Навіны Германіі. Маладыя ў Германіі запусцілі паветраны шарык з паштоўкай, а ён прызямліўся ў Ружанах

Аўторак, Снежань 24, 2019 0

Ёсць у немцаў такая вясельная традыцыя, як запусканне ў не-ба паветраных шарыкаў, надзіманых геліем, у гонар маладых. Да іх прымацоўваюць паштоўкі, на якія просяць адгукнуцца людзей, што знойдуць вясельнае пасланне. Цяпер пра гэтую традыцыю ведае і сям’я Жыеўскіх з Ружан, якая ста-ла выпадковым адрасатам такога нямецкага прывітання, піша газета “Раённыя будні”.

лістк

Іна Андрэеўна вярталася з работы, калі раптам у двары пад акном іх прыватнага дома заўважыла нейкае «смецце». Гаспадыня падняла паперку і пацягнула за прымацаваны да яе «хвост», калі раптам з вазона з петуніямі паказаўся шарык. Выгараўшая за час няблізкага палёту паштоўка ўражання не зрабіла. Жанчына прызнаецца, што ўжо несла «смецце» да сметніцы, калі звярнула ўвагу, што паштоўка не айчынная, а надпісы на ёй на замежнай мове.

— Сфатаграфавала паштоўку, адправіла фота дачцэ, — расказвае Іна Жыеўская. — Яна і пераклала тэкст, растлумачыўшы, што гэтая паштоўка — прывітанне ад Лізы і Енса, пары з Германіі, якія 10 жніўня гэтага года гулялі вяселле. Яны прасілі яго атрымальніка напісаць на згаданы зваротны адрас, хто і дзе знайшоў пасланне. Шчыра кажучы, адразу падумала, што гэта нейкі розыгрыш. Але дачка сказала, што ў Германіі сапраўды ёсць традыцыя запускаць на вяселлі паветраныя шарыкі. Ну, і муж пераканаў: раз людзі просяць, трэба адказаць.

З дапамогай інтэрнэт-перакладчыка Іна і Валерый Жыеўскія напісалі ліст і адправілі яго поштай. Указалі і адрас сваёй электроннай пошты, на які неўзабаве і прыйшоў адказ ад маладой сям’і. Як высветлілася, пара жыве пад Мюнхенам. Маладыя былі вельмі здзіўлены, што шарык з пасланнем адляцеў настолькі далёка ад іх дома… Адным словам, паміж беларусамі і немцамі завязалася перапіска.

— Няхай прызямліўся б гэты шарык у іншым месцы! Дык не! — гаворыць спадарыня Іна.

Справа ў тым, што Жыеўскія аб’ездзілі амаль усю Германію: Валерый з сынам і сёння рэгулярна бываюць там у рабочых камандзіроўках, шмат гадоў кіроўцам-«дальнабойшчыкам» была і Іна Андрэеўна. Дзякуючы рабоце, яны знайшлі ў гэтай краіне нямала знаёмых, з якімі падтрымліваюць цёплыя, сяброўскія адносіны. Цяпер, верагодна, набылі яшчэ адных: чакаюць магчымасці сустрэцца з сям’ёй, ад якой атрымалі вось такое незвычайнае прывітанне.

 

NN.by.

Фальклорна-абрадавая праграма «Піліпаўскія вечары» запрашаюць у госці ўсіх!

Аўторак, Снежань 24, 2019 0

У апошні восеньскі дзень, 30 лістапада, у аддзеле рамёстваў і традыцыйнай культуры адбылася фальклорна-абрадавая праграма «Піліпаўскія вечары». Пабыць у атмасферы Піліпаўскіх вечароў і даведацца, як калісьці дзяўчаты і хлопцы мясцовых вёсак праводзілі час, атрымалі магчымасць навучэнцы 7 «Б» класа СШ № 11 г. Ліды.

