Навіны Германіі. Навошта нямецкі лекар збірае вялікую калекцыю старых гарадзенскіх паштовак

Аўторак, Чэрвень 25, 2019 0

Сям’я Фелікса Варашы-льскага, пенсіянера з нямецкага Гамбурга, выехала з Гародні ў 1945 годзе. Ён ніколі не жыў у «каралеўскім горадзе», аднак наведвае яго штогод і мае адну з самых вялікіх у свеце калекцый паштовак і здымкаў з выявай Гародні.

Феліксу Варашыльскаму 69. Па прафесіі ён кардыёанестазіёлаг — рабіў абязбольванне пацыентам падчас аперацый на сэрцы. Ужо два гады як на пенсіі.

Больш як 20 гадоў Фелікс збірае паштоўкі і фотаздымкі з горадам, дзе жылі тры пакаленні ягоных продкаў.

Ягоны прадзед Якуб працаваў на тытунёвай фабрыцы Шарашэўскага ў Гародні. Дзядулю, які меў у Гародні жаночую клініку, звалі па-рознаму ў залежнасці ад часу: Герш, Грыгорый, Гжэгаж, Грыша.

Падчас апошняга свайго візіту ў Гародню Фелікс наняў кватэру на Замкавай вуліцы. По-бач у вайну было гета, дзе жылі ягоныя продкі.

— Я маю габрэйскае паходжанне. Але апошнім рэлігійным габрэем быў мой прадзед. Мой дзед хадзіў у сінагогу ўжо раз на год, мой бацька — зусім не, я таксама. Я выхаваны як паляк, на польскай літаратуры, не ведаю габрэйскай мовы, — кажа Фелікс.

Пасля вайны ягоная сям’я пераехала з Гародні ў Лодзь, бо Варшава была зруйнаваная. Праўда, ужо амаль 40 гадоў Фелікс жыве ў нямецкім Гамбургу.

— Нехта размясціў на фэйсбуку фота першых гарадзенскіх выпускнікоў пасля вайны. Там быў подпіс, што на здымку няма Віктара Варашыльскага, то бок майго бацькі. Экзамены былі ў траўні-чэрвені, а сям’я выехала ў сакавіку, — кажа Фелікс.

Пасля смерці бацькі ў 1996 годзе Феліксу прыйшла думка збіраць рэчы, звязаныя з Гарод-няй. Яго натхніў сябар-гісторык. Параіў збіраць старыя паштоўкі, бо на іх горад не змяніўся.

— Чаму Гародня? Бо я звязаны з Гародняй эмацыйна. Тут жылі тры пакаленні Варашыльскіх. Мяне зацікавіла, як гэта было, калі яны тут жылі ад пачатку XX стагоддзя, — тлумачыць Фелікс.

гроднак

Тады ён пайшоў у бліжэйшую антыкварную краму ў Вар-шаве і знайшоў там некалькі паш-товак з выявамі горада сваіх продкаў амаль задарма. Падумаў, што калекцыянаванне — добрае хобі, якое не патрабуе вялікіх выдаткаў. Тады ён не падазраваў, колькі яшчэ ў свеце можа быць старых выяваў Гародні — 40, 50 ці 100. За кароткі час яму ўдалося сабраць каля 600 гарадзенскіх паштовак.

— Памятаю, як 20 гадоў таму мяне хацелі пазнаёміць з галоўным гарадзенскім калекцыянерам паштовак Алесем Госцевым. У яго было 400 паштовак, якія ён збіраў гадамі, а я толькі быў пачаўшы.

Цяпер у калекцыі нямецкага лекара 2500-3000 паштовак. Усе пра Гародню. Толькі на адной з іх — санаторый у Друскеніках, які трымаў сябар дзядулі Варашыльскага.

— Цікава, што адбываецца на паштоўцы або што стала з паштоўкай. Хто рабіў здымак, што на гэтым здымку, што стала з гэтым домам, аб’ектам, пейзажам, як ён выглядае цяпер і чаму? Цяпер гэта самыя цікавыя аспекты майго калекцыянавання, — кажа суразмоўца.

Так ён паехаў за 30 кіламетраў ад Гародні ў вёску Парэчча, каб пашукаць інфармацыю пра адзін са сваіх здымкаў. Перад драўляным будынкам стаіць група дзяцей і група важных у міжваеннай Гародні асобаў, у тым ліку пробашч касцёла. Дакладнае імя святара Эдмунда Хлявінскага са здымка Варашыльскі адшукаў на мясцовых могілках. Што гэта за будынак і што з ім стала, магчыма, ён даведаецца, прыехаўшы іншым разам.

Здымкі і паштоўкі Варашыльскі называе найбольш прымітыўнай часткай сваёй калекцыі. Ён мае шмат кніг пра Гародню, у тым ліку выдадзеных у Еўропе. Гэта пераважна ўспаміны людзей, якія нарадзіліся або жылі тут, уратаваліся ў вайну і раз’ехаліся па свеце.

Гарадзенскім гісторыкам Фелікс дазваляе выкарыстоўваць выявы са сваіх паштовак, звычайна задарма, толькі просіць падпісваць, што ўзята з ягонай калекцыі.

Фелікс чытае на польскай, ангельскай, расейскай, нямецкай, гішпанскай мовах. Са шведскай і нарвежскай моваў фрагменты, якія тычацца Гародні, дапамагаюць перакладаць сябры.

Паралельна лекар піша ўласную кнігу пра сваю сям’ю. Імкнецца, каб усе гісторыі былі задакументаваныя, а не прыдуманыя.

Да таго ж у ягонай калекцыі ёсць рэчы, звязаныя з Бацькаўшчынай — бутэлька, зробленая на гарадзенскай фабрыцы, або ўпакоўка ад гарадзенскіх цыгарэт з часу Першай усясветнай вайны.

Вяртаючыся да паштовак, калекцыянер тлумачыць, што важная не колькасць, а якасць здымкаў, рэдкасць экземпляраў. Ба-нальныя паштоўкі можна купіць па нізкіх коштах, прыкладам, па 1 еўра, але потым іх цяжка прадаць.

Кошт залежыць і ад попыту. Да прыкладу, калі на здымку ёсць выява гарадзенскага моста, па якім ідзе цягнік, а на фоне відаць сінагога і рака, то прэтэндаваць на яго будуць тыя, хто цікавіцца Гародняй, мастамі, чыгункай, юдаікай і рэкамі.

602537A1-62B5-45F7-A445-7E5F2CA23E4E_w650_r0_s

— Кошт калекцыі нельга ацаніць. Можна толькі сказаць, колькі я за яе аддаў. Але я гэтага ня памятаю або не скажу, — усміхаецца Фелікс.

Кошт калекцыі ўвесь час расце. Здымкі, якія ён набываў некалькі гадоў таму па 2-3 даляры, сёння каштуюць па 20 даляраў і болей.

— Калі я пачынаў збіраць, то не разумеў, што паштовак нашмат больш, чым я ўяўляў, і што цягам кароткага часу яны страшна падаражэюць, бо ў пэўны момант пайшла мода на калекцыянаванне.

Раней, калі на eBay з’яўлялася паштоўка, мала хто хацеў яе набыць. Тады за яе можна было аддаць 1 нямецкую марку. Пера-сылка магла каштаваць больш, чым сама паштоўка. Амаль за-дарма можна было купляць цэлыя скрыні паштовак. Гэта змянілася гадоў 5 таму.

Калі на рынак увайшлі калекцыянеры з Беларусі і Расеі «з вялізнымі грашыма», цэны пайшлі ўгару. У гэтых краінах, па ацэнцы Варашыльскага, паштоўкі даражэйшыя, чым на Захадзе. Таму некаторыя робяць на гэтым бізнэс. Фелікс прызнаецца, што ў яго ёсць і вельмі дарагія паштоўкі. Некалі ён аддаў за паштоўку вялікія грошы ў той час, калі шпіталь, дзе ён працаваў, быў блізкі да банкруцтва.

— Я сядзеў дома і думаў, ці добра я зрабіў, што аддаў такія грошы за паперку, калі не маю пэўнасці, ці атрымаю наступны за-робак. Што я тады жонцы скажу? — успамінае лекар.

У гэты момант пазваніў прадавец і ўдакладніў, ці сапраўды яму патрэбная тая паштоўка, бо знайшоўся кліент, які гатовы заплаціць удвая болей.

— Я тады падумаў, што нават калі сітуацыя пагоршыцца, то ёсць нехта, хто гатовы набыць маю паштоўку ў два разы даражэй, — кажа Фелікс.

Найстарэйшая паштоўка ў калекцыі Варашыльскага — каля 1870 года, яшчэ без малюнка, а найноўшая — 1945, пазнейшых ён не збірае. Немцы ў вайну выдалі толькі дзве кароткія серыі — перадрукі старых паштовак.

Геаграфія шырокая: Еўропа, Аўстралія, Афрыка, Амерыка. Гэта звязана з тым, куды даехалі гарадзенцы. Туды ім і пісалі крэўныя.

— Найменей паштовак з Гародняй — у Гародні, — кажа Фелікс.

У ягонай калекцыі каля 40 паштовак спадара Наркевіча, ка-лекцыянера пачатку XX стагоддзя, які працаваў у банку. Наркевіч рассылаў горадзенскія паштоўкі па ўсім свеце ўзамен на карткі з тых мясцін.

Варашыльскі мяркуе, што ў яго адна з дзвюх самых вялікіх калекцый з гарадзенскімі паштоўкамі. Другая — у менскага калекцыянера. Розніца калекцый у тым, што ў Фелікса болей нямецкіх паштовак, а ў менчука — царскіх часоў.

Паштоўкі захоўваюцца ў пластыкавых кашульках у скрынях па 600. Кожная мае свой нумар. Існуе электронная база, якая дапамагае хутчэй знайсці патрэбную. Напрыклад, тыя, нумары якіх пачынаюцца на «18», належаць канкрэтнаму выдавецтву.

Амаль усю сваю калекцыю пенсіянер ужо перадаў сыну Якубу, але працягвае збіраць. Кажа, што траціць на пошук новых экземпляраў усяго паўгадзіны ранкам. Пра цікавыя знаходкі паведамляюць і сябры-калекцыянеры.

Варашыльскі прызнаецца, што з дзяцінства нешта калекцыянаваў: каменьчыкі, ракавінкі, значкі, вінныя бутэлькі. Але ранейшыя калекцыі не былі такімі важнымі.

На пытанне, навошта яму гэта ўсё, Фелікс адказвае словамі з фільма пра аднаго калекцыянера:

— Каб не забыцца. Каб замацаваць рэчы з мінулага, каб дробязі з калекцыі пакінулі памяць пра тое, што было.

ТТ (Радыё Свабода).

Мова — душа народа

Аўторак, Чэрвень 25, 2019 0

Дзень 13 чэрвеня ў дзіцячым аздараўленчым лагеры «ЛІДАТУР» на базе СШ №11 г. Ліды   прайшоў пад дэвізам «Жыву ў Беларусі, і тым ганаруся». Усе рэжымныя моманты  праводзіліся на беларускай мове, выхаванцы чатырох атрадаў прымалі актыўны ўдзел у акцыі «Гавары са мной па -беларуску». Хлопчыкі і дзяўчынкі пазнаёміліся з беларускімі народнымі танцамі — «Лявоніхай», «Крыжачком», «Янкай-полькай», а затым развучылі іх падчас майстар-класа «Танцуем па-беларуску».

зарадкак

Магчымасць паказаць сябе дзеці атрымалі і падчас караоке-шоў «100 песень для Беларусі». Прыняць удзел маглі ўсе ахвотныя. Самымі актыўнымі былі выхаванцы чацвёртага атрада.

Вядома, павагу і любоў да роднай мовы можна выхоўваць не толькі з дапамогай музыкі і танцу. Немагчыма не ўспомніць пра паэзію. Творы беларускіх класікаў — майстроў слова — нікога не пакінуць абыякавым. Дзецям прапанавалі прачытаць любімы верш на беларускай мове падчас інтэлектуальнай гадзіны «Час чытаць на роднай мове». Часцей за ўсё гучалі творы Янкі Купалы, Максіма Багдановіча, Якуба Коласа. Мерапрыемства было арганізавана на базе школьнай бібліятэкі.

А пазней прайшла спартландыя «Дужы, спрытны беларус». Загадзя былі падрыхтаваны  шматлікія конкурсы, удзел у якіх прынёс дзецям многа станоўчых эмо-цый.

На завяршэнне гэтага цудоўнага дня быў арганізаваны флэшмоб «Мы любім родную мову».

дзеўкак

Многія выхаванцы распавялі, што дзень у лагеры прайшоў хутка і  быў вельмі насычаным. Галоўнае, што ён прайшоў недарэмна, бо дзеці сёння пачулі шмат новых беларускіх слоў  і атрымалі асалоду ад прыгажосці, чысціні і мілагучнасці роднай мовы. Хочацца верыць, што з цягам часу ўсё больш і больш яны будуць  размаўляць на роднай мове. Мова — душа народа. Пакуль жыве мова, жыве і народ.

Нам. дырэктара лагера 

Барэйша Л.М.,

навучэнка Лідскага каледжа

Кулеш Кацярына.

