«І д ы л і і»

Серада, Снежань 27, 2017 0

Нясвіжская «талака» зладзіла свой каляндар

Усе дванаццаць старонак выдання аддадзены творам Хведара Вініцкага, малавядомага самадзейнага мастака першай паловы мінулага стагоддзя, які «дзе нарадзіўся, там і прыгадзіўся». Родам з вёскі Малева, што пад Нясвіжам, Хведар Аляксеевіч пэўны час настаўнічаў, але ў рэшце рэшт мусіў перайсці на творчы хлеб — маляваў што для сябе, што для вясковых інтэр’ераў, зрэдчас аддаваўся іканатворчасці, вобразам святых. Застацца ў школе яму перашкодзіла савецкая ўлада. Настаўнік размаўляў заўсёды па-беларуску, ва ўсім трымаўся патрыётам, а да ўсяго быў родным братам Алеся Вініцкага, выбітнага асветніка, беларускага дзеяча на выгнанні, сябра Рады БНР… У календары штомесяц падаюцца ўспаміны вучняў, родных і аднавяскоўцаў мастака.

каляндарк

Ідэя календара належыць педагогу і краязнаўцу Наталлі Плаксе. Выступаючы на сустрэчы-прэзентацыі, яна не ўтойвала прыемных эмоцый ад таго, што зрабіць каляндар удалося мясцовай талакой, сваімі сіламі і сродкамі.

— Пра задуму я сказала сяброўкам, з якімі працавала ў адной школе, а во, назаўтра яны ўжо нясуць грошы! — падзялілася спадарыня Наталля. — І так пайшло. Прынцып, хто кла-дзе грошы, той пасля атрымлівае каляндар, цалкам аказаўся прымальны. Людзі нават дзякавалі, мелі за гонар, што іх запрасілі ў складкі. Улетку асобнік з 14-ці старонак фармату А-3 пацягнуў на 10 рублёў. Сталічны фотасалон «Хуткі прынт» даў неблагія зніжкі. Сёння, хто не набыў, набывае за 12. Бо наша талакоўская каса ўжо працуе на наступны каляндар, які, меркавана, будзе прысвечаны выбітным землякам Уладзіміру Жылку ці Новіку-Пяюну… Наогул, тэм і задум хапае — і ў плане краязнаўства, і нашай пейзажнай спадчыны, і юбілейныя даты надыходзяць. Усё вымушае водгуку, каляндарнай рэакцыі, грамадскага руху і клопату.

залак

Дарэчы, і каляндар-2018 можна назваць юбілейным. Сакавіцкая старонка пазначана выразнай 100-гадовай датай БНР, а большая частка накладу мае адмысловае прысвя-чэнне на першай старонцы.

Ад звыклай назвы мерапрыемства арганізатары свядома адышлі: слова «прэзентацыя» лёгка перайшло ў «каляндарнае свята», якое назвалі «За колам дзён», а прысутных, пераважна ўдзельнікаў праекту, называлі сябрамі календара.

— На наша запрашэнне, — кажа Наталля, — прыйшлі і прыехалі родныя Хведара Вініцкага, ягоныя аднавяскоўцы. Сабралася надзвычай зычлівая публіка, каб разам засведчыць свой поспех, абмеркаваць магчымасці ды вызначыцца на будучыню. Вельмі рады, што завіталі да нас Станіслаў Суднік, які родам з Нясвіжчыны, знаны археолаг, прафесар Міхаіл Гурын, мясцовы літаратар і перакладчык Уладзімір Бруй.

 

На мультымедыйным экране падчас сустрэчы дэманстраваліся да-кументы і фотаздымкі Хв. Вініцкага, якія пракаментавала ўнучатая пля-менніца мастака Валянціна Шчарбакова, мелодыяй лёсу гучала песня С. Новіка-Пяюна «Зорачкі».

«Ідыліі» надрукаваны ў каляндарнай серыі «Маляўнічая Бацькаўшчына», якую заснаваў у 2001 годзе публіцыст-эколаг Валер Дранчук.

— Гэта чатырнаццаты каляндар нашай серыі, — кажа Валер. —  Я вельмі задаволены, што бюджэт і маркетынг выдання заснаваны на грамадскай фундацыі — «захацелі і выдалі», што валявы пачатак цалкам належыць людзям, якія любяць сваю вёску і берагуць яе славу. Чым мог, паспрыяў і я.

