Леанід Лаўрэш на курсах “Мова нанова”

Серада, Красавік 10, 2019 0

27 сакавіка заняткі на лідскіх курсах “Мова нанова” былі прысвечаны 25 сакавіка. Пасля лігвістычнай размінкі слова было дадзена ганароваму госцю, у ролі якога выступаў слынны лідскі гісторык Леанід Лаўрэш.
Выступ быў прысвечаны лідзянам, якія спрычыніліся да ўтварэння адроджнай беларускай дзяржавы ў пачатку 20-га стагоддзя, і ў першую чаргу сям’і Іваноўскіх. Асоба Вацлава Іваноўскага ў адраджэнцкіх працэсах застаецца да гэтага часу недаацэненай. Пра яго сястру, Алену Іваноўскую, якая паспрабавала адкрыць першую беларускую школу на Лідчыне, ніхто не згадвае зусім. Л. Лаўрэш паабяцаў у хуткім часе прадставіць сапраўды сенсацыйны матэрыял, звязаны з асобай Алены Іваноўскай.

усекі
Цікавай была інфармацыя пра братоў Валейкаў, якія акаpаліся плямяннікамі паўстанца Губарэвіча, што загінуў пад Дубічамі.
Што праўда, такіх сустрэч трэба з дзясятак, каб перадаць нейкую прыймальную частку ведаў па гісторыі Лідчыны.
Наш кар.

НАША СЛОВА № 14 (1425), 3 красавіка 2019 г.

Серада, Красавік 10, 2019 0

Дарагія сябры “Нашага слова”!

У красавіку мы ў цэлым захавалі пазіцыі і нават злёгку іх палепшылі. Ёсць нязначныя падзенні і нязначны рост па асобных абласцях. Добрае слова трэба сказаць пра горад Магілёў, дзе падпіска вырасла ў паўтара разы. Падрасла падпіска ў Менску, Менскім раёне, Валожыне, Слуцку, іншых раёнах Менскай вобласці, што прывяло і да значнага росту па ўсёй Меншчыне.

Студзень Красавік

Берасцейская вобласць:

Баранавічы р.в.       14    13

Бяроза р.в.                7      8

Белаазёрск р.в.         —       —

Бярэсце гор.             6      6

Ганцавічы р.в.          1      1

Драгічын р.в.           —        —

Жабінка р.в.             —        —

Іванава р.в                1       —

Івацэвічы р. в.          3       2

Камянец р.в.             1       1

Кобрын гор.             2       2

Лунінец гор.             1       1

Ляхавічы р.в.            1       1

Маларыта р.в.          —       —

Пінск  гор.                6       6

Пружаны р.в.           5       4

Столін р.в.                —        —

Усяго:                     48      45

Навіны Германіі. У нас Бабіч — у немцаў Грэнал

Пятніца, Красавік 5, 2019 0

У нямецкім Бундэстагу патрабуюць абвясціць пасла ЗША персонай нон-грата

Віца-старшыня Бундэстага Вольфганг Кубіцкі патрабуе абвясціць амерыканскага пасла Рычарда Грэнала персонай нон-грата. Палітык ліберальнай партыі FPD лічыць, што дыпламат паводзіць сябе, як прадстаўнік акупацыйнай імперыі. Абурэнне Кубіцкага выклікалі словы пасла наконт змяншэння Берлінам вайсковых выдаткаў. Паводле праекту бюджэту, Германія не выконвае пастулату NATO, каб краіны-чальцы выдаткоўвалі на абарону 2% ВУП. Планы міністра фінансаў прадугледжваюць, што ў наступным годзе гэтая сума складзе 1,37%.

Рычард Грэнал пракаментаваў гэта наступным чынам:

— Змяншэнне і так непрымальных абавязацельстваў на карысць вайсковай гатоўнасці — гэта сігнал для 28 краінаў NATO, саюзнікаў Германіі, які непакоіць.