Каб і робаты размаўлялі па-беларуску. Свята беларускай мовы, гісторыі і культуры ў летніку “Тэхнасіці”

Аўторак, Чэрвень 25, 2019 0

11 чэрвеня ў дзіцячым летніку «Тэхнасіці» на безе Лідскага раённага цэнтра тэхнічнай творчасці прайшло свята беларускай мовы, гісторыі і культуры.  На працягу святочнага дня былі праведзены мерапрыемствы і конкурсы:

— «Акадэмія вынаходніка» ў рамках конкурсу «Формула разумнага лета» (на пляцоўцы «Насустрач адкрыццям» (навучальна-даследчая чыннасць), дзе робаты размаўлялі па-беларуску;

 

хлопчыкк

— лепшае сэлфі (#ЗЛЖсэлфі) у рамках рэспубліканскага творчага конкурсу сярод падлеткаў на стварэнне лепшага паста ў сацыяльных сетках;

— інфармацыйная гадзіна «Беларусь паспяховая», дзе распавялі пра выбітных беларусаў;

— гульнявая пляцоўка «Кола беларускіх гульняў»;

— творчы конкурс «Ганаруся табой, Беларусь»;

— конкурс сачыненняў «Чаму я люблю Беларусь»;

— музычная гадзіна «Вянок беларускіх песень» разам з бардам Сяржуком Чарняком;

— вечаровае вогнішча «Беларускія вячоркі»;

— дыскатэка «Беларускі рок-карагод».

 

Гасцямі свята былі запрошаны рыцарскі клуб гістарычнай рэканструкцыі «Залаты леў» і  сябры Лідскай суполкі Таварыства беларускай мовы (ТБМ).

рыцарык

Рыцары распавялі дзецям пра традыцыі рыцарства і шляхецтва, паказалі простыя прыёмы фехтавання на мячах, аздабляла дзею сапраўдная беларуская дуда.

Сябры суполкі ТБМ Ліды распавялі дзецям пра славутыя імёны Бацькаўшчыны- з нагоды 150 гадоў з дня народзінаў Ядвігіна Ш., беларускага пісьменніка; 100 гадоў з дня народзінаў Васіля Хомчанкі, беларускага пісьменніка; 105 гадоў з дня народзінаў Аркадзя Куляшова, паэта, перакладніка, сцэнарыста, народнага паэта Беларусі; 115 гадоў з дня народзінаў Паўлюка Труса, беларускага пісьменніка; 120 гадоў з дня народзінаў Міхася Лынькова, беларускага пісьменніка.

стэндкя2к

У сувязі з тым, што ў Лідзе неўзабаве будзек пастаўлены помнік Вялікаму князю Гедзіміну, стршыня Лідскай гарадской арганізацыі ТБМ Станіслаў Суднік расказаў пра асобу вялікага князя Гедзіміна і зачытаў адрыўкі з паэмы “Давыд Гарадзенскі”, дзе апісваюцца падзеі ў часы Гедзіміна.

Намеснік старшыні Лідскай гарадской арганізацыі ТБМ Сяргей Чарняк разам з дзецьмі выканаў некалькі беларускіх песень, у тым ліку, як адзначыў сп. Сяргей, старажытную беларускую песню “Зорка Венера”. Сапраўды гэтаму тэксту ўжо больш за сто гадоў.

чарнякк

Наш кар.

НАША СЛОВА № 25 (1436), 19 чэрвеня 2019 г

Аўторак, Чэрвень 25, 2019 0

Ушанаванне памяці ўдзельнікаў Мілавідскай бітвы 1863 года

Сёлета спаў-няецца 156 год Міла-відскай бітве, якая была прызнана адной з найважнейшых ва-енных аперацый 1863 года.

Восьмага чэр-веня пад патранажам старшыні Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скары-ны, дэпутата Палаты прадстаўнікоў Алены Анісім адбылося ўшанаванне памяці паўстанцаў-удзельнікаў Мі-лавідскай бітвы 1863 года ля помнікаў пад Мілавідамі: малітва з айцом Яўгенам Маліноўскім, ускладанне вянкоў і кветак да капліцы і памятных знакаў, сімваліч-на развеяна зямля, узятая з нядаўна знойдзеных магіл паўстанцаў у Вільні.

Пасля, на сядзібе Ба-ранавіцкай арганізацыі Та-варыства беларускай мовы ў вёсцы Русіно Баранавіц-кага раёна выступіў гісто-рык і краязнавец Міхась Бернат, распавёўшы пра ролю і значнасць асобы Ка-стуся Каліноўскага і кіра-ванага ім паўстання ў пра-цэсе фармавання беларус-кай нацыі.

Творчую частку імп-рэзы аздобілі бард з Ліды Сяргей Чарняк, паэт Аляк-сей Белы, дуэт Галіны Ліс і Сяргея Карповіча.

 

З гісторыі Мілавідскай бітвы

Падчас нацыяналь-на-вызвольнага паўстання 1863 года каля станцыі Мілавіды, на якой грпаваў-ся адзін з паўстанцкіх ад-дзелаў, сканцэнт-раваліся значныя сілы паўстанцаў (усяго каля 800 ча-лавек). Каманда-ванне аб’яднанымі сіламі паўстанцаў ўзяў на сябе А. Лян-кевіч. 20 траўня 1863 года ў паў-станцкі лагер пры-быў Канстанцін Каліноўскі. 22 тра-ўня ля Мілавідаў паўстанцы ўступі-лі ў бой з рэгуляр-нымі часткамі ра-сейскага войска (5 рот салдатаў з 4 гарматамі). Бой доўжыўся некалькі гадзін. Царскія войскі не змаглі ўзяць лагер і былі вымушаны адступіць з вя-лікімі стратамі. На насту-пныя суткі, ноччу, паўста-нцы непрыкметна пакінулі лагер. Дзякуючы гэтай пе-рамозе ўдалося прыцягнуць на бок паўстанцаў новыя сілы.

Наш кар.

Памянулі Міхала Валовіча пад бел-чырвона-белымі сцягамі

Сёлета 18 чэрвеня споўнілася 113 гадоў з дня нараджэння беларускага на-цыянальнага героя, удзель-ніка паўстання 1830-1831 гадоў Міхала Валовіча, які па загадзе гарадзенскага гу-бернатара генерал-маёра Мураўёва быў схоплены і павешаны 2 жніўня 1833 года ў Гародні каля Скідзельскай заставы.

У нядзелю, 16 чэрве-ня, слонімцы, а таксама го-сці з іншых рэгіёнаў Белару-сі, наведалі вёску Парэчча Слонімскага раёна, дзе каля вясковых могілкаў знахо-дзіцца мемарыяльны знак, прысвечаны Міхалу Валові-чу і яго паплечнікам, якія загінулі за незалежную Бе-ларусь у барацьбе з Расей-скай імперыяй. Кіраўнік Слонімскай арганізацыі БХД Іван Бедка згадаў пра Міхала Валовіча і яго сяб-роў. У прыватнасці ён рас-казаў пра пачатак паўстання на Беларусі, спыніўся на біяграфічных звестках пра Міхала Валовіча.

Палітык з Менска Вячаслаў Сіўчык і сустар-шыня руху салідарнасці «Разам» Алена Талстых ад-значылі тое, што сёння, як ніколі, трэба ўшаноўваць нашых знакамітых людзей, якія змагаліся за незалеж-насць Айчыны. Го-сці таксама падзя-кавалі слонімцам за памяць пра Мі-хала Валовіча. На-гадаем, што Міхал Валовіч нарадзіўся ў маёнтку Парэчча на Слонімшчыне ў сям’і слонімскага падкаморага са старадаўняга бела-рускага шляхецка-га роду Валовічаў. Скончыў Віленскі ўніверсітэт, быў блізкі да тайных та-варыстваў філама-таў і філарэтаў. Мі-хал Валовіч прымаў удзел у паўстанні 1830-1831 гадоў. Пасля разгрому паўстання эмігрыраваў у Францыю. Праз два гады зноў вярнуўся на Беларусь з мэтай узняць паўстанне супраць рускага царызму і абавясціць Бела-русь дэмакратычнай рэспу-блікай. У 1833 годзе ён арга-нізаваў на Слонімшчыне паўстанцкі аддзел з некалькі дзесяткаў чалавек. Супраць яго Мураўёў-вешальнік кі-нуў 10 тысяч расейскіх сал-дат. У траўні аддзел Валовіча быў разбіты, а кіраўнік ары-штаваны. Яго прывезлі ў Гародню і першы допыт вёў сам Мураўёў, які чакаў ад Валовіча сенсацыйных зве-стак пра яго аддзел. Але гэ-тага не адбылося. Змагар за нашу Бацькаўшчыну быў пакараны. Праз трыццаць гадоў тым жа Мураўёвым і ў такім жа 26-гадовым уз-росце , але не ў Гародні, а ў Вільні быў павешаны Кас-тусь Каліноўскі, прадаўжа-льнік справы Валовіча і кі-раўнік нацыянальна-вызво-льнага руху беларускага на-рода супраць расійскага зняволення. Падчас ушана-вання да мемарыяльнага знака былі ўскладзены кве-ткі і запалены знічы.

Аксана Шпак, Беларускае Радыё Рацыя, Слонімскі раён.

Фота аўтара.

Да 30-годдзя ТБМ

У сугучнасці  інтэлектуальнай  і духоўнай адраджаць роднае, бацькоўскае і Божае

У сувязі з 30-годдзем Та-варыства беларускай мовы, якое набліжаецца, сябар Рады ТБМ пробашч Чырвонага касцёла ў Менску, ксёндз-канонік Уладзі-слаў Завальнюк адзначыў:

— Шаноўныя сёстры і браты! Немагчыма валодаць моваю і не мець дачынення да духоўнага. На-шы продкі захавалі мову і перадалі нам, настаўляючы дарогай да Бога і роднай моваю. У нашых храмах стагодзямі расце мова. Мова су-праваджае святыя сакраманты.У сакраманце хросту, калі дзіця яш-чэ не разумее, яму перадаецца Божае дабраславенне на роднай мове на жыццёвую дарогу.

Дзеці пазнаюць малітву і волю Божую, рыхтуюцца да пер-шай Святой Камуніі. Таінства шлюбу адкрывае абавязак мужу і жонцы быць моцным саюзам на ўсё жыццё. У моцным шчаслівым саюзе будуць добра выхаваныя дзеці. Кожную нядзелю і свята дзеці прыходзяць, моляцца і раз-важаюць на роднай мове. Гэта на-ша духоўная школа. Калі мы пра-водзім чалавека ў апошнюю да-рогу, над труною бацькі і маці гучыць малітва, спеў на роднай мове. Родная мова — калыска на-шых душ.

Мы павінны не толькі заха-ваць мову для суадносін з людзьмі і цывільнага жыцця, але з мовай развіваць духоўнае жыццё, якое  кранае сумленне. Гэта памяць продкаў, адказнасць перад буду-чыняй. Духоўнасць яднае нас  і  яшчэ больш узвялічвае веліч род-най мовы. Будзем адкрытыя на даброты духоўныя, якія чэрпаем у нашых храмах. Перад усімі вы-клікамі і пагрозамі будзем верыць у Божую дапамогу!

Мова не мае юбілеяў, яна трывае ген у ген у стагодзях. Няхай 30-годдзе ТБМ дапамагае нам сабрацца разам і ў сугучнасці ін-тэлектуальнай  і духоўнай адра-джаць роднае, бацькоўскае і Бо-жае! Няхай Дух Святы напаўняе і ажыўляе сем’і беларусаў, натхняе на справы дабра, на развіццё духоўнай культуры.

9 чэрвеня  ксёндз Уладзі-слаў Завальнюк адзначыў 45-ю га-давіну свайго служэння ў касцёле. 45 гадоў таму ў Рызе ён распачаў сваю першую святую імшу.

У 1984 г. ксёндз У. Зава-льнюк быў пераведзены ў Бела-русь, ён аднавіў і адкрыў шэраг каталіцкіх парафіяў у розных мястэчках краіны.

У.М. Завальнюк мае ступені доктара тэалогіі і кандыдата гіс-тарычных навук, ён — аўтар больш за 50 кніг, актыўны папулярызатар беларускай мовы ў касцёльным жыцці.

Ён з’яўляецца членам Ка-місіі па перакладзе літургічных тэкстаў і рэлігійнай літаратуры пры Канферэнцыі каталіцкіх біс-купаў Беларусі, суаўтарам слоў-ніка сучаснай беларускай мовы і энцыклапедычнага слоўніка рэ-лігійнай лексікі беларускай мовы. Кс. Уладзіслаў быў стваральнікам рэлігійнай перадачы «Голас ду-шы» на Беларускім радыё, якую вёў з 1993 да 2000 год.

У хуткім часе выйдзе новая кніга, прысвечаная Францішку Скарыну, якую падрыхтаваў кс. У. Завальнюк. «Важна бачыць на-шага суайчынніка ў святле яго веры, каб ён быў для нас вядомы не толькі як вучоны, філосаф, першадрукар, але каб была бачна яго роля  ў касцёле і ў царкве»,- адзначыў аўтар.

Гутарыла Эла Дзвінская.

