НАША СЛОВА № 31 (1338), 2 жніўня 2017 г.

Панядзелак, Жнівень 7, 2017 0

6 жніўня — 500 гадоў ад пачатку беларускага кнігадрукавання

6 жніўня 1517 г. Францішак Скарына

выдаў першую друкаваную беларускую

кнігу — «Псалтыр».

У гэты сам дзень адзначаецца дзень беларускага кнігадруку.

У Друі завяршыўся дзевяцідзённы мастацкі пленэр «Скарынэр»

У Друі на Браслаўш-чыне завяршыўся дзевяцідзён-ны мастацкі пленэр «Скары-нэр». У гэтым годзе ў ім пры-нялі  удзел каля 40 мастакоў з Беларусі, Расеі ды Галандыі. Пленэр быў прысвечаны 500-годдзю выдання беларускай Бібліі Францішкам Скарынам. Па словах  аднаго з арганіза-тараў пленэру, ксендза Сяргея Сурыновіча, стварыць для ма-стакоў скарынаўскую атмас-феру дапамаглі  Юры Ўсціно-віч з Менска і Вячаслаў Дзміт-ровіч з Глыбокага.

— Спадар Юрый Усці-новіч — гэта гісторык, рэкан-структар сярэднявечнай бела-рускай вопраткі. Ён адмысло-ва прыехаў сюды, яго пісалі, бо ягоны твар вельмі ўніверсаль-ны і, як мастакі палічылі, з яго-ным тварам можна працаваць і шукаць вобразы Скарыны. Майстар з Глыбокага прывёз рэканструяваны станок Гу-тэнберга. Ён зараз усталяваны ў касцёле і на ім можна друка-ваць.

І вось, станок, Скарына ў адноўленых, рэканструява-ных вопратках сярэднявечча ажыў тут, у Друі, ажыў на па-лотнах. Думаю, гэтая тэма да-статкова раскрыта, бо многія мастакі звярнуліся да слова, да кнігі. Падчас пленэру для мас-такоў і гасцей парафіі Святой Тройцы ў Друі праводзіліся творчыя вечарыны з гісторы-камі, пісьменнікамі, музыкамі. За гэты час Друю наведалі Вік-тар Сямашка, Адам Глобус, Уладзімір Някляеў, Вольга Акуліч, Міхаіл Рубін, N.R.M. ды іншыя. Дыпломы ўдзельні-кам пленэру ўручыў віцебскі біскуп Алег Буткевіч. Імпрэза скончылася вернісажам у Друі. Потым выстава пераедзе ў менскі Чырвоны касцёл.

Таццяна Смоткіна,

Радыё Рацыя

НАША СЛОВА № 30 (1337), 26 ліпеня 2017 г.

Аўторак, Жнівень 1, 2017 0

27 ліпеня 1990 года прынята Дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце Беларусі

 

Ключавы дакумент, які абвясціў аб незалежнасці Беларусі ад СССР, Дэкларацыя, быў прыняты Вярхоўным Саветам БССР 27 ліпеня 1990 года і набыў канстытуцыйную сілу 25 жніўня 1991 года. Дзень прыняцця Дэкла-рацыі з 1991 па 1996 гг. адзначаўся як Дзень незалежнасці Беларусі.

Згодна з Дэкларацыяй, Беларусь абвяшчалася суверэннай дзяржавай, «якая ўсталявана на аснове ажыццяўлення беларускай нацыяй яе неад’емнага права на самавызначэнне, дзяржаўнасці беларускай мовы, вяршэнства народа ў вызначэнні свайго лёсу» (арт. 1). Вышэйшай мэтай суверэнітэту прызнавалася забеспячэнне свабоднага развіцця і дабрабыту грамадзян рэспублікі. Носьбітам суверэнітэту краіны і адзінай крыніцай дзяржаўнай улады абвяшчаўся беларускі народ.