Паводле віца-старшыні Бундэстага, за такія словы міністр замежных справаў павінен як мага хутчэй абвясціць Грэнала персонай нон-грата.

— Мы суверэнная дзяржава і не можам дапусціць, каб амбасадары іншых краін прымалі рашэнні наконт нашай унутранай палітыкі. Грэнал паводзіць сябе так, нібыта ЗША ўсё яшчэ акупацыйная імперыя, — сказаў Вольфганг Кубіцкі.

Яшчэ больш радыкальную ацэнку паслу агучыў палітык ка-аліцыйнай партыі SPD Карстэн Шнайдэр. Ён назваў Грэнала «дыпламатычнай паразай».

Амерыканскі пасол прыцягнуў увагу адразу пасля прыезду ў Берлін у траўні мінулага года твітам пра тое, што нямецкія кампаніі, якія працуюць у Іране, павінны абмежаваць там сваю дзейнасць. Таксама летась ён сказаў у адным з інтэрвію, што для яго важна падтрымліваць кансерватараў у Еўропе. Выслаць пасла на радзіму патрабавалі былы сацыял-дэмакратычны кандыдат у канцлеры Марцін Шульц і Сара Вагэнкнухт, сустаршыня партыі «Левыя».

Радыё Свабода.

Алена Анісім і Алег Трусаў на лідскіх курсах “Мова нанова”

Пятніца, Красавік 5, 2019 0

20 сакавіка па запрашэнні лідскіх курсаў “Мова нанова” Ліду наведалі старшыня ТБМ, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Алена Анісісм і ганаровы старшыня ТБМ, выканавец абавязкаў рэктара Універсітэта імя Ніла Гілевіча Алег Трусаў.

Гаворка ішла пра лёсы беларускай мовы, беларускай адукацыі і Універсітэта імя Ніла Гілевіча ў прыватнасці.

Алена Анісім распавяла, як узнікала ідэя ўніверсітэта, пачынаючы ад Кангрэса за незалежнасць, у структурах якога і выспела ідэя, і да дазволу сына Ніла Гілевіча выкарыстаць імя Народнага паэта ў назве.

залакі

Алег Трусаў заглянуў у гісторыю беларускай мовы і ў гісторыю папярэдніх этапаў змагання за нацыянальны ўніверсітэт. У прыватнасці ён нагадаў, што падчас збору подпісаў за Нацыянальны ўніверсітэт у пачатку 21 стагоддзя з 55 000 подпісаў сабраных па краіне 10 тысяч былі са-браныя ў Лідзе. Мала хто памятае акалічнасці таго збору, а тады ў пачатку нулявых, калі ўся краіна была ў роспачы, лідзяне за Нацыянальны ўніверсітэт пісаліся пагалоўна. З вялікіх дамоў па Машэрава на Слабадзе адмаўляліся падпісацца 1-2 чалавекі на дом. Навучэнцы Лідскага каледжа бралі бланкі і на выхадных, калі ехалі дадому, падпісвалі свае вёскі.

Другі раз Лідскі каледж сабраў тысячы подпісаў супраць адмены курса “Прафесійная лексіка”. Тады навучэнцаў цягалі па розных начальніках, але курс выратавалі. Пра гэтую перамогу ўсе таксама забылі.

Слухачы курсаў задавалі самыя розныя пытанні, у тым ліку і адносна выбараў. Алена Анісім і ў Лідзе пацвердзіла гатоўнасць вылучацца кандыдатам у Прэзідэнты на будучых выбарах, што выклікала поўнае разуменне з боку прысутных.

Яраслаў Грынкевіч.

25 сакавіка на Лідчыне

Пятніца, Красавік 5, 2019 0

25 сакавіка сёлета на Лідчыне адзначалася па кароткай праграме. Было вырашана даць магчымасць актывістам нацыянальных арганізацый наведаць святкаванні Дня Волі ў іншых месцах.