З першых хвілін вечара школьнікі акунуліся ў свет жыцця вясковай моладзі. Як мы даведаліся, дзяўчаты 15-17-гадовага ўзросту збіраліся ў адной з жыхарак вёскі. Кожная несла калаўрот ці нешта іншае для таго, каб правесці вечар весела і з карысцю. Сустракала гасцей гаспадыня, якая вельмі любіла спяваць. Пакуль сяброўкі працавалі, гаспадыня дома, дзе праходзіла сустрэча, рыхтавала вячэру. Абавязковым элементам Піліпаўскіх вячорак быў прыход хлопцаў. Групе хлопцаў запрашэнне не патрабавалася. Яны за вечар абыходзілі ўсе хаты, дзе былі вячоркі. Падчас працы хлопцы падсаджвалася да дзяўчат, жартавалі. Дзіўна, але, нягледзячы на пост, у доме ўладкоўваліся танцы. Музыкаў спецыяльна не наймалі. Пайграць для танцаў мог хтосьці з прысутных хлопцаў. У нядзелю і святы дазваляліся гульні ў фанты, колцы, явар, рэпу. Калі дзяўчына хлопцу падабалася, то ён імкнуўся правесці яе дадому, прапанаваўшы паднесці калаўрот.

танцык

Нашы бабулі ўмелі праводзіць час за працай. Менавіта таму праграма атрымалася насычанай: ўключала вясёлыя апавяданні пра жыццё ў вёсцы, востры гумар, гульні, гісторыі і нават танцы, што, вядома, не магло пакінуць абыякавымі ўдзельнікаў свята. Школьнікі з задавальненнем прынялі ўдзел у гульнях і танцах.

Актуальныя абрады і сёння. Звычаі Піліпаўскіх вечароў, дзя-куючы работнікам Цэнтра рамёстваў і традыцыйнай культуры, сталі ўнікальнай асновай для сцэнічных пастановак, а таксама анімацыйных праграм, у чым мы асабіста пераканаліся. Гэта дае магчымасць маладым людзям паспрабаваць свае сілы ў характэрных для перыяду посту занятках, паўдзельнічаць у традыцыйных гульнях, танцах, пакаштаваць посныя стравы беларускай кухні.

зверхук

На жаль, вячоркі як форма правядзення часу перасталі існаваць, але, дзякуючы неабыякавым людзям, сёння яны адраджаюцца, і хоць толькі на фальклорных святах, але заўсёды праходзяць на ўра!

Наталля Анашкевіч, настаўніца СШ№11 г.Ліды.

НАША СЛОВА № 50 (1461), 11 снежня 2019 г.

Аўторак, Снежань 24, 2019 0

ЗА  НЕЗАЛЕЖНАСЦЬ!

7 і 8 снежня ў Менску прайшлі масавыя мірныя акцыі ў падтрымку незалежнасці Беларусі і супраць інтэграцыі з Расеяй. Асноўнай рухальнай сілай акцый была беларуская моладзь.

Фота nn.by.

Лідскаму ТБМ — 30 гадоў

30 гадоў назад, 16 снежня 1989 года, была ўтворана Лідская гарадская арганізацыя ТБМ імя Францішка Скарыны.

У 1995 годзе ўтворана Лідская (ра-ённая) арганізацыя ТБМ, у якую пасля аб’яднання ў 2004 годзе горада і раёна ў адну адміністрацыйную адзінку ўвайшлі Лід-ская гарадская арганіза-цыя і суполкі Лідскага раёна.

17 снежня адбудзец-ца ўрачыстая вечарына з нагоды 30-годдзя Лідскага ТБМ. Вечарына пройдзе з 18.00 да 20.00 у малой зале Дзіцячай школы мастацтваў (былы Дом афіцэраў).

Уваход вольны.

Навіны Германіі. Ангела Меркель: “NATO для Германіі важнейшае, чым у часы халоднай вайны”

Серада, Снежань 18, 2019 0

Канцлер Германіі Ангела Меркель заявіла, што захаванне звязу NATO з’яўляецца найважнейшым прыярытэтам для краіны.

 

Як заявіла Меркель, выступаючы ў Бундэстагу, захаванне NATO зараз нават больш важнае для Германіі, чым падчас халоднай вайны, — ці, ва ўсякім разе, так жа важна. Канцлер прызнала, што Еўропа ў адзіночку, без Злучаных Штатаў, не здольная абараніць сябе ад усіх пагрозаў.

Канцлер таксама сказала, што Германія паступова павышае ваенныя выдаткі і гатовая давесці іх да 2 працэнтаў ВУП, аднак не раней чым праз 10 гадоў.

