У Бярозаўцы пачаўся збор подпісаў за помнік Юліюсу Столе

Аўторак, Верасень 4, 2018 0

У горадзе Бярозаўка, што на Лідчыне, пачалася кампанія па зборы подпісаў за ўсталяванне помніка аднаму з заснавальнікаў шкляной вытворчасці ў гэтым месцы — Юліюсу Столе. Да мясцовых актывістаў далучыліся і валанцёры з грамадскага руху «Дзея». Толькі за два няпоўныя дні сабралі 650 подпісаў у падтрымку ініцыятывы. Улічваючы, што ў самой Бярозаўцы жыве не больш за 10 тысяч чалавек, такая колькасць подпісаў за некалькі гадзін збору сведчыць пра тое, што перад гэтым прайшла вельмі грунтоўная інфармацыйная кампанія з боку мясцовых актывістаў, лічыць заснавальнік і сябар рады грамадскага руху «Дзея» — Алесь Лагвінец:

— Бачна, што ёсць станоўчае стаўленне людзей, вельмі цешыць, што бярозаўцы пазітыўна рэагавалі. Шмат хто адказвае на беларускай мове. Людзі разумеюць важнасць гістарычнай памяці. Ёсць таксама свой сімвалізм, калі помнік з’явіцца ў цэнтральным месцы горада і будзе паказваць паспяховага чалавека, які найперш дбаў пра асабісты інтарэс, але праз асабісты інтарэс ён спрычыніўся да таго, што паўстаў цэлы горад.

стол1кстол2к

Юліюс Столе — мастак па шкле, прадпрымальнік і мецэнат, які з’яўляецца адным з заснавальнікаў вядомай на ўвесь свет шкляной вытворчасці пад маркаю «Нёман».  У наш час яго імя ніякім чынам не ўвекавечана ў горадзе Бярозаўцы, які ўзнік вакол прадпрыем-ства.

Арганізавалі збор подпісаў мясцовыя актывісты БНФ і ТБМ.

Андрусь Панямонаў, Беларускае Радыё Рацыя Фота аўтара.

НАША СЛОВА № 35 (1394), 29 жніўня 2018 г.

Аўторак, Верасень 4, 2018 0

2 верасня — XXV Дзень беларускага пісьменства

XХV Дзень беларус-кага пісьменства пройдзе ў Іванаве 2 верасня і будзе пры-свечаны тэме «Мая малая ра-дзіма».

Асноўнай пляцоўкай святкавання XXV Дня бела-рускага пісьменства стане га-радскі парк Іванава, як паведа-міў карэспандэнту БЕЛТА намеснік старшыні райвыкан-кама Віталь Клышко. «Плану-ецца, што галоўная пляцоўка размесціцца ў парку. Там ство-рана пэўная інфраструктура, ёсць амфітэатр. Недалёка ад яго будзе ўстаноўлена сцэна, ство-рым умовы для размяшчэння большай колькасці людзей», — расказаў В. Клышко.

Сярод асноўных мера-прыемстваў Дня беларускага пісьменства:

— урачыстая цырымо-нія ўзнагароджвання перамож-цаў Рэспубліканскага конкур-су на лепшы твор у галіне паэ-зіі, прозы, драматургіі, заснава-льнікамі якога з’яўляюцца гра-мадскае аб’яднанне «Саюз пісь-меннікаў Беларусі», Міністэр-ства інфармацыі Рэспублікі Бе-ларусь, іншыя зацікаўленыя;

— «круглы стол» з  удзе-лам замежных паэтаў і пісьмен-нікаў, арганізатарамі якога з’яў-ляюцца Міністэрства інфарма-цыі, грамадскае аб’яднанне «Са-юз пісьменнікаў Беларусі», РВУ «Выдавецкі дом «Звязда», выдавецтва «Мастацкая літа-ратура»;

— навукова-практычная канферэнцыя з удзелам прад-стаўнікоў Нацыянальнай ака-дэміі навук Беларусі, іншых на-вуковых устаноў нашай кра-іны;

— узнагароджванне пе-раможцаў рэспубліканскага творчага конкурсу юных чыта-льнікаў «Жывая класіка», накі-раванага на павышэнне цікава-сці дзяцей і падлеткаў да чытан-ня, выхаванне падрастаючага пакалення на лепшых прыкла-дах нацыянальнай літаратуры, пошук і падтрымку таленавітай моладзі. Заснавальнікамі кон-курсу з’яўляюцца Міністэр-ства інфармацыі, Міністэрства адукацыі, ЗАТ «Сталічнае тэле-бачанне», ГА «Саюз пісьмен-нікаў Беларусі».