Валянціна Холадава,

Новы Свержань — Нясвіж.

 

На здымках:1. Каляндар “Ідыліі”; 2. Сакавіцкая старонка календара; 3. Валер Дранчук і Наталля Плакса; 4. Падчас імпрэзы.

НАША СЛОВА № 51 (1358), 20 снежня 2017 г.

Серада, Снежань 27, 2017 0

З Калядамі і Божым Нараджэннем!

* * *

 

Каляды. Маленства. Маці.

У ясельках Езус малы.

Так светла ў нашай хаце,

Так блізка да Божай хвалы.

 

Ялінка зіхціць святочна,

Калядкі спяваем з мамай.

I ў кожным сэрца куточку

Усё для свята прыбрана.

 

Такая была там казка,

У тым маленстве далёкім!

Дзякуй Богу за ласку,

За зорку ў небе высокім.

 

Яна й гэты год заззяе

У ціхі святочны вечар…

Ды хата стаіць пустая,

Без тых,

      што пайшлі ў вечнасць.

Хрысціна Лялько.

 

Навіны Германіі. Нямецкую вёску прадалі на аўкцыёне

Аўторак, Снежань 19, 2017 0

Невялікая нямецкая вёска Альвіне (Alwine), якая знаходзіцца ў федэральнай зямлі Брандэнбург, была прададзена ў суботу, 9 снежня, на аўкцыёне ананімнай асобе за 140 тысяч еўра. Пакупнік, які прапанаваў выніковую суму па тэлефоне, сваёй купляй «жадаў зрабіць штосьці добрае», заявіў Маціяс Кнаке (Matthias Knake), старшыня аўкцыённага дома, які займаўся продажам, паведамляе «Нямецкая хваля».

альвк

У Альвіне, якая знаходзіцца прыкладна за 140 кіламетраў ад нямецкай сталіцы, жыве каля 20 чалавек, пераважна пенсіянеры. Будынкі ў вёсцы часткова разбураны, часткова патрабуюць рамонту. Пра пакупніка вядома, што ён жыве ў Берліне. Па хуткім часе ён мае намер сустрэцца з бургамістрам Альвіне.

Як паведаміў Маціяс Кнаке, пошук пакупніка стаў складанай задачай для аўкцыённага дома. Шэраг патэнцыйных пакупнікоў пасля наведвання вёскі адмовіўся ад угоды, бо ў іх не было сродкаў на рамонт будынкаў. Ананімны бізнесмэн быў адзіным прэтэндэнтам на пакупку.

Да аб’яднання Германіі Альвіне адносілася да размешчанай па суседстве вугальнай фабрыкі. Аднак неўзабаве пасля аб’яднання краіны фабрыка закрылася, а моладзь пакінула вёску. У 2000 годзе вёску набылі два браты за сімвалічную цану ў адну марку, аднак разбурэнне вёскі працягнулася. Пасля смерці аднаго з братоў другі выставіў вёску на продаж. Стартавы кошт складаў 125 000 еўра.

DW.

У Бярозаўцы знайшлі ўнікальную кнігу з бібліятэкі Вандаліна Шукевіча

Аўторак, Снежань 19, 2017 0

У Бярозаўцы Лідскага раёна знойдзена кніга з бібліятэкі вядомага беларускага археолага і даследчыка, акадэміка Кракаўскай акадэміі навук Вандаліна Шукевіча. Пра тое, што кніга належала навукоўцу, а пасля яго дачцэ Галіне, сведчаць адпаведныя імянныя пячаткі на яе старонках. Паэтычны зборнік «Plejada polska», выдадзены ў Пецярбургу ў 1857 годзе. Яна выпадкова знайшлася сярод іншых кніг у звычайнай гарадской кватэры, уласнік якой нават і не здагадваўся пра тое, што мае.