У адпаведнасці са зместам Дэкларацыі з дня яе прыняцця на тэрыторыі рэспублікі абвяшчалася вяршэнства Канстытуцыі і законаў Беларускай ССР, паўната ўлады рэспубліканскіх дзяржаўных органаў на ўсёй тэрыторыі краіны, самастойнасць і незалежнасць Беларусі ў міжнародных зносінах. Па сутнасці гэта азначала спыненне дзейнасці на Беларусі саюзных законаў.

НАША СЛОВА № 29 (1336), 19 ліпеня 2017 г.

Панядзелак, Ліпень 24, 2017 0

Беларусы ўсіх краёў, яднайцеся!

15-16 лiпеня ў Менску праходзiў   VII з’езд беларусаў свету МГА ЗБС «Бацькаўш-чына».

15 лiпеня з’езд распа-чаў дзейнасць  у адукацыйным цэнтры IBB. На радзiму пры-ехалi 163 дэлегаты з 20 краiнаў замежжа. З уступным словам да прысутных звярнуўся ака-дэмiк НАН Р.Г. Гарэцкi. Пры-вiтаннi з’езду прыслалi Iвонка Сурвiла з Канады, а таксама  Беларускi iнстытут навукi i ма-стацтва з Нью-Ёрка. Форум быў адметны тым, што на iм прысутнiчалi прадстаўнiкi дзя-ржаўных структур: мiнiстэрст-ва замежных справаў, мiнiстэр-ства культуры i мiнiстэрства iнфармацыi. Паседжанне наве-далi амбасадары Вялiкабры-танii, Украiны i iншых дзяр-жаваў.

«Будзе пакладзены но-вы iмпульс супрацоўнiцтву бе-ларусаў з  iх суродзiчамi з да-лёкага i блiзкага замежжа, пра-цягнуты ўсебаковы дыялог», — запэўнiлi арганiзатары з’езду. Падзея аб’яднала ў агульных мэтах прадстаўнiкоў розных па-лiтычных платформаў i погля-даў, розных рэлiгiйных канфе-сiй, суполак i арганiзацый.

Мiнiстр замежных справаў Уладзiмiр Макей пад-крэслiў, што ўсiх прысутных аб’ядноўвае любоў да Беларусi, яе культуры i традыцый. Ма-кей заклiкаў прадстаўнiкоў ды-яспары працаваць разам на карысць беларусаў у сацыяль-ных праграмах, у галiне аховы здароўя, сферах культуры, турызму i спорту. Ён нагадаў пра закон » Аб беларусах за-межжа», якi быў прыняты ў 2014 годзе. Намеснiк мiнiстра iнфармацыi Васiль Чэрнiк па-дзякаваў замежным дэлегатам з’езду за тое, што яны не згубi-лi повязi з Бацькаўшчынай, захавалi сваю iдэнтычнасць i спрыялi культурнаму супра-цоўнiцтву.

З актуальным дакладам выступiў доктар гiстарычных навук Валянцiн Голубеў, су-працоўнiк інстытут гiсторыi НАН. Ён ацанiў выступленне прадстаўнiкоў дзяржавы як па-зiтыўны сiгнал з вышэйшых iн-станцый з клопатам пра аба-рону незалежнасцi краiны.

НАША СЛОВА № 28 (1335), 12 ліпеня 2017 г.

Панядзелак, Ліпень 17, 2017 0

Віншуем беларусаў усяго свету з сёмым з’ездам, які пройдзе

15–16 ліпеня 2017 года ў Менску

Сёмы з’езд беларусаў свету адбудзецца 15-16 ліпеня 2017 года ў Менску. Дату і месца правядзення зацвердзіла Малая Рада Згуртавання бела-русаў свету “Бацькаўшчына” на паседжанні, якое адыблося 15 снежня. Таксама Рада пры-няла шэраг важных рашэнняў, сярод якіх найпершае – вызна-чэнне тэмы З’езду: “Беларус-кая нацыя, беларуская дзяр-жаўнасць, беларускае замеж-жа – выклікі сучаснасці і стра-тэгія развіцця”.