Заява Меркель зроблена на фоне палемікі аб сучаснасці і будучыні Паўночнаатлантычнага звязу, якую пачаў прэзідэнт Францыі Эмануэль Макрон. Ён заявіў, што NATO «адчувае смерць мозгу», прывёўшы ў якасці прыкладу адсутнасць адзінай пазіцыі саюзнікаў у адносінах да аперацыі Турцыі на поўначы Сірыі. Шэраг прадстаўнікоў NATO і лідараў еўрапейскіх дзяржаў не пагадзіўся з Макронам. Напярэдадні пра сваю нязгоду заявіў і кіраўнік МЗС Германіі Хайка Маас.

Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп неаднаразова заклікаў саюзнікаў ЗША па NATO павялічыць ваенныя выдаткі і давесці іх хоць бы да 2 працэнтаў ВУП у кожнай з краін. Крытыкі Трампа абвінавачваюць яго ў тым, што ён хоча разбурыць NATO, высоўваючы саюзнікам невыканальныя ўмовы.

Радыё Свабода.

З-пад гары Міндоўга на Лідчыну

Серада, Снежань 18, 2019 0

26 лістапада на Лідчыне прайшоў чарговы цыкл літаратурна-музычных сустрэч. На гэты раз імпрэзы пад агульным тытлам “З-пад гары Міндоўга” прайшлі ў Бярозаўскай СШ № 2, у Мінойтаўскай СШ і ў канферэнц-зале Лідскага замка.

Зыходзячы з назвы, не цяжка здагадацца, што на гэты раз Лідчыну наведалі літаратары з Наваградка, а менавіта дырэктар музея Адама Міцкевіча Мікола Гайба і пісьменнік ды бард Міхась Зізюк.

Мікола Гайба на сустрэчах распавядаў пра музей Адама Міцкевіча, а таксама пра краіну замкаў — Беларусь, ну, вядома, у першую чаргу пра Наваградскі, а таксама Любчанскі замак.

залак

Міхась Зізюк сярод іншага прэзентаваў сваю новую кнігу для дзяцей “Таямніца гары Міндоўга”. Гучалі і беларускія песні, нагадваючы, што ў нас працягваецца “Год малой радзімы”.

Сустрэчы ў школах арганізоўваліся аддзелам адукацыі сумесна з Лідскай арганізацыяй ТБМ, а ў замку сустрэча прайшла ў рамках літаратурна-музычнага салона аддзела культуры і Лідскага музея “Над Лідзейкай”.

зізюкк

Такім чынам сёлета ў салоне адбыліся чатыры сустрэчы. Цяпер застаецца прааналізаваць станоўчае і недахопы, каб у наступным 2020 годзе зрабіць гэтую форму папулярызацыі літаратуры яшчэ больш эфектыўнай.

Яраслаў Грынкевіч.

На могілкі Росы ў Вільні прывезлі зямлю з магілаў паўстанцаў на Лідчыне

Серада, Снежань 18, 2019 0

Грамадскія актывісты з Лідчыны, як і збіраліся, прывезлі ў Вільню на перапахаване Кастуся Каліноўскага і яго паплечнікаў таксама і зямлю з магілаў паўстанцаў на Лідчыне. Яшчэ загадзя яны аб’ехалі ў сваім рэгіёне ўсе вядомыя месцы баёў і пахаванняў паўстанцаў 1863 года і ўзялі там па жмені зямлі, каб дазахаваць яе пасля ў Вільні, побач з іншымі ўдзельнікамі і кіраўнікамі паўстання. Грамадскі актывіст з Бярозаўкі Вітольд Ашурак адзначыў:

цехановічкфалькоўскікшчытнікікстрэліцак

— Гэта сімвалічны жэст. Ён надзвычай важны. Важна не толькі прынесці частку зямлі тых герояў, дзе яны зараз спяць, да правадыра паўстання. Важна адчуць сувязь паміж тымі героямі і намі цяперашнімі, нашай беларускай нацыяй. Падзеі 22 лістапада паказалі, што сувязь існуе, сувязь моцная, і беларуская нацыя мацнее.

1к

Таксама вядома, што такі ж самы жэст зрабілі і актывісты з Гарадзеншчыны, Вілейшчыны і іншых рэгіёнаў Беларусі.

Андрэй Панямонаў,  Беларускае Радыё Рацыя.

НАША СЛОВА № 49 (1460), 4 снежня 2019 г.

Серада, Снежань 18, 2019 0

99-я ўгодкі Слуцкага збройнага чыну

Выстава памяці гістарычных падзей

28 лістапада на сядзібе ТБМ адкрылася  выстава твораў маста-коў суполкі «Пагоня», прысвечаная  99-тым угодкам Слуцкага збройнага чыну.

