беларусь?

Адам Глобус, пісьменнік, мастак.

— Я — беларус. Я — не паляк, хоць большасць маёй сям’і ходзіць у касцёлы, я — не ўкраінец, хоць люблю сказаць: «Язык да Кіева давядзе», я — не рускі, хоць бацькі пахрысцілі мяне ў праваслаўнае царкве. Я — беларус. Так думаю, так лічу, і так кажу: я — беларус!

Дар’я Альперн-Каткоўкая, юры-стка, блогерка.

— Я нарадзілася ў Менску, жыла ў некалькіх краінах Еўропы: на Балканах. А цяпер я жыву ў Ізраілі. Я заўсёды памятаю хто я і адкуль. І таму, канешне, я запішуся беларускай.

Ларыса Сапач, настаўніца.

— Я працую ў школе з моладдзю. І імкнуся, каб яны былі беларусамі. Мы з імі спяваем, танчым, чытаем, выступаем па-беларуску. І я хачу бачыць сваіх вучняў беларусамі. Як і вас. Запісвайцеся бела-русамі!

НАША СЛОВА № 34 (1445), 21 жніўня 2019 г.

Панядзелак, Жнівень 26, 2019 0

Алена Анісім:

“Буду вылучацца на прэзідэнта як кандыдат ад патрыятычных сілаў”

У Беларусі пачалася перадвыбарчая кампанія. З дэпутатам Палаты прад-стаўнікоў, старшынёй ТБМ Аленай Анісім пагутарыў карэспандэнт Радыё Свабо-да Віталь Цыганкоў.

 

 — Што вам далі 4 га-ды ў якасці дэпутата Па-латы прадстаўнікоў? Не шкадуеце, што пайшлі ў Палату? Які досвед вы там здабылі, што ўспамінаецца самае важнае і яркае?

— Я не шкадую, што зрабіла такі крок і трапіла ў склад Палаты. Пераканала-ся, што гэта было правіль-на. Але яшчэ больш перака-налася, што калі б нас такіх у Палаце было болей — то мо-жна было б зрабіць больш у прасоўванні беларускай мовы, у дэмакратычным развіцці нашага грамадства. Я пераканалася, што, калі чалавек мае лідарскія якасці, павінен заяўляць пра сваё месца ў прыняцці рашэн-няў, у тым ліку праз удзел у парламенце.

— Што ўзгадваецца як самыя галоўныя паразы і перамогі? Вы казалі, што бывалі расчараваныя, калі дэпутаты не адгукаліся на вашыя ідэі і прапановы. На што разлічвалі, што не спраўдзілася?

— Магчыма, параза ў тым, што не ўдалося сходу прабіць прыняцце законаў на дзвюх дзяржаўных мовах. Але пачала працаваць экс-пертная рада, якая гэтую справу давядзе да лагічнага канца. Гэта значыць, што за-конапраекты на беларускай мове будуць распрацоўвац-ца і падавацца. Будзе рас-працаваны ўвесь пакет ужо прынятых законаў на бела-рускай мове.

Мне не ўдалося да-магчыся для маіх землякоў чыгуначнага прыпынку. Але затое яны атрымалі рэ-гулярныя аўтобусныя мар-шруты тры разы на дзень у раённы цэнтар. Гэта невя-лічкая, але перамога.

— Вы ўжо прынялі рашэнне наконт таго, ці будзеце яшчэ раз балата-вацца ў Палату прадстаў-нікоў? Як ацэньваеце свае шанцы?

— Маё рашэнне зноў вылучацца ў Палату знахо-дзіць падтрымку ў многіх людзей, у тым ліку з недзяр-жаўнага грамадскага сек-тару. Бо яны хацелі б мець свайго прадстаўніка ў Пала-це, каб прасоўваць свае за-конапраекты і каб уплываць на прыняцце новых законаў у палепшаным выглядзе. Я спадзяюся, што мая канды-датура будзе падтрымана і маімі выбарнікамі, а такса-ма сябрамі ТБМ.

На колькі я ацэньваю свае шанцы? Я чалавек сці-плы, таму кажу — 50 на 50. Я разумею, што калі збяру актыўную каманду, якая бу-дзе актыўна дзейнічаць, су-часнымі метадамі, то ша-нцы павялічацца.