экскгалінак

Пра ўнікальнасць і значнасць знаходкі кажа аўтар кнігі «Вандалін Шукевіч: беларускі ар-хеолаг і краязнаўца» з серыі «100 выдатных дзеячаў беларускай культуры» Лявон Лаўрэш:

— Гэта шараговая кніга з бібліятэкі Шукевіча. Вельмі цікава ведаць, што гэту кнігу чытаў Шукевіч. Невядома адкуль яна, які яе лёс быў пасля 1919 года, калі Шукевіч памёр. Яна магла пайсці па букіністах віленскіх, а магла трапіць у сялянскую хату і нейкім чынам не трапіць у печ. Тым не менш вельмі добра, што яна ўсплыла. Для Беларусі, якая вельмі бедная на такога роду рэчы, гэта кніга мае вельмі вялікую каштоўнасць.

Таксама ўнікальнасць знаходкі заключаецца ў тым, што знойдзеная кніга з’яўляецца прыжыццёвым выданнем таленавітага беларускага паэта Ўладзіслава Сыракомлі. Сярод іншых, на старонках зборніка надрукаваны і яго верш «Лірнік вясковы». Нагадаем, што кніга з бібліятэкі Вандаліна Шукевіча выдадзена ў 1857 годзе, а паэт пайшоў з жыцця ў 1862 г.

Андрусь Панямонаў,

Беларускае Радыё Рацыя.

НАША СЛОВА № 50 (1357), 13 снежня 2017 г.

Аўторак, Снежань 19, 2017 0

100 гадоў таму назад у Менску сабраўся

Першы Ўсебеларускі З’езд (Кангрэс)

Першы Ўсебеларускі з’езд прайшоў у Менску 18-30 снежня 1917 года ў гарадскім тэатры. Ён быў скліканы Вялікай беларускай радай, на яго сабраліся беларускія палітычныя дзеячы з усіх губерняў, а таксама прадстаўнікі беларускамоўных паветаў Ковенскай і Віленскай губерняў. У З’ездзе ўзялі ўдзел 1872 дэлегаты. Старшынём быў абраны кіраўнік Беларускай вайсковай рады Янка Серада, у будучыні першы старшыня Рады БНР.

З’езд абвясціў права беларускага народа на незалежнасць і самавызначэнне, а таксама на дэмакратычны ўрад.

З’езд абраў Раду, у склад якой увайшоў 71 прадстаўнік розных палітычных партыяў. Бальшавікі разагналі з’езд, але працэс абвяшчэння незалежнасці быў запушчаны. Праз тры месяцы, 25 сакавіка 1918 года, была абвешчана незалежнасць Беларускай Народнай Рэспублікі.

(Працяг тэмы на ст. 4.)

Навіны Германіі. У Германіі дзецям забаранілі насіць «разумныя» гадзіннікі: вядомыя прычыны

Панядзелак, Снежань 11, 2017 0

Федэральнае сеткавае агенцтва Германіі ўвяло забарону на выкарыстанне смарт-гадзіннікаў дзецьмі. Ведамства параіла бацькам выкінуць ці знішчыць «разумныя» гадзіннікі і не парушаць законы Германіі.

Прычынай для забароны «разумных» гадзіннікаў стала функцыя, якая дазваляе слухаць усё, што адбываецца ў карыстальніка. Такая тэхналогія была ўспрынята экспертамі, як сачэнне, якое супярэчыць законам Германіі.

Па словах прадстаўнікоў Федэральнага сеткавага агенцтва, бацькі часта выкарыстоўвалі «галасавы маніторынг», каб слухаць, што адбываецца на занятках у школе. Ні настаўнікі, ні самі вучні не падазравалі, што за імі сочаць бацькі. Вядома, што з дапамогай адмысловай праграмы тэлефона можна ўключыць мікрафон на смарт-гадзінніках. Таму менавіта такія прылады падпадаюць пад забарону.

Deutsche Welle.

Літаратурныя сустрэчы. Лідская вандроўка Навума Гальпяровіча

Панядзелак, Снежань 11, 2017 0

Днямі ў Лідскім гістарычна-мастацкім музеі адбылася сустрэча з паэтам, празаікам, публіцыстам, літаратурным крытыкам, галоўным дырэктарам міжнароднага вяшчання беларускага радыё (радыёстанцыя «Беларусь»), тэлевядоўцам праграмы «Дыяблог пра мову» (канал «Беларусь 3″) Навумам Гальпяровічам. На сустрэчу былі запрошаны паэты Лідчыны, прыхільнікі мастацкага слова, пажылыя людзі з суполкі «Актыўнае даўгалецце», старшакласнікі сярэдняй школы № 11. У Ліду Навум Якаўлевіч, ганаровы грамадзянін горада Полацка, сябра Саюза пісьменнікаў Беларусі, прыехаў па запрашэнні кіраўніка літаратурнага аб’яднання «Суквецце» пры рэдакцыі «Лідскай газеты» Алеся Хітруна.