Складовай часткай Дня беларускага пісьменства тра-дыцыйна з’яўляецца рэспублі-канская навукова-асветніцкая экспедыцыя «Дарога да Святы-няў» з Дабрадатным агнём ад Труны Гасподняй, у якой прымаюць удзел прадстаўнікі творчай і навуковай інтэліген-цыі, духавенства. Экспедыцыя праходзіць па гарадах і вёсках некалькіх рэгіёнаў краіны і завяршае свой шлях у сталіцы правядзення свята.

Паводле mininform.gov.by.

Навіны Германіі. У Берліне антыфашысты дамагліся, каб неанацысты адмовіліся ад шэсця

Чацвер, Жнівень 30, 2018 0

Неанацысты адмовіліся ў суботу, 18 жніўня, ад запланаванага маршу ў адміністрацыйнай акрузе Берліна — Шпандаў — у памяць пра паплечніка Адольфа Гітлера, Рудольфа Геса. Пра гэта паведаміла нямецкае выданне Spiegel Online са спасылкай на паліцыю.

Прычынай паслужыла правядзенне антыфашыстамі шматлікай акцыі ў тым жа раёне. Паводле дадзеных арганізатараў мерапрыемства, «Берлінскага саюза супраць правых», каля дзвюх тысяч чалавек сабраліся там на «свята ў падтрымку дэмакратыі».

Многія прынеслі з сабой паветраныя балонікі з надпісамі: «Нацыстам — няма месца». Пенсіянеры выйшлі з транспарантамі: «Бабулі — супраць правых», «У Шпандаў нацыстаў не будзе».

Пасля адмены маршу ў Шпандаў неанацысты паведамілі, што далучацца да сваіх прыхільнікаў у іншым берлінскім раёне — Фрыдрыхсхайне, на ўсходзе нямецкай сталіцы. Там правыя экстрэмісты анансавалі яшчэ адну акцыю з нагоды 31-й гадавіны смерці Рудольфа Геса. Заяўка на яе правядзенне была складзена такім чынам, што ў нямецкіх уладаў не знайшлося законных падстаў для яе забароны.

Рудольф Гес быў бліжэйшым паплечнікам Адольфа Гітлера, намеснікам фюрэра ў партыі, рэйсхміністрам без партфэля. Ён быў асуджаны на пажыццёвае зняволенне Нюрнбергскім трыбуналам. Скончыў жыццё самагубствам 17 жніўня 1987 года ў турме для ваенных злачынцаў у Шпандаў, дзе ён быў тады адзіным зняволеным. Каб турма не стала аб’ектам культу неанацыстаў, яе знеслі ў тым жа 1987 годзе.

Spiegel Online.

Да 695-годдзя Ліды. Гісторыя горада ў даследчых працах, газетах і не толькі

Чацвер, Жнівень 30, 2018 0

Да 695-гадовага юбілею горада Ліды прымеркавана выстаўка «У гісторыю слова лідскага», якая адкрылася днямі ў літаратурным аддзеле гістарычна-мастацкага музея (доміку Таўлая). Першымі наведвальнікамі новай выстаўкі сталі сябры літаратурнага аб’яднання «Суквецце» пры рэдакцыі «Лідскай газеты» (адкрыццё выстаўкі адбылося ў рамках чарговага пасяджэння літаб’яднання). Аснову экспазіцыі выстаўкі склалі арыгіналы і копіі даследчых прац гісторыкаў і краязнаўцаў мінулага і сучаснасці, якія датычацца горада-юбіляра — Ліды.