— Вы ўзгадалі выбар-нікаў, грамадскія аб’яднан-ні. Але ёсць яшчэ адна сіла — улада, якая грае вызнача-льную ролю ў тым, хто мо-жа стаць дэпутатам. Ці ёсць у вас нейкія сведчанні, «сігналы» наконт таго, як ва ўладзе могуць паставіц-ца да вашага намеру зноў ісці ў дэпутаты?

— Я так мяркую, што ва ўладзе ёсць розныя людзі з рознымі прыхільнасцямі. Зацятых ворагаў я, спадзя-юся, не нажыла — не ставіла сабе такой задачы. Многія, думаю, звыклі да таго, што я маю выразна акрэсленую пазіцыю, я ад яе не адсту-паю. Пры гэтым я не хлушу і не збіраюся мець нейкія асабістыя выгады ад Палаты прадстаўнікоў.

Таму я думаю, што вялікага супрацьдзеяння з боку ўладаў мне чакаць не даводзіцца. Але, магчыма, недзе ёсць і мае таемныя во-рагі, гэта не выключана.

— Што за эпізод з вы-бачэннямі ў ваш бок ад Лу-кашэнкі?

— Калі падчас апош-няга паслання Аляксандар Рыгоравіч агаварыўся. Пер-шы раз я не заўважыла, бо думала, што гэта адносіцца не да мяне. Але потым ён зноў зрабіў агаворку, назва-ўшы мяне Таццянай. Пасля таго як размова ўжо скончы-лася, ён вяртаўся і, праходзя-чы міма мяне, падышоў і кажа: «Я памылкова назваў цябе Таняй, я ж ведаю, што цябе завуць Лена. Прабач». Паціскае мне руку, кажа: у мяне была дзяўчына ў мала-досці, таму я і агаварыўся. На што я кажу жартоўна: «Дык гэта што, я трапіла ў разрад вашых любімчы-каў?» — «Ну не ворагаў жа».

Такі быў момант, у нейкай ступені паказальны. Аляксандар Рыгоравіч пака-заў, што ён здольны прызна-ваць нейкія свае хібы, калі на іх тактоўна ўказаць, здольны папрасіць прабачэння.

— Што скажаце тым праціўнікам удзелу ў выба-рах, якія лічаць, што любы ўдзел — гэта гульня па пра-вілах улады і што ён нічога не прыносіць?

— На гэта я адказала б так. Можам не ўдзельнічаць, можам не браць на сябе ад-казнасць на такім высокім узроўні. Ну, не было б мяне ў Палаце прадстаўнікоў. Не было б таго, што ў парла-менце ўвесь час хаця б адзін чалавек выступае па-бела-руску. Не было б маіх вы-ступаў у Радзе Еўропы ад-носна таго, што Беларусь увесь час знаходзіцца не ў фокусе еўрапейскіх палі-тыкаў.

Не ведаю, ці здолелі б мы ўвасабляць у жыццё ідэю Нацыянальнага ўнівер-сітэта з беларускай мовай навучання. Напэўна, не бы-ла б створана экспертная ра-да па заканадаўстве на бела-рускай мове. Не кажучы пра тыя «дробныя» справы, калі я як дэпутат спрыяла людзям у вырашэньні іхніх праблемаў.

Па-другое, пайшоў працэс разумення таго, што можна не пагаджацца з ула-дай, але не быць унутры краіны ворагамі. Бо, калі мы становімся ворагамі, мы па-чынаем паміж сабой вая-ваць — і ў выніку можам згу-біць краіну.

— З некаторых ва-шых ранейшых інтэрв’ю можна зрабіць высновы, што вашыя палітычныя планы і амбіцыі прасціра-юцца далей за Палату прадстаўнікоў. Што вы задумваецеся і пра прэзі-дэнцкія выбары. Ці можа-це вы тут сёння дакладна і напэўна сказаць, што вы збіраецеся ўдзельнічаць у прэзідэнцкіх выбарах у яка-сці кандыдата?

— Апетыт прыходзіць падчас яды. Мая дзейнасць у Палаце прадстаўнікоў пе-раканала мяне ў тым, што трэба, каб патрыятычныя сілы абавязкова мелі свайго прадстаўніка ў якасці кан-дыдата ў прэзідэнты. Бо калі няма такога прадстаўніка, такога голасу — то гэтая ча-стка грамадства не прэтэн-дуе на самы высокі пост. Гэ-та азначае, што грамадства не мае патрэбы, каб ажыц-цяўляць уладу на самым вы-сокім узроўні.