У выніку лідзяне ўзялі ўдзел у святкаванні Дня Волі ў Гародні, Менску і Нью Ёрку, удзельнічалі ў шэсці памяці Кастуся Каліноўскага ў Вільні, а таксама ў Круглым стале там жа.

На самой Лідчыне па нядаўняй традыцыі былі запалены знічы перад усімі “ефрасіннеўскімі” крыжамі Лідскага раёна. Сёлета іх на адзін больш. У канцы мінулага года такі крыж, ужо 9-ты, быў пастаўлены перад царквой у в. Дакудава. Лідчына становіцца краем Святой Ефрасінні.

дакудавакі

25 сакавіка зноў жа па традыцыі,  але ўжо старой, актывісты з Ліды, Бярозаўкі і Пескаў наведалі магілы дзеячоў Беларускай незалежніцкай партыі Саковіча і Маракова ў Лідзе, а таксама магілу міністра БНР, генерала Кіпрыяна Кандратовіча ў Воранаве. Тут да іх дадаліся патрыёты з Воранава, Радуні і Беняконяў. Упершыню каля магілы генерала сабраліся людзі з шасці населеных пунктаў. Былі ўскладзены кветкі, запалены знічы.

воранавакі

Завяршыўся рэйд каля каменя “100 год БНР” на вуліцы К. Каліноўскага ў Лідзе.

каменькі

Тут таксама быў запалены зніч у памяць усіх палеглых і пацярпелых за незалежнасць. Слава героям Беларусі. Беларусь — навечна!

Я. Грынкевіч.

У Гародні прэзентавалі «Новы замак» і кнігу Самсона Пярловіча

Пятніца, Красавік 5, 2019 0

У Гарадзенскім цэнтры гарадскога жыцця 23 сакавіка адбыліся прэзентацыі двух выданняў — літаратурнага альманаха «Новы замак» Гарадзенскага аддзялення Саюза беларускіх пісьменнікаў і кнігі вершаў наваградскага паэта Самсона Пярловіча (1923-2001). На сустрэчу прыехалі пісьменнікі з Гародні, Наваградка, Ліды, Слоніма, Шчучына, Баранавіч і іншых гарадоў. Найперш тыя творчыя асобы, чые творы надрукаваны ў альманаху «Новы замак», які пабачыў свет сёлета ў менскім выдавецтве «Кнігазбор». Прэзентацыю распачаў кіраўнік Гарадзенскага аддзялення Саюза беларускіх пісьменнікаў Валянцін Дубатоўка, які адзначыў, што на апошнім пасяджэнні Рады Саюза беларускіх пісьменнікаў выданне «Новы замак» атрымала станоўчыя водгукі ад кіраўніцтва Саюза беларускіх пісьменнікаў.

— І ў гэтым вялікая заслуга і пісьменнікаў Гарадзеншчыны і рэдактара альманаха Янкі Трацяка, які складаў выданне і рэдагаваў, — сказаў Валянцін Дубатоўка.

траццякк

Янка Трацяк спыніўся на працы над альманахам, адзначыўшы, што ў альманах у два разы больш даслалі сваіх твораў пісьменнікі, чым раней, таму быў выбар.

Прафесар Аляксей Пяткевіч, як заўсёды, паспрабаваў даць крытычную адзнаку асобным творам «Новага замка».

Свае творы і думкі пра «Новы замак» выказалі пісьменнікі Альжбета Кеда, Іван Буднік, Сяргей Чыгрын, Мечыслаў Курыловіч, Галіна Самойла, Святлана Адамовіч, Мікола Канановіч, Тац-цяна Яцук, Раіса Раманчук, Рычард Бялячыц, Міхась Зізюк і іншыя літаратары.

дзеўкіксветакчыгрынкі

Станіслаў Суднік з Ліды ў сваім выступленні распавёў пра рэгіянальныя літаратурныя выданні Ліды, Наваградка і Нясвіжа.  А Міхась Зізюк прачытаў гумарыстычны твор пра аўтараў альманаха.