«Я зразумеў, што за беларускую мову трэба змагацца»

Да 30-годдзя Таварыства беларускай мовы імя Ф. Скарыны мы звярнуліся з кароткім апытан-нем да ганаровых сяброў ТБМ з просьбай узгадаць гады дзейнасці ў Таварыстве. Першы рэдактар газеты «Наша слова», публіцыст, пісьменнік і драматург Эрнест Ялугін на пытанне, што значыць для яго сяброўства ў ТБМ, ад-казаў:

— Пераход цалкам на бела-рускую мову. Да гэтага ў мяне пераважала тэндэнцыя пісаць па-руску. У 1991 годзе Алег Трусаў прапанаваў мне стаць галоўным рэдактарам газеты «Наша слова». Да мяне гэта быў бюлетэнь, была вялікая адказнасць,каб стварыць сапраўдную газету, але я пага-дзіўся і падабраў штат актыўных журналістаў. Я ўвайшоў у склад Сакратарыята ТБМ, давялося ве-льмі многа папрацаваць. У той час я пачаў знаёміцца з гісторыяй дзе-ячаў БНР і зразумеў, што за бела-рускую мову трэба змагацца.

Пасля вайны я вучыўся ў школе ў вёсцы Бель. Пасля пераез-ду з бацькамі ў Крычаў перайшоў у школу імя К. Маркса, якая была рускамоўнай, а беларуская мова выкладалася толькі два разы на тыдзень. Але настаўніца была ве-льмі разумнай, прыгожай і аўта-рытэтнай, таму было імкненне вы-вучаць сваю мову. Я браў у біб-ліятэцы часопісы і кнігі на бела-рускай мове, першыя вершы напі-саў па-беларуску, рэдагаваў на-сценную газету. Пасля 10-га класа я ўдзельчаў у рэдакцыі раённага радыёвяшчання і чытаў у эфір літаратурныя творы. Па-беларус-ку давялося пісаць, працуючы ад-казным сакратаром Крычаўскай раённай газеты. У «Знамя юности» я рыхтаваў матэрыялы па-руску. Таму сяброўства ў ТБМ і праца на пасадзе рэдактара газеты «На-ша слова» дапамаглі мне глыбей асэнсаваць ролю беларускай мо-вы ў жыцці народа і ў літара-турным працэсе.

Гутарыла Э. Дзвінская,

фота аўтара.

На здымку: Эрнест Ялугін.

Пераклады дакументаў на беларускую мову

маюць тую ж юрыдычную сілу, што і дакументы на рускай мове

Варанцу М. А.

 вул. Косаўскі тракт, 118-56

г. Слонім

Гродзенская вобласць

Аб разглядзе звароту

 

Паважаны Міхаіл Адамавіч!

Міністэрства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь (далей — Мінжылкамгас) разгледзела Ваш зварот, які паступіў з Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 27.01.2009 № 99 «Аб мерах па рэалізацыі Закона Рэспублікі Беларусь «Аб абароне правоў спажыўцоў жыллёва-камунальных паслуг» (далей пастанова № 99) зацверджаны на рускай мове тыпавыя дагаворы на асноўныя жыллёва-камунальныя паслугі.

Згодна з пунктам 4 артыкула 396 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь (далей ГК) тыпавая форма дагавора, зацверджаная нарматыўным прававым актам, з’яўляецца абавязковай для яго бакоў. Разам з тым у дагавор магчыма ўнесці дадатковыя ўмовы, якія не будуць супярэчыць нормам заканадаўства.

Акрамя таго, артыкулам 402 ГК устаноўлена, што дагавор лічыцца заключаным, калі паміж бакамі дасягнута пагадненне па ўсіх істотных умовах дагавора. Пры гэтым істотнымі з’яўляюцца, у тым ліку, усе тыя ўмовы, адносна якіх па заяве аднаго з бакоў павінна быць дасягнута пагадненне.

Такім чынам, калі пры заключэнні дагавора заяўнік, як адзін з бакоў гэтага дагавора, заяўляе аб неабходнасці дасягення пагаднення наконт мовы выкладання гэтага дагавора, гэтая ўмова становіцца істотнай і дагавор не будзе заключаным пакуль не будзе дасягнута ўзаемапрымальнае пагадненне наконт яго ў адпаведнасці з прынцыпамі грамадзянскага заканадаўства.

Разам з тым пераклад дагавора на адну з дзяржаўных моў не можа разглядацца як змяненне істотных умоў дагавора, змешчаных у зацверджанай тыпавой форме.

Такое ж меркаванне таксама было выказана Міністэрствам юстыцыі Рэспублікі Беларусь.

Такім чынам, пераклад дагавора на адну з дзяржаўных моў не можа разглядацца як змяненне істотных умоў дагавора, устаноўленых у зацверджанай тыпавой форме.

У сувязі з гэтым, перакладзеныя Слонімскім гарадскім унітарным прадпрыемствам жыллёва-камунальнай гаспадаркі дагаворы на асноўныя жыллёва-камунальныя паслугі, якія аказваюцца гэтым прадпрыемствам, на беларускую мову, без змянення істотных умоў гэтых дагавораў, маюць такую ж юрыдычную моц, як і тыпавыя дагаворы на асноўныя жыллёва-камунальныя паслугі, зацверджаныя на рускай мове пастановай № 99.

Таксама паведамляем, што Мінжылкамгасам падрыхтаваны змянненні ў Закон Рэспублікі Беларусь «Аб абароне правоў спажыўцоў жыллёва-камунальных паслуг», якімі прадугледжана магчымасць снажыўцом самастойна выбраць на якой мове заключыць дагавор.

У адпаведнасці з артыкулам 20 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб зваротах грамадзян і юрыдычных асоб» адказ на зварот можа быць абскарджаны ў парадку, які ўстаноўлены заканадаўствам.

Міністр                   А.А. Церахаў.

Шаноўныя сябры ТБМ!

Шаноўныя кіраўнікі арганізацый ТБМ!

У Лідзе у адпаведнасці з рашэннем Рады ТБМ пачынаецца праца над чарговым выпускам “Летапісу ТБМ”. Брашура ахопіць перыяд з 1 ліпеня 2014 г. па 30 чэрвеня 2019 г.

На сёння ў рэдакцыі “Нашага слова” ёсць матэрыялы з Магілёва, Полацка і Гародні.

Усе астатнія, хто нічога не прысылаў ці прысылаў раней, але вельмі даўно, маюць даслаць (паўтарыць).

Тэрмін дасылу матэрыялаў да 1 жніўня.

E-mail: naszaslowa@tut.by.

231282, Ліда-2, п/с 7.

Рэдактар выпуску, намеснік старшыні ТБМ С. Суднік.

 

Каб і робаты размаўлялі па-беларуску

Свята беларускай мовы, гісторыі і культуры ў летніку “Тэхнасіці”

11 чэрвеня ў дзіцячым летніку «Тэх-насіці» на безе Лідскага раённага цэнтра тэхнічнай творчасці прайшло свята бела-рускай мовы, гісторыі і культуры.  На пра-цягу святочнага дня былі праведзены мера-прыемствы і конкурсы:

— «Акадэмія вынаходніка» ў рамках конкурсу «Формула разумнага лета» (на пляцоўцы «Насустрач адкрыццям» (наву-чальна-даследчая чыннасць), дзе робаты размаўлялі па-беларуску;

— лепшае сэлфі (#ЗЛЖсэлфі) у рамках рэспубліканскага творчага конкурсу сярод падлеткаў на стварэнне лепшага паста ў са-цыяльных сетках;

— інфармацыйная гадзіна «Беларусь паспяховая», дзе распавялі пра выбітных беларусаў;

— гульнявая пляцоўка «Кола беларускіх гульняў»;

— творчы конкурс «Га-наруся табой, Беларусь»;

— конкурс сачыненняў «Чаму я люблю Беларусь»;

— музычная гадзіна «Вя-нок беларускіх песень» разам з бардам Сяржуком Чарняком;

— вечаровае вогнішча «Беларускія вячоркі»;

— дыскатэка «Беларускі рок-карагод».

 

Гасцямі свята былі за-прошаны рыцарскі клуб гіста-рычнай рэканструкцыі «Зала-ты леў» і  сябры Лідскай супо-лкі Таварыства беларускай мовы (ТБМ).

Рыцары распавялі дзе-цям пра традыцыі рыцарства і шляхецтва, паказалі простыя прыёмы фехтавання на мячах, аздабляла дзею сапраўдная бе-ларуская дуда.

Сябры суполкі ТБМ Ліды распавялі дзецям пра славутыя імёны Бацькаўшчы-ны- з нагоды 150 гадоў з дня народзінаў Ядвігіна Ш., беларускага пісь-менніка; 100 гадоў з дня народзінаў Васіля Хомчанкі, беларускага пісьменніка; 105 гадоў з дня народзінаў Аркадзя Куляшова, паэта, перакладніка, сцэнарыста, народнага паэта Беларусі; 115 гадоў з дня народзінаў Паўлюка Труса, беларускага пісьменніка; 120 гадоў з дня народзінаў Міхася Лынь-кова, беларускага пісьменніка.

У сувязі з тым, што ў Лідзе неўзабаве будзек пастаўлены помнік Вялікаму князю Гедзіміну, стршыня Лідскай гарадской арганізацыі ТБМ Станіслаў Суднік расказаў пра асобу вялікага князя Гедзіміна і зачытаў адрыўкі з паэмы “Давыд Гарадзенскі”, дзе апісваюцца падзеі ў часы Гедзіміна.

Намеснік старшыні Лідскай гарад-ской арганізацыі ТБМ Сяргей Чарняк разам з дзецьмі выканаў некалькі беларускіх пе-сень, у тым ліку, як адзначыў сп. Сяргей, старажытную беларускую песню “Зорка Венера”. Сапраўды гэтаму тэксту ўжо больш за сто гадоў.

Наш кар.

Мова — душа народа

Дзень 13 чэрвеня ў дзіцячым азда-раўленчым лагеры «ЛІДАТУР» на базе СШ №11 г. Ліды   прайшоў пад дэвізам «Жыву ў Беларусі, і тым ганаруся». Усе рэжымныя моманты  праводзіліся на беларускай мове, выхаванцы чатырох атрадаў прымалі ак-тыўны ўдзел у акцыі «Гавары са мной па -беларуску». Хлопчыкі і дзяўчынкі пазна-ёміліся з беларускімі народнымі танцамі — «Лявоніхай», «Крыжачком», «Янкай-поль-кай», а затым развучылі іх падчас майстар-класа «Танцуем па-беларуску»

Магчымасць паказаць сябе дзеці атрымалі і падчас караоке-шоў «100 песень для Беларусі». Прыняць удзел маглі ўсе ахвотныя. Самымі актыўнымі былі выха-ванцы чацвёртага атрада.

Вядома, павагу і любоў да роднай мовы можна выхоўваць не толькі з дапа-могай музыкі і танцу. Немагчыма не ўспом-ніць пра паэзію. Творы беларускіх класікаў — майстроў слова — нікога не пакінуць абы-якавым. Дзецям прапанавалі прачытаць любімы верш на беларускай мове падчас інтэлектуальнай гадзіны «Час чытаць на роднай мове». Часцей за ўсё гучалі творы Янкі Купалы, Максіма Багдановіча, Якуба Коласа. Мерапрыемства было арганізавана на базе школьнай бібліятэкі.

А пазней прайшла спартландыя «Дужы, спрытны беларус». Загадзя былі падрыхтаваны  шматлікія конкурсы, удзел у якіх прынёс дзецям многа станоўчых эмо-цый.

На завяршэнне гэтага цудоўнага дня быў арганізаваны флэшмоб «Мы любім родную мову».

Многія выхаванцы распавялі, што дзень у лагеры прайшоў хутка і  быў вельмі насычаным. Галоўнае, што ён прайшоў не-дарэмна, бо дзеці сёння пачулі шмат новых беларускіх слоў  і атрымалі асалоду ад пры-гажосці, чысціні і мілагучнасці роднай мо-вы. Хочацца верыць, што з цягам часу ўсё больш і больш яны будуць  размаўляць на роднай мове. Мова — душа народа. Пакуль жыве мова, жыве і народ.

Нам. дырэктара лагера 

Барэйша Л.М.,

навучэнка Лідскага каледжа

Кулеш Кацярына.

 

Геральдычныя вянок Гарадзеншчыны

Сёлета наша Гарадзенская вобласць адзначае 75 гадоў з дня заснавання. З гэтай нагоды біблія-тэкі папаўняюць свае фонды края-знаўчымі кніжнымі навінкамі, якія выклікаюць цікавасць у чытачоў. А, каб новая кніга хутчэй знайшла дарогу да шырокай аўдыторыі, у бібліятэках ладзяцца змястоўныя выставы і літаратурныя экспазі-цыі, дзе прадстаўлена  інфармацыя пра гісторыю, культуру, знакамі-тых асоб, турыстычныя аб’екты і славутасці рэгіёна.