— Дык які ваш адказ на маё канкрэтнае пы-танне?

— І таму я збіраюся і ўжо пачынаю працаваць на тое, каб вылучыць сваю кан-дыдатуру на пасаду Прэзі-дэнта Рэспублікі Беларусь.

НАША СЛОВА № 33 (1444), 14 жніўня 2019 г.

Панядзелак, Жнівень 19, 2019 0

У Зэльве ўшанавалі Ларысу Геніюш

Ушанаваць беларускую паэтку і змагарку Ларысу Ге-ніюш (1910-1983) 10 жніўня ў Зэльву пры-ехала няшмат людзей, як і летась. Тым не менш ушанаванне адбылося. Пачалося яно раніцай у Зэльве-нскай Свята-Троіцкай царкве набажэнствам у гонар слаўнай бела-рускі. На набажэн-стве прысутнічалі і зэльвенцы, і тыя, хто прыехаў згадаць паэтку з Га-родні і Слоніма. Потым каля помніка Ларысе Геніюш, які знаходзіцца на царкоўным цвінтары, пра паэтку, яе творчасць і лёс казалі сябры Гарадзенскага аддзялення Саюза беларускіх пісьмен-нікаў Валянцін Дубатоўка, Ала Петрушкевіч, Ся-ргей Чыгрын і Мікола Канановіч. Шчырымі словамі прыгадала су-стрэчы з Ларысай Антонаўнай і яе сяб-роўка, суседка Ірына Тукальская, якая так-сама далучылася да прысутных. На Зэль-венскіх могілках пад бел-чырвона-белым сцягам да магілы Ла-рысы і Янкі Генію-шаў былі ўскладзены кветкі, а Валянцін Ду-батоўка сказаў, што ў наступным годзе Ларысе Геніюш спаўняецца 110 га-доў з дня нараджэння, таму гэта дата будзе адзначацца ў Зэльве і ў Беларусі шырока і масава.

Барыс Баль, Беларускае Радыё Рацыя, Зэльва. Фота аўтара.

НАША СЛОВА № 32 (1443), 7 жніўня 2019 г.

Панядзелак, Жнівень 12, 2019 0

Бог! Гонар! Айчына!

Гэтым слоганам вітала пра-васлаўнае паселішча «Шляхам Еф-расінні Полацкай» усіх ахвочых адпачыць — дзяцей і іх бацькоў — з розных мястэчак Лідчыны. Духоў-нікам паселішча запрасілі айца Аляксея Глінскага з прыходу Хры-ста Збаўцы.

Берагі слыннага Нёмана, магутныя векавыя дубы-веліканы сустрэлі дарослых і дзяцей ва ўсёй сваёй прыгажосці.

Адкрыццё паселішча адбы-лося 24 ліпеня святочным канцэр-там. На канцэрце гучала наша на-родная песня «Купалінка» ў вы-кананні музычнага кіраўніка Аля-ксандры Рубан. Дзеці падрыхта-валі танцавальныя, песенныя, гу-марыстычныя нумары — і свята адпачынку распачалося!

Кожны дзень быў напоўне-ны новымі прыгодамі і таямніца-мі. Выхавацелі Валянціна Грыш-кевіч, Алена Салаўёва, Наталля Та-нанушка, Маскалёвы Таццяна і Ігар зладзілі разам з дзецьмі і да-рослымі сапраўдную археалагіч-ную экспедыцыю. Раскопкі вяліся зранку, а ўдзень і ўвечары адбы-валіся гульні, імпрэзы і спаборні-цтвы. Асабліва запомнілася ўсім «Вечарына для ног», якая адбы-лася пасля раскопкі «адбітка нагі старажытнага чалавека». Давя-лося нават асвоіць жывапіс нагамі ў адным з конкурсаў! Дарэчы, перамагла каманда дарослых!

За бяспекай і фізічным зда-роўем дзяцей сачыў кіраўнік фізі-чнага выхавання спадар Раман Маляўскі. Кожны сонечны дзень арганізоўвалася зарадка з бегам па лясных сцяжынах Панямоння, купанні ў Нёмане.