людзікстэнд2к

На бачным месцы ў экспазіцыі змешчаны партрэт Тэадора Нарбута — аднаго з буйнейшых айчынных гісторыкаў XIX стагоддзя, які даследаваў у тым ліку і сваю родную Лідчыну, яе старажытны замак. Ахвотныя могуць азнаёміцца з хронікамі Яна Длугаша, Мацея Стрыйкоўскага, у якіх гісторыя Ліды даследуецца з часоў яе заснавальніка — вялікага князя літоўскага Гедыміна.

Копіі газеты «Ziemia Lidzka» — свайго роду летапіс Ліды 20-30-х гадоў мінулага стагоддзя. Тут жа змешчаны партрэты сяброў рэдкалегіі той польскамоўнай газеты, напісаныя лідскім скульптарам Вадзімам Вераб’ёвым. Шмат раскажуць аб Лідзе «польскага часу» і ўспаміны Ежы Путраманта, які ў свой час вучыўся ў лідскай гімназіі імя Караля Хадкевіча.

Увогуле, на выстаўцы прадстаўлены копіі і арыгіналы многіх газет, якія ў розныя часы выходзілі ў Лідзе, у тым ліку копія аднаго з першых нумароў газеты «Уперад» (папярэдніцы «Лідскай газеты»). Знайшлося тут і месца для гістарычна-літаратурнага часопіса «Лідскі летапісец», які выходзіць ужо больш за дваццаць гадоў.

Наведвальнікі выстаўкі таксама маюць магчымасць азнаёміцца з працамі сучасных гісторыкаў і краязнаўцаў Лідчыны: Валерыя Сліўкіна, Станіслава Судніка, Анатоля Куляша, Мікалая Дзікевіча, Леаніда Лаўрэша і іншых.

Ёсць у экспазіцыі і асобныя прадметы: друкарская ўстаноўка, друкарская машынка, тэлефон (разам са старымі тэлефоннымі даведнікамі), радыёпрыёмнік, тэлевізар 50-х гадоў і г. д.

— Выстаўка «У гісторыю слова лідскага» будзе цікавай для кожнага, хто неабыякавы да гісторыі Ліды, — гаворыць напрыканцы экскурсіі навуковы супрацоўнік музея Алесь Хітрун. — Запрашаем наведаць яе і, дзякуючы копіям і арыгіналам даследчых прац, газет, часопісаў, пагартаць старонкі гісторыі нашага горада.

Аляксандр МАЦУЛЕВІЧ.

НАША СЛОВА № 34 (1393), 22 жніўня 2018 г.

Чацвер, Жнівень 30, 2018 0

Памёр Хведар Нюнька

15 жніўня памёр Хве-дар Нюнька, сябар Рады і адзін з заснавальнікаў ЗБС «Баць-каўшчына», вядомы беларускі грамадска-культурны дзеяч у Летуве. Яму было 90 гадоў. Смерць сталася наступствам сур’ёзнай траўмы, атрыманай у верасні мінулага года.

Хведар Якубавіч стаяў ля вытокаў Таварыства бела-рускай культуры ў Літве, якое ўзначальваў дваццаць пяць гадоў, ад моманту заснавання, спрыяючы адраджэнню, заха-ваню і пашырэнню беларускай прысутнасці ў Літоўскай Рэс-публіцы. Дзякуючы дзейнасці спадара Хведара, у Вільні сён-ня працуе беларуская гімназія, імёнамі славутых беларусаў названыя некаторыя вуліцы горада, на магілах беларускіх дзеячаў усталяваныя помнікі і дзясяткі мемарыяльных до-шак, а таксама захаванае месца забойства Кастуся Каліноў-скага на Лукішскім пляцы. Пад кіраўніцтвам Хведара Нюнькі Таварыствам беларускай ку-льтуры былі праведзеныя пяць Канферэнцый беларусаў Балтыі.

Хведар Нюнька ўраж-ваў сваёй нястомнасцю, энергі-чнасцю і меў актыўную грама-дзянскую пазіцыю, заўжды браў актыўны ўдзел у грамад-скіх акцыях і кампаніях —  вы-ступаў у абарону беластоцкай газеты «Ніва», у падтрымку Дома Марыянаў у Лондане, дапамагаў усталёўваць крыжы ў Курапатах… Усяго не пера-лічыць.