Гэтая тэма дазваляе засяродзіць увагу на праблеме захавання дзяржаўнага суве-рэнітэту Беларусі, што ў святле геапалітычных працэсаў апо-шняга часу набывае ўсё боль-шую актуальнасць, а таксама разгледзець па-ранейшаму на-дзённыя праблемы, звязаныя са слабай нацыянальнай ідэн-тычнасцю як сярод беларусаў замежжа, гэтак і ў самой Бела-русі. Важным аспектам працы З’езду стане выпрацоўка рэка-мендацый адносна практычных крокаў для паглыблення ўза-емадзеяння паміж Беларуссю і беларусамі замежжа.

Як вядома, З’езды бела-русаў свету ладзяцца ЗБС “Ба-цькаўшчына” раз на чатыры гады, пачынаючы ад 1993 года. І кожны з’езд рабіўся важнай падзеяй, этапам у развіцці ста-сункаў паміж Беларуссю і бела-русамі замежжа. Менавіта з іні-цыятывы Згуртавання, агуча-най на Трэцім з’ездзе, пачалі фарміравацца прапановы для законапраекту “Аб беларусах замежжа” і дзяржаўнай прагра-мы “Беларусы ў свеце”. З пры-няццем гэтага закона ў 2014 го-дзе быў юрыдычна замацава-ны статус “беларус замежжа” і закладзена заканадаўчая база для супрацоўніцтва з беларус-кай дыяспарай, якую цяпер трэба пашыраць і напаўняць практычнымі крокамі.

Чакаецца, што прапа-новы адносна ўзаемадзеяння беларускай дыяспары і Бела-русі будуць абмеркаваныя як на пленарным пасяджэнні, так і падчас працы секцый. На сён-ня Малая Рада зацвердзіла 4 секцыі, з якіх Вялікая Рада (куды ўваходзяць прадстаўнікі і кіраўнікі беларускіх арганіза-цый у замежжы) абярэ тры.

На галасаванне Вялікай Рады вынесены наступныя тэ-мы секцый:

  1. Гістарычныя карані беларускай дзяржаўнасці.
  2. Беларуская дыяспа-ра і Беларусь: стратэгія ўзаема-дзеяння ў сучасных умовах.
  3. Беларуская мова і культура як падмурак дзяр-жаўнай незалежнасці.
  4. Хрысціянства ў Бе-ларусі ў святле 500-годдзя выдання Бібліі Скарыны.

Малая Рада даручыла Управе сфармаваць Арганіза-цыйны камітэт і Працоўную групу па падрыхтоўцы Сёмага з’езду беларусаў свету, а так-сама вызначыць нормы прад-стаўніцтва дэлегатаў. Дзеля вы-святлення найбольш важных надзённых пытанняў, якія хва-лююць арганізацыі беларусаў замежжа, было вырашана пра-весці апытанне, у якім сабраць прапановы, скіраваныя як да беларускай дзяржавы, так і да грамадскасці. Анкеты будуць дасланыя ў шматлікія белару-скія суполкі за мяжой. Каб улі-чыць меркаванне як мага больш шырокага кола тых, хто займаецца беларускай справай па ўсім свеце, неўзабаве на сайце “Бацькаўшчыны” з’явіц-ца электронная форма апы-тання.

За падрабязнасцямі падрыхтоўкі да Сёмага з’езду беларусаў свету сачыце на сай-це zbsb.org.

Інфармацыйны цэнтр

МГА “ЗБС “Бацькаўшчына”.

НАША СЛОВА № 27 (1334), 5 ліпеня 2017 г.

Аўторак, Ліпень 11, 2017 0

Вышыванка яднае нацыю

2 ліпеня ў Менску прайшоў Дзень вышыванкі. Свята ўжо другі год адзначаецца па іні-цыятыве Міністэ-рства культуры, Менгарвыканкама і БРСМ. Перад Пала-цам спорту былі размешчаныя гуль-нявыя зоны і кан-цэртная пляцоўка.

А самым га-лоўным момантам свята стаў імправі-заваны арт-парад у нацыянальных строях. Калоны з абласцей і горада Менска прайшліся па праспекце Пе-раможцаў, вітаючы ўдзель-нікаў.