А якія ж смачныя бела-рускія стравы гатавала палявая ку-хня начале з шэф-поварам мату-шкай Вольгай. Ёй дапамагалі спа-дарыня Лідзія Смокат, Валянціна Улас. Цяжкую працу на кухні вы-конвалі спадары Сяргей Трафім-чык і Сяргей Сідарэнка.

Духоўнік айцец Аляксей запрасіў дзяцей і дарослых паселі-шча ў нядзелю ў пешы паход да вёскі Дзям’янаўцы на нядзельную службу ў царкву прападобнага Сергія. На службу завіталі і мяс-цовыя жыхары, якія з захапленнем слухалі спевы ў выкананні мату-шкі Вольгі, а таксама Кацярыны Рубан, Валянціны Грышкевіч.

Дзень за днём паселішча наведвалі госці. Спявачка Таццяна Грыневіч-Матафонава ладзіла са-праўдныя народныя танцы і спя-вала з дзецьмі песні на роднай мове. Бард, паэт Віктар Шалкевіч завітаў таксама з песнямі пад гі-тару. Вядовец бясплатных курсаў «Мова нанова ў Лідзе» спадар Алег Лазоўскі і спадарыня Марыя Ганчар правялі занятак па тэме «Сваякі», ладзілі народныя  рухо-мыя гульні з падарункамі для са-мых актыўных удзельнікаў. Лідскі бард Сяргей Чарняк разам з ак-цёрамі прывёз на паселішча бат-лейку з сядзібы «Гасціна» са спе-ктаклем «Чарнакніжнік», які з за-хапленнем сустрэлі апладысмен-тамі і дзеці, і дарослыя.  Завітаў да дзяцей у паселішча і епіскап Лідскі і Смаргонскі Парфірый. Асабліва хацелася б адзначыць, што дзеці размаўлялі з уладыкам і задавалі яму пытанні толькі па-белару-ску!!!

Асабліва запомніцца ўсім «жыхарам» праваслаўнага паселі-шча той дзень, калі ў госці завіталі рыцары з Лідскага клуба «Дай-нава». Дзеці пачулі гісторыі рыца-рскіх эпох, змаглі ўбачыць і нават прымераць даспехі, патрымаць у руках рыцарскую зброю. І скон-чыўся той дзень інсцэнізацыяй  аднаго са значных гістарычных момантаў гісторыі Беларусі — «Грунвальдскай бітвы». Дзеці па-дзяліліся на дзве каманды: «Кры-жакі» і «Ліцвіны», спаборнічалі ў моцы, спрыце і хуткасці.  Цяжка было суддзям вырашыць, хто ж найлепей прызнаецца ў каханні даме свайго сэрца: «Вітаўт» ці «Ульрых фон Юнгінген», у якіх пераапрануліся галоўнакаман-дуючыя варожых бакоў. Але гіс-торыю немагчыма перапісаць! Канешне, атрымалі перамогу «Лі-цвіны». Асабліва задаволенымі ад такіх спабортніцтваў засталіся хло-пчыкі!

У дзень закрыцця ў госці да жыхароў паселішча завітаў спадар Зміцер Бартосік са сваёй сям’ёй. Заспявалі этнічныя песні пад жы-вую музыку ля вогнішча, вакол якога гучала ўвесь вечар дзіцячая беларуская гутарка! А дзеці і да-рослыя атрымалі ў падарунак май-кі з эмблемай праваслаўнага па-селішча.

Упэўнена, у наступным годзе і дзеці, і дарослыя будуць ча-каць новай сустрэчы на беразе Нё-мана. Ізноў загучыць родная мова на абшарах Панямоння з вуснаў маленькіх беларусаў, ізноў разля-ціцца ў  паветры гучна і з любоўю духоўны гімн беларусаў «Магут-ны Божа»…

Наталля Тананушка.

НАША СЛОВА № 31 (1442), 24 ліпеня 2019 г.