— Мы вырашылі адзначыць гадавіну Слуцкага збройнага чыну, і паколькі мы не заўсёды можам выста-ўляць свае творы ў Палацы мастацтва, то мы выкарысталі маг-чымасць разгарнуць выставу на сядзібе ТБМ, — адзначыў Алесь Цыркуноў.

На выставе пра-дстаўлены творы Але-ся Цыркунова, Лявона Грышчука, Эдварда Агуновіча, Генадзя Драздова, а таксама Свят-ланы Раманавай.

— Слуцкі збройны чын — адзін з яркіх момантаў барацьбы беларусаў за сваю дзяржаўнасць, -адзначыў адзін з удзельнікаў выставы.

У цэнтры экспазіцыі знахо-дзіцца «Рэпрадукцыя Пагоні»  Алеся Цыркунова. На выставе ёсць яшчэ адна яго праца «Балот-ны волат у смутку».

Вядомы беларускі жыва-пісец Алесь Цыркуноў з’яўляецца аўтарам карцін на нацыянальна-патрыятычную тэматыку. У 2013- 2015 гадах  спадар Алесь быў іні-цыятарам адкрыцця выстаў на ся-дзібе ТБМ імя Ф. Скарыны, пры-свечаных Дню Волі і іншым важ-ным памятным датам у гісторыі краіны. Яго пэндзлю належаць па-ртрэты  М. Танка, Ул. Дубоўкі, А. Міцкевіча, Л. Лыча, У. Содаля, С. Новіка-Пяюна.  Яго натхнялі воб-разы Ефрасінні Полацкай, Ларысы Геніюш, Дануты Бічэль.

Алесь Цыркуноў нарадзіў-ся ў  в. Лясань Жлобінскага раёна, скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, выкладаў жы-вапіс у сярэдняй школе № 75 г. Ме-нска і ў іншых установах, пры-свяціў сябе станкаваму жывапісу.

Лявон Грышчук прадставіў на выставе палотны «На Чорных Лядах» і «Сядзіба Тадэвуша Рэй-тана. На мяжы вякоў». Эдвард Агуновіч змясціў у экспазіцыі працу «Канцэпцыя. Слуцкім зма-гарам за волю». Генадзь Драздоў падзяліўся карцінай «За волю. Крок у будучыню».

— Вельмі важна, што мастакі адгукнуліся на гістарычную дату і прадэманстравалі сваю гатоў-насць адзначыць у наступным годзе 100-годдзе Слуцкага збро-йнага чыну, — адзначыў спадар Алесь Цыркуноў. — 17 снежня  ад-будзецца важная падзея — пройдзе з’езд Беларускага саюза мастакоў, і адбудуцца выбары яго старшыні. Творцаў цікавіць магчымасць удзельнічаць у міжнародных вы-ставах і культурных праектах, хва-люе дарагавізна арэнднай платы за майстэрні і іншыя праблемы.

У імпрэзе ўзялі ўдзел гана-ровы старшыня ТБМ Алег Ана-тольевіч Трусаў, Яўген Гу-чок, Уладзімір Раманоўскі і іншыя актывісты ТБМ і госці сядзібы.

Э. Дзвінская,

фота аўтара.

На здымку: Алесь Цыркуноў.

Навіны Германіі. Нямецкі міністар заклікаў прызнаць доступ да інтэрнэту асноўным правам чалавека

Аўторак, Снежань 10, 2019 0

Свабодны доступ да інтэрнэту павінен стаць адным з асноўных правоў чалавека. Такое меркаванне выказаў у нядзелю, 24 лістапада, міністр эканомікі і энэргетыкі Германіі Петэр Альтмайер, паведамляе Deutsche Welle.

Свабодны доступ да інтэрнэту «павінен быць фундаментальным правам, што тычацца людзей ва ўсім свеце», — падкрэсліў Альтмайер. Ён прыраўняў права на вольны доступ да інтэрнэту з правамі на адукацыю і медыцынскае абслугоўваньне. На думку Альтмайера, інтэрнэт павінен заставацца «глабальным і свабодным» у тым ліку і для развіваных краінаў, і гэта тычыцца не толькі ўраду, але і няўрадавага сектару. У Берліне 25 лістапада адкрыецца форум па кіраванні інтэрнэтам.