якзалак

Гарадзенскае аддзяленне Саюза беларускіх пісьменнікаў распачало выданне сваіх уласных кніг. Адна з такіх — зборнік твораў Самсона Пярловіча «Такі непаўторны сусвет». Гэты зборнік рыхтаваў Янка Трацяк. Пра трагічны лёс Самсона Пярловіча, які быў рэпрэсаваны і жыў у Наваградку, расказала паэтка Святлана Абдулаева.

святланакічарняккусекі

У гэты дзень гучалі беларускія песні і мелодыі, прысутныя атрымалі аўтографы ад літаратараў і змаглі набыць кнігі любімых аўтараў.

Барыс Баль,

НАША СЛОВА № 13 (1424), 27 сакавіка 2019 г.

Пятніца, Красавік 5, 2019 0

101-я ўгодкі Беларускай Народнай Рэспублікі

Дзень Волі ў Гародні

23 сакавіка ў Калож-скім парку Гародні прайшлі асноўныя святкаванні з на-годы Дня Волі.

Гародня — гэта другая сталіца Беларускай Народ-най Рэспублікі. І менавіта ў 1919 годзе яна ёй сталася. Таму праз 100 гадоў асноў-нае святкаванне адбылося менавіта тут.

Арганізатары свята падрыхтавалі для гасцей вя-лікі бясплатны канцэрт з удзелам вядомых беларускіх музыкаў. На мерапрыем-ства з’ехаліся не толькі гара-дзенцы, але і госці з розных куткоў Беларусі. Каб даста-віць у Гародню многіх ахво-чых, кіраўніцтва Беларускай чыгункі выдзеліла дадатко-выя вагоны да пасажырскіх цягнікоў.

Святкаванні  пачаліся ў 12:00 з набажэнства ў Ка-ложскай царкве і малітвы за Беларусь. Архіепіскап Гара-дзенскі і Ваўкавыскі Арце-мій дабраславіў яго правя-дзенне.

У самім жа парку мерапрыемствы пачаліся ў 13:00 з невялікага мітынгу. Пасля гэтага на сцэну вый-шаў магілёўскі гурт Nizkiz – у мінулым годзе музыкі ста-лі найлепшым гуртом Бела-русі згодна з парталам TuzinFM.

Канцэрт сабраў  звыш 5 тысяч чалавек. Сотні людзей прыйшлі з нацыя-нальнай сімволікай. Кан-цэрт  вёў Аляксандр Памідо-раў.

Святочная атмасфе-ра. Шмат прадстаўнікоў ро-зных грамадскіх арганіза-цый і палітычных партый. Вельмі актыўны незалежны гандаль. Такога гандлю Га-родня яшчэ не бачыла. Свя-ту спрыяе цудоўнае на-двор’е. Выступілі гурты «Крама», «Дай Дарогу!», спявак Зміцер Вайцюшкевіч ды іншыя выканаўцы. Гіс-торык, прафесар Алесь Кра-ўцэвіч распавёў, што Гаро-дня — як галоўнае месца свя-ткаванняў — не выпадковая. У горадзе шмат месцаў, звя-заных з гісторыяй БНР. Так-сама гісторык выказаў на-дзею, што ў хуткім часе мы зможам паўсюдна і годна адзначаць Дзень Волі.

Завяршыўся святоч-ны канцэрт выступам гурта «Дзецюкі».

У канцы фэсту арга-нізатары свята падзякавалі ўсім, хто прыехаў ці пры-йшоў на Дзень Волі ў Га-родні.

Свята скончылася шэсцем гарадзенцаў да цэн-тра горада, дзе ў Фарным касцёле адбылася святочная імша.

Паводле СМІ.

Гісторыя ў 1 год

Пятніца, Сакавік 29, 2019 0

21-га сакавіка споўніцца роўна год, як высілкамі аднаго з мясцовых патрыётаў на Лідчыне быў усталяваны помнік-камень у гонар 100-годдзя БНР.