залак

Сустрэча з паэтам невыпадкова праходзіла ў выставачнай зале музея, дзе ў гэтыя дні дзейнічае выстава карцін вядомага лідскага мастака Уладзіміра Мельнікава: на шэрагу карцін выяўлены знакамітыя людзі Беларусі, з некаторымі з іх Навуму Гальпяровічу даводзілася сустракацца. Дарэчы, прысутнічаў на мерапрыемстве і сам аўтар карцін.

Варта адзначыць, што перад сустрэчай у музеі госць з Менска наведаў Лідскі замак, домік Таўлая, выступіў у прамым эфіры Лідскага тэлебачання. Уражанні ад наведвання нашага горада засталіся ў яго самыя прыемныя.

НАША СЛОВА № 49 (1356), 6 снежня 2017 г.

Панядзелак, Снежань 11, 2017 0

Помнік Паэту

Па сталічным адрасе: вул. Камуністычная, 24, пры прадзюсерскім цэнтры Шаку-ціна — цэнтры маладых творчых талентаў і найноўшай аўдыё-студыі  — усталявана «Скульп-турная кампазіцыя, прысвеча-ная Паэту». Так імянуецца яна афіцыйна, а паводле словаў аў-тара помніка Ўладзіміра Сла-бодчыкава за прататып узяты малады і рамантычны Ўладзі-мір Караткевіч тых дзён, калі скончыў ён гістарычна-філа-лагічны факультэт Кіеўскага універсітэта і прыехаў жыць і працаваць у Менск. Падабен-ства і пазнавальнасць аблічча пацвердзілі ўжо і сябар паэта, літаратуразнаўца Вячаслаў Ра-гойша, і фотамастак Георгі Ліх-таровіч, і многія іншыя творцы, і нават рабочыя, якія мантавалі скульптуру на пастамент. Ак-рамя таго, скульптар са згоды замоўцаў намерваецца падма-цаваць выяву і паэтавым аўто-графам.

Падобна на тое, што сталічны раён Асмолаўка, які стаіць сёння пад пагрозаю, не згіне. Наадварот, яна — пабага-цела: у радыусе двух-трох ква-рталаў, блізу Тэатра оперы і балету і будынка дзяржаўнага радыё можна пабачыць мема-рыяльную шыльду Лесі Ўкра-інцы, помнікі Максіму Багдано-вічу і Тарасу Шаўчэнку, а так-сама бюст Тадэвуша Касцюшкі (на тэрыторыі амбасады Злу-чаных Штатаў Амерыкі).

Хтосьці стане касаву-рыцца, маўляў, гэта не сапраў-дны помнік, а толькі гарадская ці так званая садова-паркавая скульптура на паўпрыватнай тэрыторыі. Але хочацца рашу-ча запярэчыць: хіба не падзея сёння — з’яўленне ў сталіцы хай сабе і досыць камернага помні-ка Паэту?! Да таго ж адно не адмяняе, не адмаўляе другое. Прыйдзе час і на важкі, веліч-ны  манумент аднаму з нацыя-творцаў.

Таму хочацца спадзя-вацца, што неўзабаве калегі-літаратары, аматары творчасці Уладзіміра Караткевіча і ўсяго краснага пісьменства, закаха-ныя, маладзёны, школьнікі і студэнты панясуць кветкі да по-мніка Паэту. І, мабыць, асаблі-ва шмат ляжа тых кветак у Су-светны дзень пісьменніка 3 са-кавіка, у Сусветны дзень паэзіі 20 сакавіка і на дзень нара-джэння Ўладзіміра Караткеві-ча 26 лістапада. Гэтаксама хо-чацца спадзявацца, што наро-дзіцца ў Менску і новая трады-цыя — ушанаваць Паэта будуць прыходзіць і маладыя хаця б з найбліжэйшага Дома шлюбаў па-над Свіслаччу.

Уладзімір Сіўчыкаў.

Фота аўтара.