Беларусь знаходзіцца ў спісе краінаў «з несвабодным інтэрнэтам» паводле рэйтынгу «Свабода ў сетках — 2019″ праваабарончай арганізацыі Freedom House. Кыргызстан і Украіна прызнаны «часткова свабоднымі», цалкам «свабоднымі» — Арменія і Грузія, у той жа час Азербайджан, Беларусь, Казахстан, Узбекістан і Расея былі прызнаныя «несвабоднымі».

Радыё Свабода.

«Аўтар за кадрам»: сустрэча з фотамастаком Уладзімірам Янцэвічам

Аўторак, Снежань 10, 2019 0

У кастрычніку 2019 года ў Доме В. Таўлая Лідскага гістарычна-мастацкага музея па вуліцы Замкавая, 7 адкрылася фотавыстаўка «Жыццё ў кадры», прысвечаная фотамастаку  Яўгену Сяргеевічу Пятакіну, былому супрацоўніку «Лідскай газеты».

20 лістапада яе наведалі вучні 7 «Б» класа СШ №11 г. Ліды, якія акунуліся ў сапраўдны свет фотамастацтва. Іх увагу прыцягнулі не толькі фотаздымкі мінулых гадоў, але і імправізаваная фоталабараторыя, дзе прадстаўлены сапраўдныя рэчы, з дапамогай якіх у мінулым фотамастакі маглі вырабляць фотаздымкі. Сёння, канешне, зрабіць фатаграфію значна лягчэй, і маладыя людзі ў большасці нават не задаюцца пытаннем: а як гэта было раней?

хітрунк

Сапраўдным падарункам для школьнікаў стала сустрэча пад назвай «Аўтар за кадрам» з лідскім фотамастаком і паэтам Уладзімірам Сяргеевічам Янцэвічам.

Лідскі фотамастак у выставачным пакоі арганізаваў для юных наведвальнікаў музея прагляд слайдаў на тэму малой радзімы, дякуючы якім вучні змаглі дазнацца пра гісторыю ўзнікнення фотаздымкаў, якія, між іншым, былі зроблены на тэрыторыі Ліды і за яе межамі. Пад ціхую лірычную мелодыю і аўтарскае чытанне вершаў, якія былі ўласна напісаны лідскім паэтам, вучні акунуліся ў свет прыроды і здзейснілі падарожжа па ўсіх порах года, якія і былі прадстаўлены на слайдах фотамастака.  Усё гэта нагадала дзецям казку «Дванаццаць месяцаў»: снежныя гурбы, іскрысты іней, хуткі ручай, пралескі, прыгожыя птушкі і кветкі, рознакаляровая лісце дрэў….

З задавальненнем Уладзімір Сяргеевіч адказаў і на пытаннні вучняў. Таксама ўсе дазналіся і аб тым, што госць сустрэчы — аўтар фотапаштовак і фотакарцін, з якімі знаёмы многія лідчане.

дзецік

Хочацца падзякаваць Уладзіміру Сяргеевічу Янцэвічу і куратару мерапрыемства Алесю Часлававічу Хітруну за цікавую і пазнавальную сустрэчу пад таямнічай назвай «Аўтар за кадрам». Гэтыя кадры мы, вучні сярэдняй школы № 11, раім убачыць усім жыхарам і гасцям нашага горада. Фотавыстава «Жыццё ў кадры» і сустрэча пад назвай «Аўтар за кадрам» чакаюць вас!»

Наталля Анашкевіч,

настаўніца СШ № 11 г. Ліды.

НАША СЛОВА № 48 (1459), 27 лістапада 2019 г.

Панядзелак, Снежань 9, 2019 0

22 лістапада — перапахаванне паўстанцаў 1863 года ў Вільні

Годны фінал 150-гадовай трагедыі

Як у Вільні развіталіся з Каліноўскім і яго паплечнікамі

Развітанне з Кастусём Калі-ноўскім і яшчэ 19 паўстанцамі, арга-нізаванае ўладамі Літвы, атрымала найвышэйшыя адзнакі тысяч прысут-ных на ўрачыстасці.

У 8.30 салдаты ротаў ганаро-вай варты Арміі Літвы і Войска По-льскага вынеслі два дзясяткі невялікіх драўляных трунаў з унутранага два-ра Палаца валадароў Вялікага Кня-ства Літоўскага.