Сёння арганізатар і фундатар устаноўкі каменя ўспамінае:

— На пачатку 2018 г. мяне апанавала ідэя — у гонар 100-годдзя БНР усталяваць у годным месцы камень з адпаведным надпісам.

Перабіраў варыянты тэксту. Потым вырашыў праз свайго сябра, які жыве ў ЗША, параіцца з Пазьняком.

Той прапанаваў тэкст і горача падтрымаў саму ідэю — адмысловым зваротам праз інтэрнэт заклікаў ставіць памятныя камяні па ўсёй Беларусі і па-за межамі краіны.

Гэты камень усталяваны 21 сакавіка 2018 г. напярэдадні Дня Волі (25 сакавіка) на падворку пад  Лідай, і пакуль што стаў першым і адзіным такім у свеце.

Вось што пісаў Зянон Пазьняк:

«Некалькі зацемак па актуальных пытаннях.

Вы ведаеце маю прапанову аб вечным азнака-ванні стагоддзя БНР.

Рэалізацыя такая: шмат у якіх месцах Беларусі і за яе межамі паставіць памятныя камяні з выбітным знакавым надпісам пра 100 гадоў БНР. Па ідэі тут паўтор гістарычнага беларускага прынцыпу «Барысавых камянёў». Таму надпіс павінен быць вельмі кароткім (знакавым).

Прапанова наступная:

Першы радок: “СТО ГОД БНР”.

Другі радок: (выява Пагоні).

Трэці радок: “БЕЛАРУСЬ — НАВЕЧНА”.

Не ўсе разумеюць знакавы прынцып тэксту і прапануюць інфармацыйна-тлумачальны характар надпісу. Але гэты падыход не для каменя, а для памятнай дошкі. Напрыклад, калі дадаць даты на камень (1918 — 2018), то ў падсвядомасці ўзнікае асацыяцыя з магілай. Калі дадаць больш разгорнутага інфармацыйнага тэксту, тады знікае эфект знакавага ўздзеяння. Раскрываць такія абрэвіятуры як БНР ці БНФ не абавязкова, яны жывуць у свядомасці самі па сабе і шырока вядомыя.

21.01.2018. НЁ.

Зянон Пазьняк.»

людзі

Праз некалькі месяцаў з прыгарада камень перавезлі  ў горад і ўстанавілі каля лідскай грэка-каталіцкай капліцы па адрасе: вул. Каліноўскага, 16.

 

bty

bty

Як здаецца, гэты помнік-камень быў усталя-ваны  напярэдадні стогадовага юбілею  не толькі першым у свеце, але і да гэтага часу з’яўляецца адзіным, які ўшаноўвае такую значную дату ў гісторыі нашай Радзімы.

Паводле

Л. Лаўрэша.

Мы, народ Рэспублікі Беларусь …

Пятніца, Сакавік 29, 2019 0

Такімі словамі пачынаецца наш асноўны і самы галоўны закон — Канстытуцыя, які рэгулюе ўсе астатнія кодэксы і зводы законаў.

15 сакавіка ў малой зале Палаца культуры ў Бярозаўцы Лідскага раёна адбылося вельмі важнае ў жыцці маладых грамадзян Беларусі мерапрыемства — уручэнне пашпартоў. Акурат у дзень, калі роўна 25 гадоў таму была прынятая Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь, пашпарты атрымалі некалькі дзясяткаў маладых жыхароў Бярозаўкі. Што вельмі прыемна ўразіла — гэта тое, у якой урачыстай абстаноўцы адбывалася ўручэнне. Са сцэны ад вядоўцы мерапрыемства гучала вельмі прыгожая родная беларуская мова, а падчас самой праграмы ў выкананні юных беразаўчан гучалі вельмі цудоўныя і пранікнёныя вершы пра самыя прыгожыя і пяшчотныя беларускія словы і песні пра нашу Радзіму.

Падсумавалі праграму вельмі важнымі словамі-прысвячэннямі, каб маладыя грамадзяне Беларусі не пакідалі і не забывалі сваю родную мову — самы галоўны інструмент нашай беларускай незалежнасці!