Ад уладаў на свяце прысутнічалі першы намеснік кіраўніка Адміністрацыі прэ-зідэнта Максім Рыжанкоў, мі-ністр культуры Барыс Свят-лоў і прадстаўнікі Менгарвы-канкама. Усе ў вышыванках, вядома ж. Прайшлі імпрэзы і ў іншых гарадах

Да прыкладу, у  цэнт-ры Баранавіч адбылося альтэ-рнатыўнае свята вышыванкі. Сабраліся актывісты горада, прыехалі госці з Ліды, Менска: кіраўнік руху салідарнасці «Ра-зам» Вячаслаў Сіўчык і бард Зміцер Захарэвіч. Скараціла праграму свята даж-джлівае надвор’е, кажа адзін з арганізатараў імпрэзы Уладзімір Гу-ндар:

— Адкрылася свята, пасля правялі віктарыну па вышы-ванцы і гісторыі Бе-ларусі. Выступіў мен-скі бард Зміцер Заха-рэвіч са сваімі патрыя-тычнымі нацыяналь-нымі спевамі. Бралі слова ўдзельнікі ім-прэзы. Дарэчы, вы-ступіла мая дачка з ве-ршам.

Паводле Ўладзіміра Гундара, над удзельнікамі свя-та ўвесь час лунала вялікае бел-чырвона-белае палотнішча. Да свята праяўлялі цікавасць га-раджане, якія праходзілі ля плошчы. А 3 ліпеня вышыван-кі зноў шырока выкарыстоўв-ліся ўжо афіцыйнымі ўладамі.

Падобна, што вышы-ванка — адзін з нямногіх нацыя-нальных атрыбутаў, які ўспры-маецца станоўча ўсім грамад-ствам.

Паводле СМІ.

НАША СЛОВА № 26 (1333), 28 чэрвеня 2017 г.

Серада, Ліпень 5, 2017 0

“Лідскае піва”:

з павагай да гісторыі і мовы

Бровар «Лідскае піва» 22 чэрвеня прэзентаваў новы гатунак — «Менскае, 1918″. Ён прымеркаваны да 100-х угод-каў абвяшчэння незалежнасці Беларускай Народнай Рэспуб-лікі, якое адбылося 25 сакавіка 1918 года.

На этыкетцы гатунку размешчаныя бел-чырвона-белыя абрысы БНР. Этыкетка выкананая ў стылістыцы стара-жытнага вітража.

«Новы прадукт пры-меркаваны да даты, калі Менск упершыню стаў сталі-цай незалежнай дзяржавы», — гаворыцца ў прэс-рэлізе.

Піва вырабленае ў сты-лі “еўрапейскі лагер”. Мае 4,7% мацунку. Прэзентацыя новага гатунку адбылася ў ка-вярні «Грай». Мастацтвазнаўца Сяргей Харэўскі прачытаў лекцыю пра памятныя мясціны БНР у Менску.

Гэта ўжо не першыя «гістарычныя» гатункі піва ад «Лідскага». Сёлета ў лінейцы з’явіліся лагеры «Менскае, 1067″ і «Менскае, 1499″, адзін з якіх прысвечаны заснаванню Менска, а другі — наданню го-раду Магдэбургскага права.

Зміцер Панкавец,

фоты Сяргея Гудзіліна.

НАША СЛОВА № 25 (1332), 21 чэрвеня 2017 г.

Аўторак, Чэрвень 27, 2017 0

Міністр замежных справаў Беларусі

Ўладзімір Макей:

         «Трэба больш размаўляць

                       на беларускай мове»

15 чэрвеня ў Празе цэ-лы дзень гаварылі пра Скары-ну. Адбыліся Міжнародны на-вуковы сімпозіюм, ускладанні кветак да памятнай дошкі на будынку Славянскай біблія-тэкі і на месцы друку першай беларускай Бібліі, адкрыццё дзвюх мастацкіх выставаў, прысвечаных Скарыну.