Спалучыць геаграфію і ге-ральдыку  Наваградская раённая бібліятэка паспрабавала ў інтэрак-тыўнай карце «Гродзеншчына гістарычная».  У выніку атрымаў-ся  візуальны рэсурс, які дапама-гае падаваць новы матэрыял жыва і займальна. З картай бібліятэкары зладзілі для падлеткаў інтэрак-тыўную праграму «Геральдычны вянок Гродзеншчыны», прысвеча-ную геральдычнай спадчыне і су-часнасці нашай вобласці. Калі ка-заць пра сучасныя гербы вобласці, то іх адрознівае ярка выражанае імкненне адлюстраваць гістарыч-нае мінулае населенага пункта, яго традыцыі і спадчыну. Дарэчы, тэрытарыяльныя гербы падзяля-юць на дзве катэгорыі. Да най-больш значнай групы адносяцца гістарычныя гербы. У 16-18 стст. яны былі дараваны беларускім гарадам вялікімі князямі літоўскімі і каралямі польскімі як абавязковы атрыбут гарадскога самакіраван-ня. У гярбоўніку Гарадзеншчыны асабліва ганаровае месца займа-юць гістарычныя гербы Вялікай Бераставіцы, Ваўкавыска, Ліды, Наваградка, Слоніма, Ашмян, Шчучына. Напрыклад, Наваград-ку герб дараваў у 1595 годзе вялікі князь літоўскі і кароль польскі Жыгімонт III.  На працягу стагод-дзяў выява Святога Арханёла Міхаіла мяняла свой выгляд.  Сён-ня мы можам бачыць выяву Свя-тога Міхаіла Арханёла ў чырво-ным полі на зялёным ускрайку з крыламі блакітнага колеру, убра-нага ў чорнае адзенне, з мячом у правай руцэ і вагамі — у левай. Выява Арханёла вельмі папуляр-ная ў Наваградку, карыстаецца вялікай пашанай, а з мінулага года выкарыстоўваецца яшчэ і ў якасці афіцыйнага горадскога брэнду —  невялікія бетонныя і каваныя ску-льптуры Арханёла Міхаіла ўпры-гожваюць знакавыя месцы нашага горада. Усяго іх 8, а адна з 4 каваных фігур знаходзіцца на будынку біб-ліятэкі. Такога кшталту цікавыя гісторыі з паралелямі ў дзень су-часны ёсць, амаль, ў кожнага гер-ба і ў кожнага населенага пункта. Найбольш распаўсюджаныя ў геральдыцы гербавыя сюжэты: рэлiгiйны, iдэя абароны Радзiмы, iдэя прыроднага багацця. Так, у гербе Гародні бачым аленя з залатым крыжам паміж рагамі. З ім звязаная легенда аб сустрэчы гэтай прыгожай жывёлы з паляў-нічым Губертам. У Гародні Святы Губерт шанаваўся гараджанамі як прыклад маральнага самаўдаска-налення і як заступнік паляўнічых. 21 студзеня 1801 года была ўтво-рана Гарадзенская губерня. У хуткім часе, 11 ліпеня 1802-га, быў зацверджаны і герб губерні. Ім, як гэта не дзіўна, аказаўся не алень святога Гумберта, а зусім іншая выява цара беларускіх лясоў зуб-ра. У аснову сучаснага герба во-бласці  пакладзены гістарычны герб Гарадзенскай губерні, атры-маны ў 1878 годзе па Указу расій-скага імператара Аляксандра II. Сучасны герб мае горад Свіслач. Гэта адзін з самых маладых гера-льдычных сімвалаў раённага зна-чэння ў Гарадзенскай вобласці. Ён быў  зацверджаны ў 2007 годзе. Уся гісторыя горада цесна звязана з Белавежскай пушчай, дзе са-праўдным гаспадаром заўжды быў зубр, выява якога заняла вер-хняе, найбольш ганаровае месца ў гербе.

Пры канструя-ванні сучаснага герба Зельвы за аснову і ад-праўны момант такса-ма ўзялі гістарычнае мінулае, калі мястэчка было вельмі заможным месцам, дзе праходзілі кірмашы па продажы буйной жывёлы, у тым ліку i коней. У гэтыя дні горад станавіўся са-праўдным цэнтрам гра-мадскага жыцця, пако-лькі, акрамя ўласна кір-машоў, тут працавалі шматлікія шынкі, корчмы, пастаялыя двары. Залаты колер на гербе падкрэслі-вае заможнасць, геральдычная поза ўзыходзячага каня ўказвае на асноўны прадмет гандлю.

Геральдыка — гэта не толькі гістарычная дысцыпліна,  але і навука сімвалаў і алегорый. Герб — гэта тое, што ляжыць на паверхні, мы яго бачым і ўспрымаем, але разам з тым без падрыхтоўкі  пра-чытаць яго правільна доволі ця-жка. Дапаможа ў гэтай справе спецыяльная літаратура, або як у выпадку з нашай бібліятэкай — краязнаўчы інтэрактыў.

Кожны з 17 раёнаў нашай вобласці прадстаўлены індыві-дуальным гербам свайго адміні-страцыйна-тэрытатыяльнага цэн-тра. У пачатку зладжанай біблі-ятэкарамі інтэрактыўнай прагра-мы дзеці атрымалі імправізаваныя контурныя карты, дзе патрэбна было правільна пазначыць геа-графічнае месцазнаходжанне раё-наў Гарадзенскай вобласці. Па су-тнасці атрымаўся сапраўдны геа-графічны экзамен. Затым пра-йшоў відовішчны геральдычны парад, які прадставіў аўдыторыі гербы вобласці. Па чарзе ўдзе-льнікі суадносілі гербы і геагра-фічныя кропкі на спецыяльнай ін-тэрактыўнай карце. Заданне ака-залася не такім простым, як магло падацца на першы погляд. Між іншым, і не кожны дарослы бес-памылкова справіцца з такой края-знаўчай задачай. Раёнаў  17, а калі б тое ж самае зрабіць з 118 раёнамі ўсёй Беларусі? Вядома, больш за ўсё правільных адказаў наваград-чан атрымаў Наваградскі раён, наконт астатніх вызначаліся ўсе разам. Але прыемна, што добра-ахвотнікаў выйсці, «па-школьна-му» кажучы, да дошкі хапала. За-данне было цікавым і займальным для ўсіх.

Інтэрактыўная карта атры-малася своеасаблівай гісторыка-краязнаўчай настолкай з гераль-дычным акцэнтам. Такая форма дазваляе непасрэдна ўзаемадзей-нічаць адзін з адным, актыўна вывучаць геаграфію і гісторыю сваёй краіны і нават, няхай і за-вочна, але падарожнічаць па Га-радзеншчыне. Гульня пераўтвара-ецца ў цікавы адукацыйны інтэ-рактыў, а як паказвае ўласная бі-бліятэчная практыка, усе распра-цаваныя настольныя гульні — літа-ратурныя, або краязнаўчыя, ціка-выя для ўсіх узростаў.

Спадзяёмся, што такія інтэ-рактыўныя праграмы, якія рас-працоўваюцца ў Наваградскай раённай бібліятэцы, падштурхоў-ваюць да набыцця больш шырокіх і грунтоўных ведаў пра сваю радзі-му, натхняюць на сапраўдныя па-дарожжы па краіне.

 

Святлана Чубрык,

галоўны бібліёграф ДУК «Навагрудская раённая

У Наваградку хочуць

адабраць у дзяцей іх будынак

У Наваградскім выканкаме разгляда-ецца пытанне аб выдварэнні дзіцячай і да-рослай гарадской бібліятэкі, мастацкай шко-лы і музычных класаў з іх спрадвечнага бу-дынка па Міцкевіча — 20, у якім яны зна-ходзяцца ўжо 30 гадоў. Хочуць адабраць іх будынак, распіхаць па непрыдатных за-кутках па горадзе.

Хто паклаў вока на будынак дзяцей і бібліятэкі? Дзяржаўная арганізацыя пад назвай БТІ, бо ім нібы мала месца ў сваім будынку.

У гэтай справе, старшыня Таварыст-ва беларускай мовы ў Наваградку Зміцер Солтан пабываў на прыёме ў намесніцы старшыні выканкама Каралько Святланы Мікалаеўны. У адказ на простыя пытанні, чаму так адбываецца, навошта БТІ хоча выкінуць бібліятэку і дзяцей з іх будынка, навошта гэта выканкаму, чаму не спыталі людзей, чаму выдзелены непрыдатныя но-выя памяшканні, чаму такая спешка і іншыя пытанні, Каралько Святлана Мікалаеўна пачала крычаць на старшыню ТБМ, пагра-жаць яму аховай і пратаколам, калі ён не перастане задаваць пытанні і не пакіне кабінет.

Такія неінтэлегентныя паводзіны чы-ноўніцы, якія парушаюць этыку дзяржаў-нага службоўца, з’яўляюцца непрымаль-нымі. Але стала відавочна, што справа цём-ная і нас хочуць заблытаць. Намесніца стар-шыні Каралько, вельмі нервова рэагуе на пытанне вынасу бібліятэкі. Ёсць інфарма-цыя, што падобным чынам яна «размаўля-ла» з іншымі людзьмі, якія прыходзілі да яе ў гэтай справе. Як вядома, БТІ паклала вока на гэты будынак даўно, але папярэдні стар-шыня выканкама іх адфутболіў. Зараз, ка-рыстаючыся тым, што новы старшыня яшчэ не ў курсе ўсіх спраў, чыноўнікі вырашылі пад шумок “урваць” жаданы кавалак гістарычнай нерухомасці.

Зараз ТБМ робіць пэўныя захады, каб прадухіліць вынас бібліятэкі і мастацкай школы з іх будынка. Рашэнне яшчэ не пры-нятае, але разглядаецца ў выканкаме на вы-шэйшым узроўні.

У любым выпадку ТБМ «Узвышша» стала на абарону бібліятэкі і будзе дзей-нічаць вельмі актыўна і паслядоўна, калі рашэнне будзе прынятае не ў інтарэсах культуры і дзяцей.

Крыніца: Фэйсбук — Таварыства беларускай мовы імя Ф. Скарыны ў На-ваградку, суполка «Узвышша».

Выйшаў з друку, дваццаты, юбілейны, нумар літаратурна-мастацкага часопіса «Верасень»

Паэзія ў выданні прадстаўлена вер-шамі Наты Драздовай, Янкі Каліноўскага, Кацярыны Глухоўскай, Анхелы Эспіносы Руіс, Марыны Ількевіч, Уладзіміра Шыпілы, Лізаветы Дамінікі Панамаровай, Алеся Ма-цулевіча, Дар’і Дарошка і Міколы Лешчуна.

Раздзел «Проза» складаюць апавя-данні Міколы Адама, Сяргея Календы, Юль-яны Пятрэнка, Наталлі Бучынскай, Марыі Сцяфанавай, Лявона Валасюка і Вінцэся Мудрова.

У раздзеле «Пераклады» друкуюцца вершы вядомай балгарскай паэткі Элкі Ня-голавай.

Раздзел «Крытыка» адкрывае «марсі-янскае» эсэ Васіля Дранько-Майсюка, прысвечанае Паўлюку Трусу. Пра «знач-нае» і «выпадковае» ў жыцці творцы — гу-тарка Эдуарда Акуліна з музыкам і літара-тарам Юрыем Несцярэнкам. Уражаннямі ад наведвання «Новага свету» дзеліцца ў сваіх «штатных нататках» Уладзімір Сіў-чыкаў. Да юбілею Анатоля Сыса  Алесь Бяляцкі змяшчае «Сем лістоў» паэта, адра-саваных ягоным блізкім сваякам. Артыку-лам «Планіда Сяргегея Панізьніка» Тамара Аўсяннікава віншуе вядомага паэта з 60-годдзем творчага шляху. Сяргей Чыгрын знаёміць чытачоў з невядомымі старонкамі жыцця братоў Хлябцэвічаў. Яна Будовіч аналізуе праблемы творчага росту ў паэзіі Янкі Каліноўскага. Эдуард Дубянецкі раз-глядае паэтычны сусвет маладой паэткі Га-ліны Сіўчанка. Пад назвай «Пасыльная з ніадкуль» друкуецца рэцэнзія Анатоля Трафімчыка  на паэтычны зборнік Анхелы Эспіносы Руіс…

Мастацкае афармленне нумара пад-рыхтавалі Дар’я Бунеева і Валерыя Пра-слава. Ілюстрацыі —  Анастасіі Чадзій.

Пытайце «Верасень» № 20 на сядзібе ТБМ (Румянцава,13). Чытайце «Верасень» на сайце: Kamunikat.org. Дасылайце свае творы ў «Верасень» на адрас: verasenchas@gmail.com.

На Зыбіцкай адкрыўся

новы бар Kalinouski. На сценах — цытаты з «Мужыцкай праўды»

У Менску на Зыбіцкай, 4 адкрыўся новы бар Kalinouski. Там пабываў жур-наліст Франак Вячорка, застаўся задаво-леным і напісаў вялікі пост у фэйсбуку.

«Завітаў у новы модны патрыя-тычны бар на Зыбіцкай — Kalinouski Bar. Кусаю локці, што зрабіў гэта не я. Пры-кладна 12 гадоў таму мы з моладдзю ладзілі кампанію па папулярызацыі Калі-ноўскага і стварэння з яго сімвалу бара-цьбы за Свабоду і Незалежнасць, які на-тхняў бы і аб’ядноўваў. І тады мы гава-рылі, маўляў, было б добра мець у Менску такі падпольны паб, дзе ўваход толькі па паролі: «Каго любіш? Люблю Беларусь».

Паб адкрылі, і не падпольны, а ў самым сэрцы Зыбіцкай, на месцы былой бургернай. І адкрыў яго прадпрымальнік Аляксей Славута, за што яму рэспект і падабайкі.

Дызайн шыкоўны. На сценах — цы-таты з «Мужыцкай праўды», асабліва важная: «Не народ для ўрада, а ўрад — для народа». Лагатып — U, то бок у нескла-довае лацінкай. Мяню называецца — «Как-тэльная праўда». Напоі — аўтарскія на-стойкі і кактэйлі з беларускімі назвамі месяцаў. Паўсюль адсылкі да асобы Калі-ноўскага і году паўстання — «1863». Усё аздабленне — па-беларуску. Дэталі — так-сама прадуманыя: напрыклад, на сталах стаяць каласкі ў вазачцы. Мабыць, паў-станцкія.