З «Бацькаўшчынай» Хведар Якубавіч быў ад самага пачатку і не пакідаў Згурта-ванне без падтрымкі нават у самыя неспрыяльныя для арга-нізацыі перыяды. Ён быў вер-ным сябрам і паплечнікам на-шага Згуртавання. Смерць Хведара Нюнькі для нас — непапраўная страта.

ЗБС «Бацькаўшчына» выказвае спачуванні родным спадара Хведара, а таксама ўсім, хто яго ведаў. Мы шчыра смуткуем разам з вамі.

Управа МГА «ЗБС «Бацькаўшчына».

 

Навіны Германіі. Нямецкая паліцыя ўратавала чалавека ад ваверчаняці

Панядзелак, Жнівень 20, 2018 0

Нямецкая паліцыя прыбыла на выклік, каб абараніць чалавека ад нападу малой вавёркі. Калі афіцэры ў горадзе Карлсруэ прыбылі на месца здарэння, яны сталі сведкамі таго, як звярок працягвае тэрарызаваць мужчыну, піша bbc.com.

Калі ваверчаня знясілілася і заснула, яго ўзялі пад варту.

У паведамленні праваахоўнікаў сказана, што грызун стаў іх новым талісманам, і яго назвалі Карлам-Фрыдрыхам.

Цяпер яго даглядаюць ў цэнтры выратавання жывёл.

Вавёркі звычайна пераследуюць людзей, калі ім трэба ежа або дапамога. Прэс-сакратар паліцыі Крысціна Крэнц распавяла, што ваверчаняты, якія страцілі маці, могуць замест іх пераключаць усю сваю ўвагу на чалавека, які ім сустрэнецца. «Гэта можа быць даволі страшна», — сказала яна, дадаўшы, што чалавек, які выклікаў паліцыю, «безумоўна, адчуваў сябе ў небяспецы».

Карл-Фрыдрых цяпер у бяспецы — у выніку яго дзеянняў ніхто не пацярпеў. Але не ўсе гісторыі, у якіх фігуруюць вавёркі, маюць такія шчаслівыя завяршэнні. Летась група з шасці вавёрак пакусала да моцнага крывацёку трохгадовага хлопчыка ў англійскім графстве Карнуэл.

bbc.com.

 

Маёнтак Дамбавецкага гасцінна сустрэў гасцей свята!

Панядзелак, Жнівень 20, 2018 0

У цёплы сонечны дзень — 4-га жніўня маёнтак Дамбавецкага сабраў на брэндавым свяце ўсіх жыхароў аграгарадка Бердаўка і яго гасцей — тых, хто любіць сваю малую Радзіму, захоўвае яе гістарычную спадчыну і цікавіцца яе будучым.

На пачатку свята гледачоў вітаў народны сямейны ансамбль Парфенчыкаў «Мы з вёскі-калыскі» і прадставіў інтэрактыўную экскурсійна-пазнавальную праграму ў музеі сям’і «Падарожжа ў сямейны дабрабыт». Цікавым атрымаўся і агляд музейных экспазіцый: «Творчая лабараторыя народнага сямейнага ансамбля Парфенчыкаў» і «Вяселле — пачатак сямейнага жыцця», дзе ўдзельнікамі аматарскага аб’яднання «Ойра» Бердаўскага культурна-дасугавага цэнтра быў прадстаўлены вясельны абрад «Надзяванне вэлюму».

Даспадобы прыйшоўся гасцям свята паркавы шпацыр «Спадчына Дамбавецкага» з аглядам рэдкіх парод дрэў. У прыгожым пейзажным парку наведвальнікі ўбачылі блакітныя елкі, лістоўніцы еўрапейскія, піхты і іншыя дрэвы, пасаджаныя ў свой час самім спадаром Дамбавецкім.