Панядзелак, Жнівень 5, 2019 0

27 ліпеня на Лідчыне

27 ліпеня на Лідчыне традыцыйна прайшло пад знакам ушанавання памяці паўстанцаў 1863 года. І няма нічога дзіўнага ў сумяшчэнні гэтай даты і гэтай памяці. 27 ліпеня 1990 года — дзень прыняцця Дэкларацыі аб дзяр-жаўным суверэнітэце Беларусі падвёў рысу пад многімі этапамі змагання за незалежнасць нашай краіны і стаў магчымым у многім і дзякуючы гэтаму паўстанню.

Урачыстасці пачаліся з імшы ў паўстанцкай капліцы ў былым засценку Станкевічы. Служыў імшу ксёндз Андрэй з касцёла Спаслання Святога Духа г. Бярозаўкі. Паводле легегнды гэтую капліцу паўстанцы склалі за адну ноч. Недзе ў пачатку 50-х гадоў НКВД вывезла ўвесь засценак Станкевічы ў Сібір, і капліца стаяла занядбанай. З Сібіры вярнулася толькі адна сям’я. Ужо ў 21 стагоддзі капліца была адноўлена, і хоць і рэдка, а тут бываюць набажэнствы.

Пасля імшы быў асвечаны крыж на магіле паўстанцаў 1863 года, адноўлены ваясной гэтага года ў былым фальварку Стрэліца. Ад Станкевічаў да Стрэліцы напрасткі — кіламетраў тры, таму найбольш верагодна, што пахаваны там паўстанцы з таго ж аддзела, які будаваў капліцу. Сюды на магілу была прывезена зямля з магілаў паўстанцаў у Вільні і далучана да векавечнай зямлі кургана. Асвяціў крыж ксёндз Андрэй.

Пасля Стрэліцы сябры розных груп грамадскасці наведалі мемарыял у Шчытніках паміж Малым Ольжавам і Моха-вічамі. Сюды таксама прывезлі зямлю з вілен-скіх магіл. Дарэчы, там  у Вільні было паха-вана вельмі шмат лідзян, расстраляных і паве-шаных за ўдзел у паўстанні.

І апошнім пунктам стаў млын у Дво-рышчы, дзе была адкрыта першая ў Беларусі  арт-выстава, прысвечаная паўстанню 1863 горда на Лідчыне. Арт-выстава — гэта шэсць вялікіх пластыкавых планшэтаў на стой-ках. Тут дзясяткі партрэтаў, да сотні імё-наў і вялікі аб’ём інфармацыі. Выстава рыхтавалася для Тарноўскай школы (блі-жняй ад мемарыяла ў Шчытніках) і рабі-лася ў мабільным варыянце, каб можна было перавозіць яе са школы ў школу. Усё было ўзгоднена з аддзелам адукацыі, але потым улады далі задні ход, і выстава размясцілася на прыватнай тэрыторыі.

Падчас  адкрыцця было сказана пра гатоўнасць да адкрыцця музея паў-стання. Ёсць цэлы паверх у 600 кв. м, але адным лідзянам падняць гэта будзе цяж-ка. Гэта мусіць быць агульнанацыяна-льны праект. Беларуская грамадскасць сёння ўжо можа ўласнымі сіламі ства-рыць такі музей.

У гонар паўстанцаў прагучалі па-трыятычныя песні ў выкананні Зміцера Захарэвіча. Нажаль, вялікі канцэрт арга-нізаваць не выйшла, бо ўсе гэтыя дзеі за-нялі час з 14.00 да 19.00. Дзень быў пера-гружаны, але ўсё трэба было зрабіць.

Тыя, хто захоча наведаць выставу, маюць звяртацца ў лідскую турфірму “Адрас лета”: 231300, Рэспубліка Бела-русь, г. Ліда, вул. Чапаева, 8. Тэлефоны: 8 — (0154) 52-43-44, 8 — (029) 88-22-119, 8 — (0154) 53-03-03, 8 — (044) 500-500-9,

E-mail: adresleta@gmail.com.

Першыя цікаўныя ўжо ёсць.

Яраслаў Грынкевіч.

НАША СЛОВА № 30 (1441), 24 ліпеня 2019 г.

Панядзелак, Ліпень 29, 2019 0

Навіны Універсітэта імя Ніла Гілевіча: пададзены пакет дакументаў для атрымання ліцэнзіі

У пятніцу, 19 ліпеня, старшыня Таварыства бела-рускай мовы Алена Анісім (ТБМ з’яўляецца заснаваль-нікам універсітэта) падала падрыхтаваны рэктаратам Універсітэта імя Ніла Гілеві-ча першы неабходны пакет дакументаў на атрыманне ліцэнзіі для набору студэн-таў ужо на 2020 год, пры-намсі, на гэта вялікі спадзеў.