З гэтым барам — Зыбіцкая зноў набыла для мяне сэнс. Давайце падтры-маем добрую ініцыятыву, дзяліцеся пас-том і прыходзьце».

Як паведамілі Франку супрацоўнікі, інтэр’ер яны прыдумалі сваімі сіламі, без запрашэння прафесійнага дызайнера.

 NN.by.

Фота: Франка Вячоркі.

 

 

 

 

Леанід Лаўрэш

Бальтазар Калясінскі, лідскі паўстанец і сябар Тараса Шаўчэнкі

(Заканчэнне. Пачатак у папяр. нумары.)

Першы злева на малюнку (сядзіць) вядомы рэвалюцыянер Браніслаў Залескі (потым мастак і гісторык).

Чацвёрты злева — Тамаш Вернер, Шаўчэнка называў яго на ўкраінскі лад Хамой. З ім паэт па-ўтара года дзяліў цяжкасці экспе-дыцыі на Аральскае мора.

Шосты злева — Людвік Тур-но, пляменнік вядомага рэвалю-цыйнага дзеяча 1830-1831 гг. гене-рала Дэмбінскага, а бацька Люд-віка — палкоўнік Зыгмунт Турно таксама прымаў удзел у гэтым паўстанні. Людвік Турно быў са-сланы шарагоўцам у Арэнбург у 1846 г.15  Турно разам з Залескім і Шаўчэнкам летам 1851 г. прымаў удзел у паходзе на Каратаў для по-шуку вугалю. Пазней, знаходзячы-ся ў Новапятроўскім умацаванні, украінскі паэт працягваў цікавіцца лёсам таварыша і цёпла пра яго ўзгадваў16.

Трэба дадаць, што ў Арэн-бургу Шаўчэнка сцісла пазнаё-міўся і з Зыгмунтам Серакоўскім, які ў 1863 г. быў пакараны смерцю.

 

Бальтазар Калясінскі ў стэ-пах сумаваў па радзіме, па жонцы і маленькіх дзецях, якіх не бачыў з пачатку 1848-га. Жонка не пера-ставала пісаць просьбы аб памі-лаванні высланага мужа. Шаўчэн-ка спачуваў думкам сябра, яго трывогам. Пачуцці мужа і  бацькі яму, адзінокаму і бяздомнаму, тым не менш былі блізкія, зразуме-лыя17.

У красавіку 1849 г. Калясін-скі  атрымаў перавод у 4-ты ліней-ны батальён. У 1853 г. удзельнічаў у штурме Ак-Мячэці, праявіў ге-раізм, атрымаў раненне і «за вы-значэнне» атрымаў чын калежска-га рэгістратара, які ён ужо меў дванаццаць гадоў таму. Аднак і пасля ўсіх «вызначэнняў» Каля-сінскі, ужо чыноўнік канцылярыі губернатара, заставаўся пад палі-цэйскім наглядам, без права пакі-нуць сваю няволю. Волю ён атры-маў толькі ў 1857 г.18

Зоф’я Кавалеўская гэтак напісала пра вяртанне Бальтазара Калясінскага: «Пасля дзесяці га-доў, згодна з маніфестам цара Аляксандра II, Калясінскі быў вызвалены ад жаўнерскай слу-жбы і прызначаны камендантам (насамрэч дробным чыноўнікам — Л. Л.) Арэнбургскіх стэпаў, якія былі пад камандаваннем губерна-тара Пяроўскага, бацькі Соф’і, пазней вядомай рэвалюцыянеркі. … У 1860 годзе Бальтазар Каля-сінскі знаходзіўся ў Краі, дзе вы-спяваў новы выбух. Як стары ба-явы конь, пачуўшы гук трубы, што грае пабудку, кідаецца ў шэ-рагі, так і Бальтазар Калясінскі, прасякнуты патрыятычнай ат-масферай, рваўся да дзеяння.

Па вяртанні дадому Каля-сінскаму прапанавалі месца суд-дзі ў Лідзе, а пасля сялянскай рэ-формы — «міравога пасярэдніка». Гэта была вельмі адпаведная па-сада для яго дзейнасці. Калясін-скі мог зблізіцца з людзьмі і ўплы-ваць на іх. У гэтым быў прак-тычны сэнс, бо Бальтазар мог паўплываць на розум селяніна і выклікаць яго павагу. Трэба да-даць, што грунт на якім ён пра-цаваў, з’яўляўся больш жыват-ворным, чым дзе-небудзь у іншым месцы» 19.

Трэба адзначыць, што бяз-дарнае кіраванне цара Мікалая І з яго муштрай, беззаконнем і не-павагай да чалавечага жыцця, як і належыць, закончылася поўнай паразай у Крымскай вайне і сме-рцю цара, якая была вельмі падоб-ная на самазабойства. Новы цар, Аляксандр І, каб пазбегнуць са-цыяльнага выбуху, быў прымуша-ны пачаць рэформы, першай з якіх была адмена прыгоннага права — страшнага рускага прыгону які трымаў у стане «белых» рабоў большасць насельніцтва імперыі. Міравыя пасярэднікі як раз і пра-водзілі вызваленне сялян з прыгон-нага рабства, і таму на гэту пасаду, звычайна, абіраліся лепшыя прад-стаўнікі шляхты.

Пра павагу да Калясінскага з боку грамадскасці сведчыць тое, што ўжо ў 1861 г. мы бачым яго на пасадзе засядацеля павятовага су-да20, а ў 1861 г. ужо міравым пася-рэднікам 1-га ўчастка21. Менавіта ён разам з іншымі пасярэднікамі пачаў праводзіць рэформу, у вы-ніку якой сялян вызвалілі з пры-гону.  Разам з Калясінскім, міравы-мі пасярэднікамі ў той час на Лід-чыне, з’яўляліся: былы адстаўны карнет Юльян Лясковіч (расстра-ляны ў Вільні ў 1863 г., пра гэта далей), адстаўны паручнік Аляк-сандр Брахоцкі, калежскі сакратар Яраслаў Табенскі (будзе арышта-ваны і высланы ў Пермскую губерню), Станіслаў Путкамер (сын Марылі з Верашчакаў)22.

У падзеях, які папярэднічалі паўстанню, падчас вялікага народ-нага ўздыму, прымала ўдзел і сям’я Бальтазара  Калясінскага, у 1861 г. яго жонка Марыя-Стэфанія была заўважаная разам з дачкой у Вільні падчас спеваў «абуральным гім-наў у касцёле» 23.

Непрыемныя рэчы здары-ліся ў сям’і Каслясінскіх у 1862 г. У ноч з 17 на 18 мая раптоўна па-мерла цешча Калясінскага Юзэфа Більдзюкевіч. Следства на пачатку чамусьці палічыла, што адбылося атручэнне мыш’яком і западозры-ла ў справе Бальтазара Калясін-скага, які як быццам знаходзіўся з цешчай у дрэнных стасунках. У якасці непасрэднага выканаўцы падазраваўся кухар Дамінік Тра-цяк (меў 33 гады) і пакаёвая дзеўка Дамініка Кудзека (мела 17 гадоў) — абодва сяляне маёнтка Сядзеймы. Следства не даказала віну Каля-сінскага і Дамінікі Кудзекі, але Трацяк быў асуджаны. Загадкавая справа — чаму кухар атруціў сваю гаспадыню.

 

Бальтазар Калясінскі быў адным з ініцыятараў падрыхтоўкі паўстання 1863 г. Як міравы па-сярэднік, Калясінскі карыстаўся вялікай павагай сялян і меў на іх уплыў. Перад пачаткам паўстання назіраўся грамадскі ўздым, ішло шырокае абмеркаванне праблем, і акрамя цукерні Андрушкевіча ў Лідзе месцам сходаў была лідская хата Бальтазара Калясінкага. На сходах  абмяркоўвалася і будучае паўстанне і ўдзел у іх прымалі Геншаль з Валдацішак, Тышкевіч з Жырмун, Станіслаў Путкамер і многія іншыя. Актыўна ўдзель-нічаў у падрыхтоўцы паўстання і стрыечны брат ссыльнага — Ста-ніслаў Калясінскі.

Бальтазар Калясінскі быў арыштавана яшчэ пачатку паў-стання — быў абгавораны Юлья-нам Альбертам Лясковічам і «па-йшоў пад ключ» 24. Кавалеўская цікава апісвае арышт паўстанца і падзеі вакол яго: «Улада даўно ўжо мела на яго вока, але не спя-шалася з арыштам, бо Калясінскі меў вялікую павагу … такі крок мог выклікаць вялікае хваляван-не, адпор або якія-небудзь іншыя праблемы. Хітры ваенны началь-нік павета вырашыў узяць яго падманам.

… калі ў Калясінскага са-бралася кола знаёмых, Казаналі25  прыслаў капітана Баранава з патрабаваннем неадкладна пры-быць у канцылярыю. Бальтазар Калясінскі адмовіўся, патлума-чыўшы гэта тым, што ў яго госці. Аднак, калі афіцэр даста-ткова настырна паўтарыў за-гад, Калясінскі страціў цярпенне, і буркнуў: «Пану Казаналі дарога да мяне такая ж роўная, як і мне да яго.» Афіцэр пайшоў, а Каза-налі вырашыў дзейнічаць па-іншаму. Ён паведаміў арыштава-наму Юльяну Лясковічу, што той будзе хутка высланы ў Расею, аднак, калі хоча, то можа паклі-каць каго-небудзь са знаёмых у Лідзе, напрыклад Калясінскага, і перадаць яму пад апеку сваю сям’ю і інтарэсы.

Хуткая, бяспраўная дэпар-тацыя, такая частая ў тыя часы, не здзіўляла ўжо нікога. Таму вес-тачка прысланая з вязніцы не здзі-віла Калясінскага і, прыгнечаны лёсам Лясковіча, ён тут жа па-йшоў да яго, пакінуўшы дом і гас-цей на свайго крэўнага Стані-слава Калясінскага. Як толькі Бальтазар пераступіў парог вязніцы, яго атачылі ахоўнікі і замкнулі на ключ ў камеры.

Занепакоены доўгай адсу-тнасцю родзіча Станіслаў Каля-сінскі выбег у горад каб даве-дацца, што здарылася. Усе ўжо ведалі пра арышт Бальтазара. У любую хвіліну мог пачацца пе-ратрус у яго доме … Там маглі быць дакументы якія кампрамен-тавалі іншых, нейкія сведчанні пра сувязь з камітэтам у Пары-жы, грошы на патрэбы паў-стання.

Знерваваны Станіслаў Ка-лясінскі амаль што з боем дабіўся аўдыенцыі ў Казаналі, які не ха-цеў яго адразу прыняць. Калясін-скі прасіў сустрэчу …. Казаналі яму адмовіў, і толькі пасля таго, як Калясінскі давёў, што ў кузена як «міравога пасярэдніка» мо-гуць захоўвацца дзяржаўныя грошы, і што яны могуць стра-ціцца падчас вобшуку, за што Казаналі будзе асабіста адказ-ваць, вайсковы начальнік памяк-чэў і выклікаўшы афіцэра, зага-даў суправаджаць Станіслава Калясінскага да вязніцы і пры-сутнічаць пры размове братоў.

«Казённые деньги» заўсё-ды давалі шанец на поспех сярод чыноўнікаў. Калі па дарозе да ту-рмы ў казармах, дзе сядзеў Баль-тазар Калясінскі, міналі рэста-ран Андрушкевіча26, Станіслаў прапанаваў афіцэру, які ішоў разам, невялікі сняданак.

За кілішкам шчыра разга-варыліся. Афіцэр вярнуўся з Каў-каза і сімпатызаваў тутэйшым, з якімі там пазнаёміўся. Ён да-зволіў братам спатканне сам-на-сам, без сведак. Потым Стані-слаў змог зайсці ў кватэру брата і прагледзець паперы. Яго эс-корт трымаўся каля дзвярэй, на адлегласці. Станіслаў забраў усё, што трэба, і выехаў з Ліды. Вольна ўздыхнуў толькі за го-радам.

У хуткім часе Казаналі выслаў усіх арыштаваных у Ві-льню, дзе яшчэ кіраваў Назімаў. У палітычнай атмасферы яшчэ адчуваліся лагодныя плыні. Ста-ршынём следчай камісіі ў той час быў  Вісяліцкі, чалавек адносна добры. Судовае следства пра не-абачлівыя словы Альберта Ляс-ковіча цягнулася даволі доўга, потым Альберт адмовіўся ад іх, быў апраўданы і выйшаў на волю. У горадзе казалі, што атрымаць волю арыштаваным дапамог такі выпадак: сярод чальцоў следчай камісіі быў генерал Бек-лямішаў, знаёмы Бальтазара Ка-лясінскага з часоў яго выгнання і службы ў «вечных салдатах». У тыя часы ён быў маёрам і нача-льнікам Бальтазара. Падчас бою за Ацк-Мячэць куля адарвала Бек-лямішаву нагу, і ён загінуў бы, каб не Бальтазар, які, узваліўшы ка-мандзіра на плечы, вынес яго пад градам куль у бяспечнае месца. Калі арыштаваныя сталі перад следчай камісіяй, Беклямішаў па-знаў Бальтазара, сардэчна яго прывітаў і прадставіў (суддзі) як свайго выратавальніка, чым да-памог Бальтазару і яго тавары-шам» 27.