Дзве першыя труны накры-тыя чырвоным штандарам з паўстан-цкім гербам — літоўскай «Пагоняй», польскім арлом і нябесным заступ-нікам арханёлам Міхаілам. У іх тое, што засталося ад камандзіраў — Кас-туся Каліноўскага і Зыгмунта Сера-коўскага.

Парэшткі ўсіх удзельнікаў на-роднага паўстання супраць расей-скага царызму даставілі ў Кафед-ра-льны сабор-базіліку Святых Стані-слава і Уладзіслава.

На плошчы тым часам сабра-ліся сотні ахвотных стаць сведкамі гістарычнай падзеі. Найбольш, як выглядала, было беларусаў, якіх лёгка было пазнаць па бел-чырвона-белых сцягах, партрэтах Каліноўскага і сама-робных плакатах з ягонымі цытатамі. З прыбыццём на вакзал кожнага но-вага цягніка ці аўтобуса людзей пры-бывала, і ўрэшце беларусы, на вока, склалі 2/3 ад усіх прысутных.

Некаторыя прызнаваліся, што ніводнага разу не былі ў Менску, але не маглі прапусьціць такую па-дзею ў гістарычнай сталіцы. Аргані-завана дабраліся выкладчыкі і наву-чэнцы Беларускага гуманітарнага ліцэя — адразу паўсотні чалавек.

Да неабыякавых людзей далу-чыліся палітыкі, грамадскія і куль-турныя дзеячы: Станіслаў Шушкевіч, персанальна запрошаны як першы кіраўнік незалежнай Бела-русі, а таксама Мікола Стат-кевіч, Алесь Бяляцкі, Лявон Баршчэўскі, Павел Севяры-нец, Аляксей Янукевіч, Ры-гор Кастусёў, Алена Анісім, Аляксей Марачкін, Генадзь Драздоў, Уладзімір Някляеў, Іосіф Сярэдзіч, Павел Жук, Генік Лойка, Зміцер Дашкевіч, Павел Белавус, Эдуард Пальчыс ды многія іншыя.

Адмыслова прыехалі ў Віль-ню кіраўнікі Рады Беларускай Народ-най Рэспублікі на чале з Івонкай Сур-вілай.

На развітанне ў саборы ад-вялі дзве гадзіны. Пасля прыбыцця афіцыйных асобаў і кіраўнікоў заме-жных дэлегацый доступ у храм часова прыпынілі. Але за тым, што адбыва-ецца ўнутры, можна было назіраць на вялікіх экранах.

Літва і Польшча былі прад-стаўленыя на найвышэйшым узроўні — прэзідэнтамі Гітанасам Наўседам і Анджэем Дудам. У ганаровым шэ-рагу і былыя літоўскія кіраўнікі — Вітаўтас Ландсбергіс, Валдас Адам-кус, Даля Грыбаўскайце. Беларусь, Украіна і Латвія абмежаваліся чыноў-нікамі менш высокага рангу.

Святую імшу служылі арцы-біскуп-мітрапаліт Гінтарас Грушас і біскупы ды вайсковыя капеланы з Літвы, Польшчы і Беларусі. У прыва-тнасці, слова пра Кастуся Каліноў-скага прамаўляў каталіцкі арцыбіскуп мітрапаліт Менска-Магілёўскі Тадэ-вуш Кандрусевіч.

Тым часам да сярэдзіны дня на Кафедральнай плошчы заўважна паболела літоўскіх, польскіх, украін-скіх палотнішчаў. Прадстаўнікі гэтых краін воплескамі рэагавалі на высту-пы сваіх лідэраў, трансляваныя на экраны — тыя адзначалі неацэнны ўнёсак удзельнікаў вызвольнага руху, які праз паўтара стагоддзя прывёў да дэмакратычных працэсаў ва Усходняй Еўропе.

І вось настаў час для жалобнай працэсіі. На тэрыторыі зноў з’явіліся людзі ў парадных мундзірах, на дарозе выстраіўся ганаровы эскорт: лафет, прычэплены да вайсковага пазада-рожніка, і дзясятак катафалкаў. На першым — дзве труны з парэшткамі Каліноўскага і Серакоўскага, накры-тыя сцягам паўстанцаў. Паперадзе ру-шылі барабаншчыкі і святары. За імі — вышэйшыя асобы і святары.

У чорных легкавіках — астатнія паўстанцы. Следам стала доўгая кало-на пад нацыянальнымі сімваламі сваіх краінаў. Працэсія рушыла на могілкі Росы.