Нагадаем, што ў аў-торак, 2 ліпеня, адбылося паседжанне рэктарата Уні-версітэта імя Ніла Гілевіча, на якім былі падведзены вы-нікі дзейнасці за час атры-мання рэгістрацыі і было вы-рашана ў гэтым месяцы ца-лкам падрыхтаваць і падаць пакет дакументаў на атры-манне ліцэнзіі для набору студэнтаў ужо на 2020 год па 4-х спецыяльнасцях. Ак-рамя іншага, сярод дакумен-таў і 18 вучэбна-метадыч-ных комплексаў, падрыхта-ваных нашымі выкладчы-камі. Таксама кіраўніцтва Універсітэта імя Ніла Гіле-віча ўдзячнае за фінансавую падтрымку. У першую чар-гу, выказваем падзяку спн. Мотуз і спн. Мікульскай.

Калі маеце магчы-масць падтрымаць універ-сітэт, то па спасылцы на сай-тах ёсць інструкцыя. Любыя пытанні задавайце праз по-шту nhuniversitet@gmail. com.

tbm-mova.by.

НАША СЛОВА № 29 (1440), 17 ліпеня 2019 г.

Панядзелак, Ліпень 22, 2019 0

Творчасць Купалы — аснова нацыянальнай свядомасці

14 ліпеня ў касцёле Святой Тройцы ў Радашко-вічах урачыста адбыўся Ку-палаў фэст-19. Ён праходзіў пад дэвізам: «Беларусь — маё сэрца, залатая краіна.»  Ар-ганізатарам яго выступіла мясцовая каталіцкая пара-фія сумесна з Дзяржаўным музеем Я. Купалы ў Менс-ку, які прадстаўляла спада-рыня Марыя Барткова.

Кожны раз удзел у свяце дае выдатную магчы-масць пераасэнсаваць твор-часць песняра беларускай зямлі, па-новаму перачы-таць яго вершы, спасцігнуць веліч яго паэтычнага дару. Погляд на жыццё і твор-часць паэта з боку касцёла, у якім ён прымаў сакра-мант хросту, дае больш глы-бокае разуменне яго паэзіі. Імпрэза, якую ладзіць ксёндз-пробашч Юры Бы-каў, высвечвае новыя грані асобы песняра і яго твор-часці.

— Зараз у летні час праходзіць шмат фэстаў, — адзначыў падчас цэлебра-вання святой імшы біскуп Юры Касабуцкі. — Мы пры-ехалі з розных куткоў, з Гу-дагая, з Тракеляў, каб яшчэ раз дакрануцца да нашай духоўнай спадчыны, пера-чытаць вершы Янкі Купалы і перадаць любоў да іх на-ступным пакаленням.

Творчасць Купалы — гэта спадчына, якая закладае фундамент нашай нацыяна-льнай свядомасці. Культура і вера — гэта аснова, на якой мы павінны буда-ваць наша жыццё. Хочацца пажадаць усім нам, каб мы чэрпалі сілы з гэтай крыніцы, чыталі, ве-далі і любілі нашых беларускіх паэтаў і пісьменнікаў, — пра-мовіў біскуп Юры Касабуцкі.

З чытаннем вершаў выступілі святары, парафі-яне, вучні Радашко-віцкай школы. Пра-гучалі творы «Хры-стос уваскрос!», «Свайму народу», «Мая навука», «А хто там ідзе?», «Летняя раса» і ін-шыя. Унучка Якуба Коласа спадарыня Марыя Міцкевіч прачытала яго твор.

— Сёлетні фэст па зме-сце больш звязаны з краі-най. Залатой краіну робяць душы людзей, а не толькі эканоміка, таму мы павінны быць людзьмі моцнай веры і моцнай духоўнасці, — ад-значыў ксёндз Юры Быкаў. — Янка Купала паказвае нам шлях, які спалучае з яго тво-ры з Бібліяй.