Трэба заўважыць, як не на-дта ўпэўнена адчувалі сябе ў гора-дзе расейскія ўлады, бо, каб арыш-таваць Калясінкага, ім прыйшлося выдумляць розныя гісторыі, каб выманіць яго ў турму.

Падчас вышэйапісанага суда 6 (18) траўня ў Вільні, Лясковіч сведчыў, што свае першыя пака-занні, дадзеныя падчас першапа-чатковага следства, ён пацвяр-джае, але іншыя, якія кампрамен-тавалі перад уладамі Браніслава Нарбута, міравога пасярэдніка Ка-лясінскага, Вільгельма Грабоўска-га і абшарніка Гадычэўскага — ад-вяргае, бо яны былі вымушаныя гвалтам праз «насільны загад і прымус» палкоўніка Казаналі, які казаў, што яму ў гэтым прысягалі, і што «я мушу абавязкова напі-саць гэтак, як ён пачаў мне дык-таваць». Альберт Юльян Ляско-віч не адыгрываў значнай ролі ў паўстанні, з’яўляўся звычайным удзельнікам і пасля суда быў вы-звалены, аднак потым зноў па загадзе ўжо Мураўёва арыштава-ны і пакараны смерцю ў Вільні разам з ксяндзом Ішорам з Жалу-дка «в пример и страх другим»28. Сярод іншых парэшткаў ахвяр 1863 г., знойдзеных нядаўна на Замка-вай гары ў Вільні, знайшліся і па-рэшткі Лясковіча.

Але покуль разам з Ляско-вічам выпусцілі і ўсіх астатніх, у тым ліку і Калясінкага. Бальтазар вярнуўся ў Ліду і зноў энергічна ўзяўся за працу. Яго арышт ра-зарваў многія ніткі ў папярэдне старанна сплеценай павуціне, ад-нак паводзіны аддзела Нарбута, які ўжо храбра ваяваў, уздымалі ў людзях надзею і ўмацоўвалі веру ў будучыню.

З тэксту Зоф’і Кавалеўскай бачна, што Бальтазар Калясінскі працаваў з старшынямі валасцей. У Дакудаўскай воласці старшыня Кохан меў напагатове некалькі со-цень людзей, пераважна права-слаўных з ранейшых уніятаў. Ча-калі толькі выкліку. У Тарноўскай гміне, прыведзены пад прысягу Каляскінскім старшыня Марцін Якубоўскі, стварыў першую ся-род сялян арганізацыю і нават прыгатаваў трошкі зброі. Плана-валася, што сяляне паўстануць, ка-лі падымецца Ліда30.

Тым часам у Лідзе пачалі фармаваць аддзел, які павінен быў ісці на дапамогу Людвіку Нарбуту. Планаваўся збор розных груп 11 красавіка на зборным пункце ў вёсцы Аўсядава, якая належала Зянкевічу (некалькі вёрст на поў-нач ад Ліды). Тут яны павінны былі атрымаць зброю, амуніцыю, пра-віянт, абмундзіраванне, грошы і, злучыўшыся ў адно цэлае, як Лід-скі аддзел, вырушыць у Дубічы пад камандаванне Нарбута. Непа-срэдна з Ліды, добраахвотнікі збі-раліся ў маёнтку Клепцаўшчы-на31,  якім ў той час валодалі Каля-сінскія, каб адкуль выправіцца ў Перапецкі лес. З гэтага месцаў Станіслаў Калясінскі павёў іх праз Раслякі, млын на Паўстаўшчыне, каля фальварка Адамовіча Малэй-каўшчына да Аўсядава. Па дарозе інсургенты сустрэлі семярых каза-каў, якіх ледзь не застрэлілі, але ка-закі павярнулі ў другі бок. У Аў-сядаве сабралася шмат добраах-вотнікаў з Ашмянскага, Наваград-скага і Лідскага паветаў. Але з-за здрады, выправіцца да Нарбута не ўдалося32.

Улетку 1863 г. па загадзе Мураўёва разам з іншымі Баль-тазар Калясінскі быў зноў арыш-таваны і без суда, па «по распо-ряжению Главного Начальника Северо-Западного края», г. зн. Мураўёва, 5 сакавіка 1864 г. вы-сланы пад нагляд паліцыі ў Каст-рамскую губерню, а ягоная маё-масць секвестравана. У Расіі жыў у Калагрыве.

Праз шмат гадоў ссылкі Бальтазар Калясінскі атрымаў права вярнуцца з умовай пражы-вання ў Варшаве. Кавалеўская пісала: «… едучы праз Пскоў, ён выпадкова сустрэўся з Жамчу-жнікавым, тагачасным пскоў-скім саноўнікам, які ў часы, калі Калясінскі займаў нейкую пасаду ў Арэнбургскіх стэпах, быў там дробным чыноўнікам і яго пад-началеным. Жамчужнікаў заха-ваў да Бальтазара самыя добрыя пачуцці і, калі даведаўся, што вяртанне ў Варшаву не радуе Калясінскага, прапанаваў яму добрую пасаду ў Пскове, а калі быў прызначаны на пасаду губер-натара Вільні, зрабіў магчымым вяртанне Бальтазара ў Ліду. Дзякуючы гэтаму, двойчы ссыль-ны здолеў нарэшце ўдыхнуць па-ветра радзімы і мець магчы-масць злажыць свае косці ў зямлі бацькоў» 33.

Трэба ўдакладніць, што А.М. Жамчужнікаў ніколі не быў віленскім губернатарам, але ён стаў пскоўскім віца-губернатарам і, верагодна, маючы гэтую пасаду, дапамог Калясінскаму. Жамчуж-нікаў, з 1850 г. пасля ўніверсітэта, пачаў службу пры Арэнбургскім генерал-губернатары графе В. А. Пяроўскім і служыў там да 1862 г. З 1870 па 1874 гг. займаў пасаду пскоўскага віца-губернатара і ат-рымаў чын сапраўднага стацкага саветніка. Цікава, што А. М. Жам-чужнікаў — вельмі вядомы і па-сапраўднаму таленавіты пісьмен-нік і паэт, адзін са стваральнікаў Казьмы Пруткова!

Не дарэмна з Бальтазарам Калясінскім сябравалі Тарас Ша-ўчэнка і Аляксандр Жамчужнікаў. Гэта магло быць толькі, калі лідзя-нін быў высокаадукаваным чала-векам і цікавым сябрам творчых людзей. А можа і сам нешта пісаў, але пры яго бурным жыцці не змог надрукавацца.

Кавалеўская піша: «… пасля вяртання з ссылкі … сямейныя повязі Калясінскага былі пару-шаны. Сваё жыццё ён скончыў у самоце. З жонкай амаль не су-стракаўся. Меў адну дачку, якая выйшла замуж за Нарымскага, і адзіную ўнучку, у замустве — спа-дарыню Умястоўскую. Бальта-зар Калясінскі памёр у Вільні, дзе пасля жыццёвых прац спачыў на Бернардынскіх могілках. Гэта быў адзін з выбітных людзей свайго часу. Чалавек ідэі і глы-бокага патрыятычнага духу» 34. Ён і насамрэч пахаваны на вілен-скіх Бернардынскіх могілках, і ін-фармацыя пра яго пахаванне на могілках у Росах, якую можна су-стрэць у розных крыніцах — па-мылка.  Вядома таксама, што Баль-тазар Калясінскі меў яшчэ двух сыноў — Юрыя і Ігната, пра якіх мы нічога не ведаем.

А яго стрыечны брат Ста-ніслаў Калясінскі яшчэ жыў у 1918 г., дом Станіслава стаяў за Лідскім фарным касцёлам.

 

Трэба закончыць артыкул гарадской легендай, якая з’явілася пасля другой ссылкі Калясінскага. Згодна з гэтай легендай, цуда-дзейны абраз Маці Божай, які як быццам зазвінеў падчас першага арышту Бальтазара, жонка аддала ў Лідскі касцёл. Паводле падання гэты абраз забраў у плябанію ксёндз Карповіч. Аднак абраз не ўпадабаў новае месца і звінеў без перапынку над галавой ксяндза. Карповіч вымушаны быў яго зняць. Легенда гаварыла, што абраз быў знішчаны. Людзі пера-сталі хадзіць у касцёл, бо верылі, што сваім звонам абраз засцера-гаў пра небяспеку35. Справа ў тым, што ксёндз-дэкан Карповіч36 адно-сіўся да той нешматлікай групы ксяндзоў, якія па закліку рускага урада пачалі рабіць казанні ў ка-сцёле на рускай мове, а наўзамен урад дазволіў ім бескантрольна ўзбагачацца і красці.

15 Владич Л. История одного рисунка // Огонек № 20 (1405), 16 мая 1954. С. 27.

16 Владич Л. История одного рисунка … С. 27.

17 Большаков Леонид. Быль о Тарасе. Кн. 3. Москва — Оренбург, 1993.  С. 118.

18 Большаков Л. Н. Оренбургская Шевченковская энциклопедия. … С. 168.

19 Kowalewska Zofia. Dzieje powstania lidzkiego … S. 17-18.

20 Памятная книжка Виленской губернии на 1861 г. Вильно, 1861. С. 112.

21 Памятная книжка Виленской губернии на 1862 г. Вильно, 1862. С. 118.

22 Тут трэба адзначыць прыкры момант. Нядаўна мне нагадалі, як адзін з лідскіх «краязнаўцаў»  гэтак патлумачыў прычыны паўстання 1863 г. на адным з сайтаў: «Мелкие шляхтичи остались без крестьян-рабов и подняли восстание.» (гл: http://www.lida.info/imeniya-lidskogo-uezda-imenie-radivonishki/). Зразумела, што сапсаваны і слабы розум не можа прааналізаваць факты і зрабіць адпаведныя высновы.Таму, грунтуючыся на собскіх адносінах да жыцця, на тым, як паступіў бы ў дадзеным выпадку ён сам, піша лухту — але разумную па яго меркаванні. Можна толькі парадзіць на зразумелай для яго мове: «Суди, дружок, не свыше сапога!».

23 Белецкий, А.В. Сборник документов музея гр. М.Н. Муравьева. Вильна, 1906. Т. 1. С. 158., 257.

24 Kowalewska Zofia. Dzieje powstania lidzkiego … S. 21., 36.

25 Ці Казаўлі, вайсковы начальнік Ваўкавыскага і Лідскага паветаў палкоўнік.

26 Знакамітая цукерня Андрушкевіча, знаходзілася на рагу вуліц Віленскай і Каменскай. — Л. Л.

27 Kowalewska Zofia. Dzieje powstania lidzkiego … S. 37-38.

28 http://kalinouski.arkushy.by/library/rok_1863/comment/101.htm

29 Пасля паўстання, Кохан з Дакудаўскай воласці здолеў пазбегнуць пераследу ўладаў.

30 Марцін (ці Севярын?) Якубоўскі з Тарноўскай гміны, быў асуджаны, як пісала Кавалеўская, «зза занадта шчырае вызнанне КашыцаУ Якубоўскага захоўваліся розныя дакументы, зброя і грошы. Аднак меў талент зручна ўхіліцца ад падазрэння, ўзгадніўшы ўсё з калегамі бо меў на іх неабмежаваны ўплыў. Калі паліцыя прыбыла каб арыштаваць Якубоўскага, ён не страціў розум і здолеў спаліць усе дакументы, аднак схаваць зброю яму не хапіла часу. Пад час следства не здрадзіў і нікога не выдаў. З усёй сям’ёй быў высланы ў Табольскую губерню, дзе ў выгнанні і памёр у 1873 годзе. Ледзь закрыў вочы, як прыйшоў дазвол на вяртанне ў Край. Сям’я скарысталася з гэтага дазволу бо сумавала па Айчыне. Сыны памерлага Якубоўскага — Юзаф і Ігнат былі абавязаны пісьмова пацвердзіць, што ніколі не будуць мець прэтэнзій да спадчыннай зямлі бацькі, якая была адабрана ў сям’і за ўдзел у паўстанні.

Маладых Якубоўскіх як леснікоў прыняла ахоўваць свае лясы спадарыня Красіцкая і, маючы жаданне хоць неяк кампенсаваць нанесеную крыўду, падаравала 30 моргаў зямлі». — цыт. па: Kowalewska Zofia. Dzieje powstania lidzkiego … S. 72-73.

31 Фальварак каля в. Перапечыца — Л. Л.

32 Kowalewska Zofia. Dzieje powstania lidzkiego … S. 39., 40-41.

33 Там жа. S. 73.

34 Там жа.

35 Там жа.

36 Кс. Яўстах Карповіч, сын медыка з Жалудка, нарадзіўся ў вялікай сям’і, меў 6 братоў і 5 сясцёр. Вучобу пачынаў у Лідскай вучэльні. Пасля Ліды служыў у Ракаве. Быў крэатурай вядомых ксяндзоў-русіфікатараў Феліцыяна Бядрынскага і Пятра Жылінскага.

Кс. Феліцыян Бядрынскі — пралат, кандыдат тэалогіі (не блытаць з сучасным кандыдатам навук — Л. Л.), схаластык вялікага Віленскага кафедральнага капітула, законанастаўнік Віленскай мужчынскай гімназіі і Марыінскага вышэйшага жаночага вучылішча, кавалер ордэна Св. Станіслава 3 ст., узнагароджаны залатым наперсным крыжам і медалём за вайну 1853-56 гг. (Гл: Памятная книжка Виленской губернии на 1875 год. Вильна, 1875. С. 136-137.) Казалі, што пралат Бядрынскі пасля сваёй смерці пакінуў 180 тыс. рублёў, без уліку таго, што яго лёкай, скраў тады з яго камода 12 тысяч рублёў.