Непрацяглы прыпынак быў зроблены каля Вострай Брамы: вер-нікі памаліліся за душы забітых геро-яў, вышэйшыя асобы пераселі ў свае аўтамабілі і чакалі ўжо на месцы па-хавання.

Пасля развітальных прамо-ваў труны ўклалі ў адмысловыя ні-шы, абсталяваныя ў капліцы-некро-палі на Росах. Сцяг з труны Зыгмунта Серакоўскага атрымаў у памяць пра падзею Анджэй Дуда, з імем Каліноў-скага — Гітанас Наўседа.

З усіх відаў зброі прагрымеў памятны салют у гонар кіраўнікоў і ўдзельнікаў паўстання — усіх, хто зма-гаўся і загінуў за свабоду.

У капліцы устаноўлены вянкі ад урадаў пяці краін, але беларускіх там два: ад урада і ад народа. Годна.

Ад вечара 22 лістапада пантэ-он герояў быў адкрыты для грамад-скага наведвання.

У Вільні ўшанаванне памяці Кастуся Каліноўскага і паўстанцаў 1863-1864 гадоў працягнулася 23 лістапада. «Каго любіш? Беларусь!»- гэты і шэраг іншых патрыятычных лозунгаў гучалі на вуліцах Вільні.

Памінальная літургія за супа-кой душаў паўстанцаў 1863-64 гадоў і асобна Кастуся Каліноўскага прайшла ў святыні Вільні, грэка-каталіцкай царкве Святой Тройцы, дзе пачынаў сваю рэлігійную дзейнасць Язафат Кунцэвіч, а насупраць, у базыльянскіх мурах, дзейнічала Віленская бела-руская гімназія.  На службе былі свя-тары і вернікі з розных гарадоў Бела-русі, вядомыя прадстаўнікі беларус-кай інтэлігенцыі з розных краін свету. Айцец Яўген Усошын сказаў:

— Мы ўзгадвалі ўсіх паўстан-цаў, якія былі пахаваны ўчора — Кас-туся Каліноўскага і яго паплечнікаў. Адбываецца гэткае выпраўленне крыўдаў, што былі зроблены людзям, якія маюць права на годнае пахаванне і належнае ўшанаванне. Тым больш, што гэтыя людзі не толькі для бела-рускага народа, але і для іншых на-родаў маюць вялікае значэнне. Гэта тым больш надае вялікую вагу гэта-му ўсяму.

Мірон Крывіч прамовіў:

— Кастусь Каліноўскі і іншыя паўстанцы сказалі — мы павінны наву-чыцца любіць. І гэта было іх галоўным паролем — любіць Беларусь! Гэта значыць — любіць і Бога, бо Бог даў нам гэтую зямлю, Бог даў нам нашу мову, і мы павіны гэта любіць. І тое, што адбылося зараз у Вільні, гэта вя-лікая падзея ў жыцці беларускага на-рода.

А вечарам у «Паўстанцкім ланцугу» жалобным шэсцем ад Вост-рай брамы да могілак Росы прайшло некалькі соцень беларусаў. Усё адбы-валася пры ўзнятым настроі са сця-гамі, знічамі і патрыятычнымі спевамі:

— Слава героям! Героям сла-ва! — Сёння ў нас чыста беларускі марш, каб паказаць, хто наш герой, як адносяцца нашыя землякі, усе бела-русы да нашага нацыянальнага героя.

— Для нас ён вельмі значная постаць. А што зараз навязваюць нашым дзецям? Хто яго ведае, як яно будзе далей. Для гэтага і трэба пры-язджаць, каб бачна было, што гэта для нас не пусты гук.

— Жыве Беларусь! Жыве Бе-ларусь!

— Нам, нашчадкам тых змага-роў, дастаткова перайсці гэтую мяжу да Вільні, а гісторыя сведчыць, што ўсе межы часовыя. І трапіўшы сюды, мы можам дыхаць тым паветрам зма-гання, якім дыхалі нашы папярэднікі. — Каго любіш? Беларусь!

Ігар Карней,

Радыё Свабода.

Беларускае Радыё Рацыя.

Фота: Андрэй Шаўлюга (RFE/RL,

Надзеі Бужан, nn.by;

Якуба Сушчынскага і Ладзіка Майніча

(Беларускае Радыё Рацыя).