Міжнародны сімпо-зіюм «Францішак Скарына і Прага» арганізавалі Нацыяна-льная бібліятэка Чэхіі, Нацыя-нальная бібліятэка Беларусі і амбасада Беларусі ў Празе. У ім бралі ўдзел навукоўцы з Бе-ларусі, Літвы і Чэхіі.

Кветкі да памятнай до-шкі Францішку Скарыну ра-зам з удзельнікамі сымпозіюму ўсклаў міністар замежных спраў Беларусі Ўладзімір Ма-кей.

— Трэба больш размаў-ляць на беларускай мове, — міністар замежных справаў Беларусі Ўладзімір Макей ска-заў гэтыя словы ў інтэрвію Ра-дыё Свабода, — калі ты бела-рус, калі разумееш, што без мовы не можа быць краіны — будзе і мова жыць, і краіна раз-вівацца. Але нічога не павінна быць штучна, а павінна ісці ад сэрца.

У будынку былога ка-легіюма езуітаў у Празе, дзе цяпер месціцца Нацыянальная бібліятэка Чэхіі, адкрыліся дзве мастацкія выставы, прысве-чаныя Скарыну.

Падчас адкрыцця вы-ставы беларускай графікі, у якой узялі ўдзел мастакі Ўла-дзімір Вішнеўскі, Валеры Сла-вук і Раман Сустаў, адбылася ўрачыстая перадача кніг шмат-томавага факсімільнага пра-екту «Кніжная спадчына Ска-рыны», які выйшаў у Менску, у фонды Нацыянальнай Біб-ліятэкі Чэшскай Рэспублікі — Славянскай бібліятэкі.

Другая мастацкая вы-става арганізавана Бібліятэкай Урублеўскіх Літоўскай акадэ-міі навук, Славянскай біблія-тэкай Чэхіі і амбасадай Літвы ў Празе. Абедзве выставы пра-цягнуцца два тыдні.

Радыё Свабода.

НАША СЛОВА № 23 (1330), 7 чэрвеня 2017 г.

Панядзелак, Чэрвень 12, 2017 0

1000-ны нумар “Нашага слова”, выпушчаны ў Лідзе

Сёлета на ЦТ па беларускай мове запісалася 30,9% абітурыентаў.

Летась было 22,1%

1 чэрвеня ў Беларусі завяршылася рэгістрацыя абі-турыентаў на цэнтралізаванае тэставанне.

Статыстыку запісу на ЦТ перадае БЕЛТА. Зарэгі-стравацца на тэсты ў рэзер-вовыя дні можна з 30 чэрвеня па 3 ліпеня.

Сёлета на тэсты зарэ-гістраваліся 92 274 абітуры-енты — на 8,5 тысячы чалавек меней, чым у 2016 годзе. Але ў 2017 годзе можна было рэгіст-равацца не на тры тэсты, а на чатыры (для паступлення ў асноўным патрабуюць вынікі трох тэстаў, можна меней плюс унутраны іспыт, але не болей).

Каля 40% абітурыен-таў скарысталіся гэтым, таму рэгістрацыяў на тэсты было на 40,5 тысячы больш, чым у 2016 годзе — агулам абітурыенты зарэгістраваліся на 311 830 тэстаў.

На тэст па беларускай мове запісаліся 28,5 тысячы чалавек, што на 5,2 тысячы больш, чым летась. На тэст па расейскай — 75,4 тысячы, або на 3,1 тысячы менш, чым у мінулым годзе. На тэсты і па беларускай, і па расейскай мовах можна было рэгістра-вацца адначасова.

Сёлета тэст па бела-рускай мове маюць здаваць 30,9% абітурыентаў. Летась — 22,1%.

Тэст па беларускай мо-ве будзе здавацца першым у «сезоне» тэстаў, 12 чэрвеня. Тэст па расейскай мове будзе наступным — 14 чэрвеня.

 

НАША СЛОВА № 22 (1329), 31 траўня 2017 г.