Кс. Пётр Жылінскі (1817-1887) — кіраўнік Віленскай дыяцэзіі, пралат-прапазіт кафедры (прапазіт — кіраўнік манаскага ордэна — Л. Л.), доктар тэалогіі, кавалер ордэна  Св. Станіслава 1 і 2 ст. з імператарскай каронай, кавалер ордэна Св. Уладзіміра 3 ст., узнагароджаны наперсным крыжам, а таксама медалямі за вайну 1853-56 гг. і  задушэнне паўстання 1863-64 гг. (Гл: Памятная книжка Виленской губернии на 1875 год. Вильна, 1875. С.136.)

Масолаў А.:  «Некалькі пазней узвысіўся Вілейскі дэкан П. Жылінскі, чалавек яшчэ не стары, але цалкам сівы, трымаўся як каталіцкі біскуп — важна і стрымана. Ён атрымаў адзін з лепшых Віленскіх прыходаў — Вострабрамскі (каля гэтага касцёла — знакамітая брама з капліцай, пад’язджаючы да брамы па вузкай вуліцы, усе людзі здымалі шапкі) і прызначаны прэлатам». Гл: Мосолов, А. Н. Виленские очерки 1863-1865 г. СПб., 1898. С. 117-118.

Пётр Жылінскі, высвечаны ў святары ў 1842 г. Пробашч Віленскай Вастрабрамскай парафіі. У 1866 г. і ў 1868-1883 гг. адміністратар Віленскае дыяцэзіі ў сувязі з ссылкай у Вятку біскупа Адама Станіслава Красінскага. Выявіў сябе як актыўнага прыхільніка русіфікацыі касцёлу. У лістападзе 1869 г. падчас аўдыенцыі ў Аляксандра ІІ заявіў, што з’яўляецца сапраўдным патрыётам Расіі і гатовы ўсім ахвяраваць дзеля Айчыны і цара. У 1871 г. даў дазвол на выданне расейскамоўнага катэхізма «Рымска-каталіцкі катэхізіс пра паслухмянасць і адданасць прастолу і Айчыне нашай Расіі або тлумачэнне 4-й запаведзі Госпада, якая датычыць начальства і яго ўлады». У 1876 г. для паскарэння русіфікацыі касцёлаў былой Менскай дыяцэзіі падзяліў яе на два візітатарствы — Менскае і Слуцкае. Палітыка адміністратара выклікала рэзкі супраціў вернікаў і святароў. 23 студзеня 1878 г. Жылінскі атрымаў ліст ад кардынала Кацярыні, у якім Ватыкан абвінавачваў яго ў самавольным уступленні ў кіраванне дыяцэзіяй, а таксама ў спробах пазбыцца лепшых ксяндзоў і ўвесці ў касцёл рускую мову. Рым патрабаваў ліквідацыі пасадаў візітатараў. Напрыканцы 1882 г. Пётр Жылінскі выехаў у Ватыкан, дзе адрокся ад ранейшых «памылак» і атрымаў адпушчэнне грахоў.

Навіны Германіі

Навошта нямецкі лекар збірае вялікую калекцыю старых гарадзенскіх паштовак

Сям’я Фелікса Варашы-льскага, пенсіянера з нямецкага Гамбурга, выехала з Гародні ў 1945 годзе. Ён ніколі не жыў у «ка-ралеўскім горадзе», аднак навед-вае яго штогод і мае адну з самых вялікіх у свеце калекцый паштовак і здымкаў з выявай Гародні.

Феліксу Варашыльскаму 69. Па прафесіі ён кардыёане-стазіёлаг — рабіў абязбольванне пацыентам падчас аперацый на сэрцы. Ужо два гады як на пенсіі.

Больш як 20 гадоў Фелікс збірае паштоўкі і фотаздымкі з горадам, дзе жылі тры пакаленні ягоных продкаў.

Ягоны прадзед Якуб праца-ваў на тытунёвай фабрыцы Шара-шэўскага ў Гародні. Дзядулю, які меў у Гародні жаночую клініку, звалі па-рознаму ў залежнасці ад часу: Герш, Грыгорый, Гжэгаж, Грыша.

Падчас апошняга свайго візіту ў Гародню Фелікс наняў кватэру на Замкавай вуліцы. По-бач у вайну было гета, дзе жылі ягоныя продкі.

— Я маю габрэйскае пахо-джанне. Але апошнім рэлігійным габрэем быў мой прадзед. Мой дзед хадзіў у сінагогу ўжо раз на год, мой бацька — зусім не, я так-сама. Я выхаваны як паляк, на польскай літаратуры, не ведаю га-брэйскай мовы, — кажа Фелікс.

Пасля вайны ягоная сям’я пераехала з Гародні ў Лодзь, бо Варшава была зруйнаваная. Праў-да, ужо амаль 40 гадоў Фелікс жы-ве ў нямецкім Гамбургу.

— Нехта размясціў на фэйс-буку фота першых гарадзенскіх выпускнікоў пасля вайны. Там быў подпіс, што на здымку няма Віктара Варашыльскага, то бок майго бацькі. Экзамены былі ў траўні-чэрвені, а сям’я выехала ў сакавіку, — кажа Фелікс.

Пасля смерці бацькі ў 1996 годзе Феліксу прыйшла думка збіраць рэчы, звязаныя з Гарод-няй. Яго натхніў сябар-гісторык. Параіў збіраць старыя паштоўкі, бо на іх горад не змяніўся.

— Чаму Гародня? Бо я звя-заны з Гародняй эмацыйна. Тут жылі тры пакаленні Варашыльскіх. Мяне зацікавіла, як гэта было, калі яны тут жылі ад пачатку XX ста-годдзя, — тлумачыць Фелікс.

Тады ён пайшоў у бліжэй-шую антыкварную краму ў Вар-шаве і знайшоў там некалькі паш-товак з выявамі горада сваіх прод-каў амаль задарма. Падумаў, што калекцыянаванне — добрае хобі, якое не патрабуе вялікіх выдаткаў. Тады ён не падазраваў, колькі яшчэ ў свеце можа быць старых выяваў Гародні — 40, 50 ці 100. За кароткі час яму ўдалося сабраць каля 600 гарадзенскіх паштовак.

— Памятаю, як 20 гадоў таму мяне хацелі пазнаёміць з галоўным гарадзенскім калекцыянерам па-штовак Алесем Госцевым. У яго было 400 паштовак, якія ён збіраў гадамі, а я толькі быў пачаўшы.

Цяпер у калекцыі нямец-кага лекара 2500-3000 паштовак. Усе пра Гародню. Толькі на адной з іх — санаторый у Друскеніках, які трымаў сябар дзядулі Варашыль-скага.

— Цікава, што адбываецца на паштоўцы або што стала з паш-тоўкай. Хто рабіў здымак, што на гэтым здымку, што стала з гэтым домам, аб’ектам, пейзажам, як ён выглядае цяпер і чаму? Цяпер гэта самыя цікавыя аспекты майго калекцыянавання, — кажа сураз-моўца.

Так ён паехаў за 30 кіла-метраў ад Гародні ў вёску Парэч-ча, каб пашукаць інфармацыю пра адзін са сваіх здымкаў. Перад драўляным будынкам стаіць гру-па дзяцей і група важных у між-ваеннай Гародні асобаў, у тым ліку пробашч касцёла. Дакладнае імя святара Эдмунда Хлявінскага са здымка Варашыльскі адшукаў на мясцовых могілках. Што гэта за будынак і што з ім стала, магчыма, ён даведаецца, прыехаўшы іншым разам.

Здымкі і паштоўкі Вара-шыльскі называе найбольш пры-мітыўнай часткай сваёй калекцыі. Ён мае шмат кніг пра Гародню, у тым ліку выдадзеных у Еўропе. Гэта пераважна ўспаміны людзей, якія нарадзіліся або жылі тут, ура-таваліся ў вайну і раз’ехаліся па свеце.

Гарадзенскім гісторыкам Фелікс дазваляе выкарыстоўваць выявы са сваіх паштовак, звычайна задарма, толькі просіць падпіс-ваць, што ўзята з ягонай калекцыі.

Фелікс чытае на польскай, ангельскай, расейскай, нямецкай, гішпанскай мовах. Са шведскай і нарвежскай моваў фрагменты, якія тычацца Гародні, дапамага-юць перакладаць сябры.

Паралельна лекар піша ўласную кнігу пра сваю сям’ю. Імкнецца, каб усе гісторыі былі за-дакументаваныя, а не прыдума-ныя.

Да таго ж у ягонай калекцыі ёсць рэчы, звязаныя з Бацькаўш-чынай — бутэлька, зробленая на гарадзенскай фабрыцы, або ўпа-коўка ад гарадзенскіх цыгарэт з часу Першай усясветнай вайны.

Вяртаючыся да паштовак, калекцыянер тлумачыць, што ва-жная не колькасць, а якасць зды-мкаў, рэдкасць экземпляраў. Ба-нальныя паштоўкі можна купіць па нізкіх коштах, прыкладам, па 1 еўра, але потым іх цяжка прадаць.

Кошт залежыць і ад попыту. Да прыкладу, калі на здымку ёсць выява гарадзенскага моста, па якім ідзе цягнік, а на фоне відаць сінагога і рака, то прэтэндаваць на яго будуць тыя, хто цікавіцца Га-родняй, мастамі, чыгункай, юда-ікай і рэкамі.

— Кошт калекцыі нельга ацаніць. Можна толькі сказаць, колькі я за яе аддаў. Але я гэтага ня памятаю або не скажу, — усміха-ецца Фелікс.

Кошт калекцыі ўвесь час расце. Здымкі, якія ён набываў некалькі гадоў таму па 2-3 даляры, сёння каштуюць па 20 даляраў і болей.

— Калі я пачынаў збіраць, то не разумеў, што паштовак нашмат больш, чым я ўяўляў, і што цягам кароткага часу яны страшна пада-ражэюць, бо ў пэўны момант па-йшла мода на калекцыянаванне.

Раней, калі на eBay з’яўля-лася паштоўка, мала хто хацеў яе набыць. Тады за яе можна было аддаць 1 нямецкую марку. Пера-сылка магла каштаваць больш, чым сама паштоўка. Амаль за-дарма можна было купляць цэлыя скрыні паштовак. Гэта змянілася гадоў 5 таму.

Калі на рынак увайшлі ка-лекцыянеры з Беларусі і Расеі «з вялізнымі грашыма», цэны пайшлі ўгару. У гэтых краінах, па ацэнцы Варашыльскага, паштоўкі дара-жэйшыя, чым на Захадзе. Таму некаторыя робяць на гэтым біз-нэс. Фелікс прызнаецца, што ў яго ёсць і вельмі дарагія паштоўкі. Некалі ён аддаў за паштоўку вялі-кія грошы ў той час, калі шпіталь, дзе ён працаваў, быў блізкі да банкруцтва.

— Я сядзеў дома і думаў, ці добра я зрабіў, што аддаў такія грошы за паперку, калі не маю пэ-ўнасці, ці атрымаю наступны за-робак. Што я тады жонцы скажу? — успамінае лекар.

У гэты момант пазваніў прадавец і ўдакладніў, ці сапраўды яму патрэбная тая паштоўка, бо знайшоўся кліент, які гатовы за-плаціць удвая болей.

— Я тады падумаў, што нават калі сітуацыя пагоршыцца, то ёсць нехта, хто гатовы набыць маю паштоўку ў два разы даражэй, — кажа Фелікс.

Найстарэйшая паштоўка ў калекцыі Варашыльскага — каля 1870 года, яшчэ без малюнка, а найноўшая — 1945, пазнейшых ён не збірае. Немцы ў вайну выдалі толькі дзве кароткія серыі — пе-радрукі старых паш-товак.

Геаграфія шырокая: Еўро-па, Аўстралія, Афрыка, Амерыка. Гэта звязана з тым, куды даехалі гарадзенцы. Туды ім і пісалі крэ-ўныя.

— Найменей паштовак з Га-родняй — у Гародні, — кажа Фелікс.

У ягонай калекцыі каля 40 паштовак спадара Наркевіча, ка-лекцыянера пачатку XX стагоддзя, які працаваў у банку. Наркевіч рассылаў горадзенскія паштоўкі па ўсім свеце ўзамен на карткі з тых мясцін.

Варашыльскі мяркуе, што ў яго адна з дзвюх самых вялікіх калекцый з гарадзенскімі паш-тоўкамі. Другая — у менскага ка-лекцыянера. Розніца калекцый у тым, што ў Фелікса болей нямецкіх паштовак, а ў менчука — царскіх часоў.

Паштоўкі захоўваюцца ў пластыкавых кашульках у скрынях па 600. Кожная мае свой нумар. Існуе электронная база, якая дапа-магае хутчэй знайсці патрэбную. Напрыклад, тыя, нумары якіх па-чынаюцца на «18», належаць кан-крэтнаму выдавецтву.

Амаль усю сваю калекцыю пенсіянер ужо перадаў сыну Яку-бу, але працягвае збіраць. Кажа, што траціць на пошук новых эк-земпляраў усяго паўгадзіны ран-кам. Пра цікавыя знаходкі паведа-мляюць і сябры-калекцыянеры.