З лірычнай канцэрт-най праграмай выступілі Алесь Камоцкі і Алеся Сіво-хіна. Мясцовыя гаспадыні прапанавалі смачны салодкі пачастунак. А пасля адбыў-ся  невялічкі спартовы тур-нір па гульні мёлькю. Усе го-сці былі вельмі задаволеныя цёплым прыёмам радашка-вічан.

Старшыня Магілёў-скага ТБМ Алег Дзьячкоў прапанаваў сваім сябрам змястоўную вандроўку па ваколіцах Радашковічаў. Бо нямала вядомых імёнаў звя-зана з гэтым багатым на гіс-тарычныя падзеі куточкам Меншчыны, дзе зліваюцца ў адну плынь рачулкі: Вя-зынка, Гуйка і Рыбчанка.

 

У міжваеннай Поль-шчы населены пункт выкон-ваў ролю памежнага горада і быў трэцім па значэнні па-сля Вільні і Менска цэнтрам беларускага нацыянальнага адраджэння. Тут у 1921-1928 гадах пры падтрымцы вядо-мага палітычнага дзеяча і лі-таратара Аляксандра Уласа-ва працавала беларуская гімназія імя Францішка Ска-рыны, у якой вучыўся буду-чы народны паэт Беларусі Максім Танк і некаторы час выкладаў мастак Язэп Драз-довіч.

У Радашковічах  у 1991-1897 гадах жыў і пра-цаваў памочнікам аптэкара  адзін з пачынальнікаў мас-тацкай прозы  — Ядвігін Ш. Тут Антон Іванавіч Лявіцкі стаў сябрам гуртка мясцо-вай інтэлігенцыі, браў удзел у літаратурных вечарынах. А пазней у мястэчку праца-ваў пісарам у судовага след-чага  і Янка Купала.

Сябры ТБМ наведалі дом-музей Янкі Купалы ў Вязынцы, палюбаваліся ма-ляўнічымі краявідамі і пра-цягнулі сваю вандроўку ў Менск.

Эла Дзвінская,

фота аўтара.

НАША СЛОВА № 28 (1439), 10 ліпеня 2019 г.

Серада, Ліпень 17, 2019 0

Дарагія сябры “Нашага слова”!

У ліпені мы атрымалі вялікі правал у падпісцы. Па ўсім відаць, што тыя негатыўныя змены, якія адбываюцца ў гра-мадстве, не мінаюць і нас. Мы трацім чытачоў папяровай газеты, а ці набываем чытачоў сайта, то яшчэ пытанне. Тым не менш, газета прадаўжае выходзіць, і ніякіх песняў жальбы не будзе. Мы былі, ёсць і мусім быць.

Красавік Ліпень

Берасцейская вобласць:

Баранавічы р.в.       13     8

Бяроза р.в.                8      8

Белаазёрск р.в.         —       —

Бярэсце гор.             6      7

Ганцавічы р.в.          1      1

Драгічын р.в.           —        —

Жабінка р.в.             —        —

Іванава р.в                —       —

Івацэвічы р. в.          2       2

Камянец р.в.             1       1

Кобрын гор.             2       2

Лунінец гор.             1       1

Ляхавічы р.в.            1       1

Маларыта р.в.          —       —

Пінск  гор.                6       5

Пружаны р.в.           4       2

Столін р.в.                —        —

Усяго:                     45      38

НАША СЛОВА № 27 (1438), 4 ліпеня 2019 г.

Аўторак, Ліпень 16, 2019 0

75-я ўгодкі вызвалення Беларусі ад фашысцкіх захопнікаў

Зубр на закрыцці Еўрапейскіх гульняў прамаўляў па-беларуску

Падчас цырымоніі закрыцця Еўрапейскіх гу-льняў на стадыёне «Дына-ма» з’явіўся велізарны Зубр, які нагадаў прысутным, у якой краіне яны знаходзяц-ца. Выступаў сімвал Бела-русі на роднай мове:

— Я быў тут адвеку. Я бачыў, як адступае мора і растаюць ледавікі. Я бачыў, як кволы парастак робіцца магутным дрэвам. Я голас гэтай зямлі. Я — яе моц, яе душа. Мой дружа, памятай сваю гісторыю. Без мінулага няма будучыні. Гэта твой час. Я — беларус. Мы — бела-русы, — сказаў ён.

nn.by.

Фота Уладзя Грыдзіна,

Радыё Свабода.