У рамках свята была арганізавана выстаўка дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва «Рамеснае сузор’е». У шыро-кім выставачным асарціменце свае вырабы прадставілі таленавітыя майстры Бердаўскага сельсавета. Дзівілі позірк цудоўныя вырабы з саломы, тканіны і дрэва, а таксама выцінанка, шыццё і ткацтва. Філіял «Інтэграваная бібліятэка аграгарадка Бедаўка» ДУК «Лідская раённая бібліятэка імя Янкі Купалы» падрыхтаваў тэматычную выстаўку літаратурных твораў пра Бердаўку, яе гісторыю і жыхароў. Працавала інтэрактыўная пляцоўка Мінойтаўскага культурна-дасугавага цэнтра.

?

?

конькручнікік

Меў месца на свяце і цудоўны момант! Па запрашэнні гаспадыні свята — ахмістрыні маёнтка, праз вякі і час стагоддзяў завітаў у свой палац спадар Дамбавецкі! На ўпрыгожанай брычцы ён прыехаў на свята, каб павітаць землякоў, пачаставаць усіх смачнай фамільнай «дамбавецкай юшкай» і аладкамі ад сваёй кухаркі Адэліны, разам паспяваць песні, патанчыць, пасмяяцца, пагуляць у гульні, і наогул, убачыць, як бердаўчане карыстаюцца той спадчынай, якую ён пакінуў сваім нашчадкам.

НАША СЛОВА № 33 (1392), 15 жніўня 2018 г.

Панядзелак, Жнівень 20, 2018 0

У Зэльве ўшанавалі памяць Ларысы Геніюш

У суботу, 11 жніўня, у Зэльве ўшанавалі найвялік-шую беларускую паэтку і зма-гарку, вязня сталінскіх лаге-раў, дысідэнтку Ларысу Гені-юш (1910-1983). Ушанаванне пачалося паніхідай у Зэльвен-скай Свята-Троіцкай царкве, якую па-беларуску правёў яе настаяцель айцец Георгій Су-баткоўскі. Каля помніка Лары-сы Геніюш, які знаходзіцца на тэрыторыі царквы, кіраўнік Гарадзенскага аддзялення Са-юза беларускіх пісьменнікаў Валянцін Дубатоўка прыгадаў апошні год жыцця паэткі, ля-чэнне яе ў гарадзенскай баль-ніцы. Пісьменнік Сяргей Чы-грын распавёў пра новыя фак-ты з біяграфіі Ларысы Геніюш, а таксама тых людзей, якія не-калі з ёй сябравалі і да сён-няшніх дзён заставаліся невя-домымі. На Зэльвенскіх гарад-скіх могілках, на магілу Ларысы і Янкі Геніюшаў былі ўскла-дзены кветкі і запалены лам-падкі. Наталля Карповіч з Га-родні прачытала некалькі па-трыятычных вершаў паэткі.

Барыс Баль, Беларускае Радыё Рацыя, Зэльва. Фота аўтара.

Да дня нараджэння Ларысы Геніюш нагадаем яшчэ раз некалькі патрыятычных твораў паэткі. Іх павінен ведаць кожны беларус на памяць.

Навіны Германіі. Немец вывучыў беларускую і рамантуе школу пад Ракавам

Аўторак, Жнівень 14, 2018 0

Адкуль такая матывацыя?

— Гэта вынік маёй цікавасці да Беларусі, дзе я апынуўся выпадкова, — тлумачыць Бэньямін Гаўзнер.

Пасля заканчэння школы ў 2013-м ён не хацеў адразу паступаць ва ўніверсітэт, каб папрацаваць валанцёрам у іншай краіне. Знайшоў такую магчымасць у Беларусі і падумаў, што гэта будзе цікавы досвед, таму што гэта — «невядомая краіна», якая знаходзіцца зусім недалёка ад Германіі. Бэн валанцёрыў 10 месяцаў.

— Гэта быў цудоўны час, і краіна мяне вельмі ўразіла. Упершыню я пачуў беларускую мову (калі не ў метро) на культурным імпрэзе ў Менску. Тады я нічога не разумеў, таму што вучыў толькі расейскую, — узгадвае Бэн.