Юрась Дзяшук,

г. Бярозаўка.

 

Выстава «Крок мінуўшчыны» папоўнілася

Пятніца, Сакавік 29, 2019 0

Адкрытую ў лютым у памяшканні літаратурнага аддзела Лідскага гістарычна-мастацкага музея выставу «Крок мінуўшчыны», прымеркаваную галоўным чынам да 105-годдзя з дня нараджэння Валянціна Таўлая, супрацоўнікі музея абяцалі папоўніць новымі экспанатамі. І дапамаглі ім у гэтым калегі з Гарадзенскага дзяржаўнага гістарычна-археалагічнага музея, дзе захоўваюцца асобныя рэчы, дакументы, рукапісы, звязаныя з жыццём і творчасцю паэта, перададзеныя туды ў свой час яго другой жонкай Лідзіяй Сяргееўнай. Некаторымі рукапісамі і дакументамі Гарадзенскі музей днямі падзяліўся з лідскім, і выстава «Крок мінуўшчыны» ў доме Таўлая па вуліцы Замкавай папоўнілася.

стэндк

У ліку прывезеных з Гародні экспанатаў — аўтабіяграфія Валянціна Таўлая, напісаная яго рукой у 1945 годзе; рукапісы яго вершаў, напісаных пераважна ў Гарадзенскай турме і адноўленых ім у памяці, у тым ліку сшытак з вершамі; пасведчанне члена Саюза пісьменнікаў СССР; даведка аб тым, што ў 1942-1944 гадах Таўлай быў сувязным партызанскага атрада імя Катоўскага; пасведчанне да медаля «За доблесную і самаадданую працу ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны 1941-1945 гг.»; прафсаюзны білет, выдадзены паэту незадоўга да яго смерці ў 1947 годзе.

Магчыма, у далейшым выстава «Крок мінуўшчыны» папоўніцца дакументамі альбо іх копіямі з музея адной са школ горада Баранавічы, дзе таксама шануюць памяць аб Валянціне Таўлаі.

— Яшчэ ў мінулым годзе мы распачалі музейна-педагагічныя заняткі для выхаванцаў дзіцячых садкоў «Моўная хвіліна з Таўлаем Валянцінам», — расказвае навуковы супрацоўнік Лідскага гістарычна-мастацкага музея Алесь Хітрун. — Гэтыя заняткі будзем працягваць і ў бягучым годзе, чакаем заявак ад устаноў дашкольнай адукацыі. У год 105-годдзя з дня нараджэння Валянціна Таўлая мы, супрацоўнікі музея, хочам атрымаць больш інфармацыі пра яго першую жонку Кіру Брант, з якой ён жыў у Лідзе, у гэтым вось доміку каля замка (як яны пазнаёміліся, як склаўся далейшы лёс Кіры). Хочам таксама больш даведацца пра гэты домік. Хто ў ім жыў у розныя часы? Няхай адклікнуцца тыя, хто хоць штосьці ведае пра гэты будынак. Любая дробязь будзе для нас цікавай і каштоўнай.

А яшчэ карэспандэнту стала вядома, што кампазітар Леанід Шурман даслаў у Лідскі гістарычна-мастацкі музей праз сацыяльнае сеціва ноты на асобныя вершы Валянціна Таўлая. Супрацоўнікі музея спадзяюцца, што хто-небудзь з лідскіх выканаўцаў захоча выканаць песні на гэтыя вершы.

І яшчэ адно пажаданне лідскіх музейных работнікаў, якое тычыцца «таўлаеўскай» тэмы, — набыць дакументальны фільм «Валянцін Таўлай» (1978 год, аўтар сцэнарыя — Вячаслаў Адамчык). Магчыма, названы фільм захоўваецца ў Беларускім дзяржаўным архіве кінафотафона-дакументаў горада Дзяржынска.

Наш кар.