Навіны Германіі. БЕЛАРУСКА-НЯМЕЦКІ НКА ФОРУМ

Панядзелак, Снежань 4, 2017 0

Беларуска-нямецкі форум «Сase Exchange Weekend», які пройдзе 9-10 снежня 2017 г. у Менску.

Да ўдзелу запрашаюцца прадстаўнікі і прадстаўніцы беларускіх некамерцыйных арганізацыяў ды ініцыятываў з Беларусі, а таксама валанцёры і маладыя спецыялісты.

Мэта форуму — абмяняцца лепшымі практыкамі паміж прадстаўнікамі і прадстаўніцамі нямецкіх і беларускіх арганізацыяў у наступных абласцях: рэгіянальныя праекты, нефармальная адукацыя і моладзь, правы чалавека, сацыяльная інклюзія, ахова навакольнага асяроддзя, культура.

Таксама ў беларускіх НДА будзе магчымасць наладзіць партнёрства з нямецкімі калегамі.

У праграме мерапрыемства — панэльная дыскусія, майстар-класы, прамы абмен досведам, выстава беларускіх НДА, вывучэнне найбольш удалых кейсаў, прэзентацыя магчымасцяў, якія прапануе Германія для Беларусі.

У першы дзень, 9 снежня 2017 г.,  вас чакаюць:

—  выстава-кірмаш праектаў і ініцыятыў грамадскіх арганізацый: вы даведаецеся, колькі карысці  можна прынесці грамадству ў вобласці аховы навакольнага асяроддзя, культуры, развіцці нефармальнай адукацыі, лічбавых свабод і не толькі;

— панэль з удзелам нямецкіх экспертаў і праца ў шасці секцыях па выбары, акрамя таго, у першы дзень форума мы прапануем вам паўдзельнічаць у крэатыўных майстар-класах і пазнаёміцца з калегамі з іншых арганізацый;

—    нефармальныя зносіны падчас фуршэта.

У другі дзень Форума, 10 снежня 2017 г., вашай увазе будуць прадстаўлены магчымасці нямецкіх праграм для беларускіх арганізацый і ад-мыслоўцаў, а таксама запатрабаваныя майстар-класы па выкарыстанні бізнэс-інструментаў у маркетынгу НКО, ролі PR-а для паспяховай працы арганізацый трэцяга сектара і інструментаў правядзення эфектыўнага збору сродкаў праз краўдфандынгавыя платформы.

Арганізатары форума: Некамерцыйная арганізацыя АДБ Брусель, праваабарончая ўстанова «Human Constanta» і нямецкая кансалтынгавая арганізацыя Каапфорум Інтэрнацыяналь (Германія).

Партнёры форума: Установа «Цэнтр экалагічных рашэнняў», Згуртаванне беларусаў свету «Бацькаўшчына», Галерэя сучаснага мастацтва «Ў», каледж Ліберал артс у Беларусі «ECLAB».

Форум арганізуецца ў рамках праграмы «Рэсурсавы цэнтр НКА» пры падтрымцы МЗС Германіі.

АДБ Брусель.

 

Дзень герояў у Лідзе

Панядзелак, Снежань 4, 2017 0

Сябры ТБМ і БНФ з Ліды ды Бярозаўкі адзначылі Дзень герояў. Актывісты вырашылі наведаць памятныя мясціны, якія ёсць у Лідзе, што так ці іначай звязаныя са змагарамі за незалежнасць Бацькаўшчыны. Гэта магілы ўдзельнікаў паўстання 1863 года, а таксама месца пахавання актывістаў беларускага падполля, якія загінулі ў час Другой сусветнай вайны. Кіраўнік Лідскай раённай арганізацыі БНФ Сяргей Пантус адзначыў:

фалькксаккнарк

— Мы прыйшлі сюды, каб захаваць традыцыю, захаваць памяць і аддаць належную даніну нашым продкам, якія змагаліся за нашу Бацькаўшчыну. Былі вельмі прыемна ўражаныя, магілы Валерыі Цехановіч і Юльяна Саковіча прыбраныя, пакладзены новыя вянкі, знічы пастаўленыя. Гэта гаворыць пра тое, што народ паціху абуджаецца і памятае сваіх герояў, гэта вельмі станоўчая прыкмета.

Сёння новае пакаленне лідзян працягвае традыцыі, заснаваныя папярэднікамі.

Беларускае Радыё Рацыя.