Два гады таму ён зноў наведаў Беларусь, тады і вырашыў вывучыць мову, каб лепш разумець краіну:

— Купіў падручнік у Менску і, як толькі прыехаў дадому, пачаў.

Бэн вучыўся ў Польшчы і Літве, а цяпер вывучае сацыялінгвістыку ў Германіі. У свае 23 ён валодае 8-мю мовамі, у тым ліку літоўскаю, польскаю ды расейскаю. Ён цікавіцца сувяззю паміж імі, а таксама тапонімамі нашага рэгіёна.

— У беларускай мове ёсць значны ўплыў іншых моваў, што бачна і ў тапонімах. Шмат якія беларускія тапоні-мы маюць балтыйскае паходжанне, напрыклад, Жодзішкі або Ашмяны. Да таго ж, мне проста падабаецца, як тапонімы гучаць. Напрыклад Шышчыцы, Іўе, — тлумачыць ён.

— Ці ведаеш, што беларусаў называюць славянскімі немцамі? — пытаю.

— Не, але я насамрэч сам часам так гавару. Я быў у суседніх з Беларуссю краінах і лічу, што беларусы спакайнейшыя і сціплейшыя, чым, напрыклад, украінцы ці расейцы. Такія рысы характару асацыююць звычайна і з немцамі. Парадак і добрая інфраструктура ў Беларусі напамінаюць мне таксама пра маю радзіму.

Гэтым летам Бэн зноў прыехаў у Беларусь, каб рамантаваць школу на Меншчыне.

Інга Астраўцова, belsat.eu.

На Лідчыне адзначылі 155-я ўгодкі паўстання 1863 года

Аўторак, Жнівень 14, 2018 0

5 жніўня ў былым фальварку Шчытнікі паміж вёскамі Малое Ольжава і Мохавічы адбылося ўшанаванне памяці паўстанцаў 1863 года.

Сёлета споўнілася 155 гадоў ад пачатку паўстання, да гэтай даты актывісты лідскіх грамадскіх арганізацый закончылі афармленне мемарыялу “Невядомым паўстанцам”, паколькі дакладна вядома, што тут пахаваны паўстанцы, а вось, хто, выявіць не ўдалося.

Сабраліся людзі з многіх месцаў Беларусі: з Менска, Слоніма, Дзятлава, нават Гомеля, ну і, канешне, з Лідчыны.

Фэст-рэквіем пачаўся з чытання спіскаў паўстанцаў Лідскага павета. На сёння ў гэтых спісках 424 імені. Гонар чытаць спісы быў аказаны ад Лідскага раёна старшыні Ёдкаўскай суполкі ТБМ Валерыю Мінцу, ад Ліды — сябру Лідскай гарадской рады ТБМ Алегу Лазоўскаму, ад г. Бярозаўкі — кіраўніку Бярозаўскай суполкі Партыі БНФ Вітольду Ашурку.

Чытанне спіскаў доўжылася амаль гадзіну. За гэты час паспеў пайсці і перастаць летні дождж. Як сказаў прысутны тут старшыня Партыі БНФ Рыгор Кастусёў само неба заплакала над трагічнымі лёсамі ўдзельнікаў паўстання і ўсяго нашага народа.

Пасля чытання спісаў адбылася памінальная служба, акую адправілі святары Беларускай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы айцы Леанід Акаловіч і Вікенцій Кавалькоў. Яны ж асвяцілі камень мемарыялу і крыжы пасля рэстаўрацыі.

спіскіксвятарыкзахарэвічк

Пасля малітвы прагучалі патрыятычныя песні ў выкананні слынных беларускіх бардаў Андрэя Мельнікава, Таццяны Матафонавай, Зміцера Захарэвіча і Сержука Чарняка. Алег Лазоўскі прачытаў верш Станіслава Судніка “Кроў Франціішка”, памяці паўстанца Францішка Багушэвіча, які ваяваў і быў паранены на Лідчыне.

Фэст-рэквіем прайшоў з дазволу лідскіх уладаў. Цяпер ад іхняй добрай волі залежыць унесці мемарыял у спіс гістарычна-культурных каштоўнасцяў раёна.

Яраслаў Грынкевіч.