Варашыльскі прызнаецца, што з дзяцінства нешта калекцы-янаваў: каменьчыкі, ракавінкі, значкі, вінныя бутэлькі. Але ра-нейшыя калекцыі не былі такімі важнымі.

На пытанне, навошта яму гэта ўсё, Фелікс адказвае словамі з фільма пра аднаго калекцыянера:

— Каб не забыцца. Каб за-мацаваць рэчы з мінулага, каб дробязі з калекцыі пакінулі памяць пра тое, што было.

ТТ (Радыё Свабода).

Навіны Германіі. Навукоўцы Беларусі і Германіі падрыхтавалі план працы ў рамках гістарычнай камісіі

Панядзелак, Чэрвень 17, 2019 0

Навукоўцы з Германіі і Беларусі падрыхтавалі план працы ў рамках двухбаковай гістарычнай камісіі, паведаміў амбасадар ФРГ Петэр Дэтмар 15 траўня на сустрэчы са старшынём Палаты прадстаўнікоў Беларусі Уладзімірам Андрэйчанкам з нагоды завяршэння сваёй дыпмісіі.

Дэтмар нагадаў, што стварэнне падобнай камісіі абмяркоўвалася ў чэрвені мінулага года падчас візіту ў Менск федэральнага прэзідэнта Германіі Франка-Вальтара Штайнмайера. Экс-кіраўнік германскай дыпламатыі тады прыняў удзел у адкрыцці другой чаргі мемарыяла на месцы канцлагера ў Трасцянцы.

— Я асабліва рады таму, што вынікам рашэння прэзідэнтаў стала супрацоўніцтва паміж гісторыкамі нашых краін. Яны сустракаліся ўжо два разы. Распрацаваны вельмі станоўчы і перспектыўны працоўны план, які адносіцца да сумеснай перапрацоўкі нашага мінулага з навуковага пункта гледжання, — сказаў дыпламат.

Пры гэтым ён нагадаў словы Штайнмайера пра тое, што Беларусь трэба ўспрымаць як «самастойную незалежную дзяржаву».

Пра тое, што Германія і Беларусь маюць намер стварыць агульную гістарычную камісію, Штайнмайер паведаміў на міжнароднай канферэнцыі «Памятаць дзеля агульнай еўрапейскай будучыні» 29 чэрвеня 2018 года ў Менску. Па яго словах, гэта пытанне абмяркоўвалася на сустрэчы з Аляксандрам Лукашэнка.

— Спадар Лукашэнка гатовы падумаць пра тое, як выкарыстоўваць сённяшнюю падзею, якая з’яўляецца гістарычнай, — каб у нас была яшчэ не еўрапейская, але ўжо агульная культура памяці, — заявіў прэзідэнт ФРГ. —  Стварэнне агульнай камісіі гісторыкаў два-тры гады назад менавіта з Беларуссю мы не маглі сабе ўявіць.

Naviny.by.

Пісьменнік Уладзімір Сіўчыкаў і старшыня Лідскай арганізацыі ТБМ Лявон Анацка сустрэліся з беларусамі Нью-Ёрка

Панядзелак, Чэрвень 17, 2019 0

2 чэрвеня ў беларускім цэнтры пры саборы Св. Кірылы Тураўскага ў Нью-Ёрку адбылася сустрэча з шаноўнымі гасцямі з Беларусі — Уладзімірам Сіўчыкавым і Лявонам Анацкам.

Уладзімір Сіўчыкаў, беларускі пісьменнік, перакладчык, мастак і выдавец, прэзентаваў сваю новую кнігу вершаў «Багоўка» для дашкольнікаў і школьнікаў малодшых класаў. Акрамя таго, спадар Уладзімір падзяліўся сваімі меркаваннямі наконт сённяшняга стану беларускай літаратуры, яе выдавецтва і адказаў на ўсе пытанні цікаўных.

залак

Лявон Анацка, старшыня Лідскай арганізацыі Таварыства беларускай мовы, удзельнік міжнародных марафонаў, распавёў пра сваю працы ў ТБМ, любоў да беларускай мовы, жыцця і шлях да ўдзелу ў міжнародных марафонах. Спадар Лявон падзяліўся сваім досведам арганізацыі першага ультрамарафону ў Беларусі.

Наталля Федарэнка.

Фота Сяргея Кудзеліча.

НАША СЛОВА № 24 (1435), 12 чэрвеня 2019 г.

Панядзелак, Чэрвень 17, 2019 0

Флэшмоб будучых фармацэўтаў:

«Няхай будзе мова, няхай будзем мы!»

Проста на ганках Ві-цебскага медычнага ўнівер-сітэта прайшоў флэшмоб, удзельнікамі якога былі сту-дэнты фармацэўтычнага факультэта разам з выкла-дчыцай Марынай Каліноў-скай. Яны выйшлі з раздру-каванымі выслоўямі, пры-свечанымі роднай мове, і сфатаграфаваліся на па-мяць.

Цэлы год першакур-снікі — будучыя фармацэўты вывучалі беларускую мо-ву, прычым, не толькі ад-мысловую тэрміналогію, але і размоўную лексіку, ка-жа выкладчыца:

— Спачатку ў нас бы-ла прафесійная лексіка і фармацэўтычная тэрміна-логія, а потым мы ішлі да паўсядзённай лексікі. І яны паглядзелі, што можна і жа-ртаваць на беларускай мо-ве, а для іх гэта ўвогуле ў на-вінку было, што можна не-шта смешнае сказаць па-беларуску. Асабліва іх уразі-ла, што ёсць і моладзевы слэнг. Нават як павітацца, акрамя «добры дзень», яны не ведалі. А потым яны ўжо прыходзілі, казалі «прыві-ты», «вітанкі», як свае!

Паводле Марыны Каліноўскай, заняткі бела-рускай мовай заўжды пра-ходзілі пад дэвізам: «Няхай будзе мова, няхай будзем мы». Гэтая фраза стала і дэ-візам флэшмобу, яе раздру-кавалі разам з выслоўямі: «Родная мова не павінна быць замежнай», «Размаў-ляй са мной па-беларус-ку!», «Мова ў маім сэрцы» ды іншымі. Іншыя студэнты ды выкладчыкі дзівіліся: та-кога ў медычным універсі-тэце раней ніколі не было.

Ганна Ліпка,

Беларускае Радыё Рацыя.

Навіны Германіі. Ангела Меркель не збіраецца пакідаць пост канцлера датэрмінова

Панядзелак, Чэрвень 17, 2019 0

Няўдача хрысціянскіх дэмакратаў на выбарах у Еўрапарламент і падзенне папулярнасці ХДС у Германіі ўмацавала Меркель у намеры не пакідаць пост канцлера датэрмінова.

Пра гэта паведамляе «Нямецкая хваля» са спасылкай на агенцтва Bloomberg.

Канцлер Германіі Ангела Меркель расчараваная ў сваёй патэнцыйнай пераемніцы Анегрэт Крамп-Карэнбаўэр і сумняваецца, што тая зможа неўзабаве замяніць яе на пасадзе кіраўніцы ўраду. Пра гэта паведаміла агенцтва Bloomberg са спасылкай на двух суразмоўцаў з атачэння канцлера.

Паводле іх давер Ме-ркель да Крамп-Карэнбаўэр, якую нямецкія СМІ ча-ста называюць скарочана АКК, у апошні час істотна знізіўся.

Гэта выклікана, акрамя іншага, падзеннем папулярнасці ХДС, якое пачалося з моманту абрання АКК на пасаду лідаркі партыі, а таксама кепскімі вынікамі хрысціянскіх дэмакратаў на выбарах у Еўрапарламент.

Паведамляецца, што кіраўніцтва ХДС збіраецца 2-3 чэрвеня абмеркаваць прычыны стратаў гэтай партыі на выбарах у Еўрапарламент. На гэтым сходзе можа адбыцца і «непрыемная» асабістая сустрэча Меркель з АКК.

Паводле інфармацыі Bloomberg, Крамп-Карэнбаўэр склікала гэтае пасяджэнне без папярэдняй размовы з Меркель, каб даць ёй зразумець, што прыйшоў час сысці з пасады кіраўніцы ўраду.

Сама Меркель неаднаразова заяўляла, што збіраецца застацца на пасадзе канцлера Германіі да завяршэння тэрміну яе паўнамоцтваў у 2021 годзе.

Bloomberg.

На здымку: Анегрэт Крамп-Карэнбаўэр і Ангела Меркель.

Навіны Германіі. У Германіі стогадовая жанчына стала дэпутаткай мясцовай рады

Панядзелак, Чэрвень 17, 2019 0

У нямецкім горадзе Кірххаймбаландэне дэпутаткай мясцовай рады абралі стогадовую былую настаўніцу Лізель Хайзе, піша RP Online.

Яна ўзначаліць фракцыю ў мясцовай радзе.

Галоўнай мэтай Хайзе, якая з’яўляецца актыўнай плыўчыхай, стала адкрыццё гарадскога басейна, які не працаваў у Кірххаймбаландэне на працягу васьмі гадоў.

Хайзе — пратэстантка і на працягу дзесяцігоддзяў была актыўнай удзельніцай мясцовай царкоўнай парафіі. Яна да гэтага часу мае добрае здароўе і рэгулярна наведвае царкоўную службу.

RP Online.

У Лідскім раёне адбыўся абласны фестываль-свята «Танцуем па-даўнейшаму»

Панядзелак, Чэрвень 17, 2019 0

26 траўня ў філіяле «Дзітвянскі Дом культуры» ДУ «Лідскі раённы цэнтр культуры і народнай творчасці» ужо другі раз адбыўся абласны фестываль-свята побытавых танцаў «Танцуем па-даўнейшаму». Таму арганізацыя правядзення мерапрыемства была на вышэйшым узроўні і Дзітвянская зямля гасцінна сустрэла прадстаўнікоў амаль ўсіх раёнаў вобласці. Танчылі, як у народзе кажуць, ад старога да малога. Старэйшаму удзельніку Яўгену Дубатоўку з Зельвенскага раёна — 76 год, а дзяўчынцы Лізе Макоўскай з Карэліцкага раёна — 7 гадоў.

сцэнак

На фестываль-свята прыехалі шаноўныя і паважаныя госці: выкладчык кафедры этналогіі і мастацтва УА «Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў», лаўрэат спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, старшыня журы Міка-лай Аляксеевіч Козенка і загадчык арганізацыйна-творчага аддзела Любанскага раённага цэнтра культуры Менскай вобласці, этнахарэограф, этнапедагог Сяргей Георгіевіч Выскварка.

Танцавальныя пары прадэманстравалі не толькі высокі ўзровень падрыхтоўкі, але і веды аўтэнтычнага танцавальнага фальклору. І няхай танцы выконваліся не так дасканала, як раней, але такія святы даюць новы віток для іх жыцця.

Ад самых простых рухаў да трох-кроку… Усе танцавалі на высокім узроўні, але трэба вылучаць лепшых сярод лепшых:

людзік

Ва ўзроставай катэгорыі 7-10 гадоў дыпломамі ўзнагароджаны:

Шчучынскі раён: Яўген Малей і Кацярына Бадак — дыплом I ступені;

Карэліцкі раён: Аляксей Лустач і Аляксандра Струк — дыплом II ступенi;

Іўеўскі раён: Мікіта Піскароў і Ліза Макоўская — дыплом III ступенi;

Іўеўскі раён: Арсень Грынцэвіч і Ілона Хабян — спецыяльны прыз «За непасрэднасць i выразнасць вобразна-пластычнага самавыяўлення».

Узроставая катэгорыя 11-17 гадоў:

Ваўкавыскі раён: Павел Смурага і Мар’яша Кузьма — дыплом I ступенi;

Шчучынскі раён: Захар Сухоцкі і Вераніка Клімук — дыплом II ступенi;

Іўеўскі раён: Давыд Марцінкевіч і Мілана Лавыш — дыплом II ступенi;

Лідскі раён: Данііл Кандраценя і Валерыя Ненартовіч — дыплом III ступенi;

Зельвенскі раён: Іван Бутакоў і Дзіяна Лаўко — дыплом III ступенi;

Іўеўскі раён: Уладзіслаў Грынцэвіч і Кацярына Бычкова — дыплом III ступенi.

Узроставая катэгорыя 18-50 гадоў:

Лідскі раён: Мікалай Сакалоўскі і Таццяна Язерская — дыплом I ступенi;

Лідскі раён: Аляксандр Кель і Алеся Назіна — дыплом II ступенi;

Гарадзенскі раён: Дзяніс Балабуеў і Людміла Касянчук — дыплом II ступенi;

Карэліцкі раён: Аляксандр Чарапанаў і Вольга Ложачнік — дыплом III ступенi.

Узроставая катэгорыя звыш 50 гадоў:

Карэліцкі раён: Васіль Чартко і Валянціна Фурс — дыплом I ступенi;

Лідскі раён: Аркадзь Кім і Ада Кім — дыплом II ступенi;

Лідскі раён: Пётр Касяк і Ірына Юзько — дыплом III ступенi;

Ваўкавыскі раён: Часлаў Апановіч і Ганна Суханава — дыплом III ступенi;

Зельвенскі раён: Дубатоўка Яўген і Ваялнціна Лапа — спецыяльны «Прыз глядацкіх сімпатый».

 

Фестываль-свята атрымаўся добрым, шчырым і прыгожым. І, бяспрэчна, ён будзе мець працяг, бо танцаў народ беларускі прыдумаў безліч!

ДУ «Лідскі раённы цэнтр

культуры і народнай

творчасці».