Аўторак, Чэрвень 6, 2017 0

Аляксандр Лукашэнка:

«Я вельмі хацеў бы, каб мы больш выкарыстоўвалі беларускую мову»

Кіраўнік Беларусі Аля-ксандар Лукашэнка заявіў на сустрэчы з навучэнцамі «Мо-ладзь. Погляд у будучыню», што выступае за больш шы-рокае выкарыстанне беларус-кай мовы.

На пытанне пра выву-чэнне гістарычных прадметаў у школе на беларускай мове Лукашэнка адказаў так:

— Я катэгарычны пра-ціўнік навязвання вучням ней-кай дзяржаўнай мовы — у нас іх дзве — руская і беларуская. Ча-лавек сам павінен вызначыцца, на беларускай ці рускай ён бу-дзе вывучаць. Калі вы мяне спытаеце, а я як хацеў бы… Я хацеў бы, каб гэтыя прадметы вывучаліся на беларускай мо-ве. Мы больш маем зносіны, у тым ліку ў побыце, на рускай мове. Беларускай мовы ў на-шым побыце не хапае. Дрэнна гэта ці добра? Не ведаю. Не ду-маю, што гэта катастрофа».

А. Лукашэнка выка-заўся пра расейскую мову.

— Гэта наша мова. Мы на гэтай мове стагоддзямі раз-маўлялі, — сказаў кіраўнік краі-ны. — Мы гінулі за гэтую мову…

… — Праўда ў тым, што ў нас ёсць і другая мова, якая нас адрознівае ад іншых наро-даў. Бо дзяржава і народ маюць пэўныя асаблівасці, у тым ліку сваю мову. Калі ў народа свая мова, значыць, гэта народ. У нас такіх дзве. Мы багатыя, — цытуе БелТА А. Лукашэнку.

Аляксандар Лукашэн-ка сказаў, што ён не прыхільнік таго, каб штучна нешта наса-джаць, інакш можа ўзьнікнуць адтаржэнне:

— Ад неразумення моў-ных праблем часта войны па-чыналіся. Нам гэта не патрэб-на…

… Вядома, як прэзідэнт Беларусі я вельмі хацеў бы, каб мы больш выкарыстоўвалі бе-ларускую мову, — сказаў Аля-ксандар Лукашэнка.

Радыё Свабода.

НАША СЛОВА № 21 (1328), 24 траўня 2017 г.

Панядзелак, Травень 29, 2017 0

“Жывая мова” ў Полацку

Першы намеснік стар-шыні ТБМ, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Алена Анісім 16 траўня 2017 г. была ў Полацку, куды яе запрасілі ў якасці госця ўдзельнікі курсаў «Жывая мо-ва». Падчас сустрэчы сп. А. Анісім распавяла пра дзей-насць ГА «Таварыства бела-рускай мовы імя Францішка Скарыны», а таксама пра сваю працу ў Палаце прадстаўнікоў.

Наведвальнікам кур-саў госця пакінула ў падарунак некалькі экземпляраў «Нашага слова», свежы нумар газеты «Новы час», а таксама часопіс «Верасень».

Размова выйшла за ме-жы вызначанага часу, было за-дадзена шмат пытанняў. Удзе-льнікі пыталіся пра ўзаемаад-носіны паміж дэпутатамі ў Па-лаце прадстаўнікоў, пра пер-спектывы заканадаўства на бе-ларускай мове. Асаблівую ці-кавасць, найперш у моладзі, выклікала інфармацыя аб пра-цы аргкамітэта па стварэнні ўніверсітэта з беларускай мо-вай навучання. Усе прысутныя ўхвальна ўспрынялі гэтае паве-дамленне і выказалі свае мер-каванні адносна канцэпцыі бу-дучай установы.

Напрыканцы адзін з актыўных удзельнікаў курсаў «Жывая мова» зрабіў выснову, якую можна перадаць наступ-ным чынам: «Каб Беларусь была такой, якой мы хочам яе бачыць, нам як грамадзянам сваёй краіны трэба кожны дзень працаваць на гэта, у тым ліку і як мага часцей кары-стацца і падтрымліваць бела-рускую мову».

Наш кар.